สำนักข่าวรอยเตอร์ส เปิดเผยผลการตรวจสอบเอกสารวิชาการและสิทธิบัตรของจีนมากกว่า 80 ฉบับ พบว่า นักวิจัยที่เกี่ยวข้องกับกองทัพจีนได้นำผลลัพธ์จากโมเดลปัญญาประดิษฐ์ (AI) ชั้นนำของสหรัฐฯ ซึ่งพัฒนาโดย OpenAI และ Anthropic มาใช้ฝึกโมเดล AI ภายในประเทศ เพื่อพัฒนาขีดความสามารถด้านกลาโหมและความมั่นคง
รายงานดังกล่าว ซึ่งอ้างอิงเอกสารวิจัยที่รวบรวมโดยมูลนิธิเจมส์ทาวน์ (Jamestown Foundation) องค์กรคลังสมองด้านนโยบายและการต่างประเทศสหรัฐฯ ระบุว่า วิธีการที่ถูกนำมาใช้อย่างแพร่หลายคือ Model Distillation
หรือการใช้ผลลัพธ์จากโมเดล AI ขนาดใหญ่ที่มีประสิทธิภาพสูง มาฝึกโมเดลขนาดเล็กที่ออกแบบมาเฉพาะทาง ซึ่งสามารถทำงานได้ภายในประเทศโดยใช้ทรัพยากรคอมพิวเตอร์น้อยกว่าการพัฒนาโมเดลระดับแนวหน้าตั้งแต่ต้น
รอยเตอร์สระบุว่า เอกสารหลายฉบับเชื่อมโยงกับนักวิจัยของ กองทัพปลดปล่อยประชาชนจีน (PLA) และสถาบันด้านความมั่นคงหลายแห่ง สะท้อนให้เห็นว่า หน่วยงานด้านกลาโหมของจีนมองโมเดล AI ชั้นนำของสหรัฐฯ เป็นทั้งแหล่งองค์ความรู้และเครื่องมือช่วยลดช่องว่างทางเทคโนโลยีกับสหรัฐฯ
ใช้ AI สหรัฐฯ พัฒนาระบบทหารและสงครามไซเบอร์
ประเด็นที่ถูกถกเถียงในขณะนี้ไม่ใช่ตัวเทคนิค Model Distillation ซึ่งถือเป็นแนวปฏิบัติที่ใช้กันทั่วไปในอุตสาหกรรม AI แต่เป็นข้อกล่าวหาเรื่องการนำผลลัพธ์ของโมเดลไปใช้โดยไม่ได้รับอนุญาต
เรื่องดังกล่าวกลายเป็นประเด็นสำคัญก่อนการหารือระหว่างสหรัฐฯ และจีนเกี่ยวกับธรรมาภิบาลและความปลอดภัยของ AI โดยเจ้าหน้าที่สหรัฐฯ กล่าวหาว่า หน่วยงานบางแห่งของจีนใช้เทคนิคนี้เพื่อดึงขีดความสามารถจากโมเดล AI ของสหรัฐฯ ซึ่งอาจกระทบต่อมาตรการควบคุมการส่งออกเทคโนโลยีและสิทธิในทรัพย์สินทางปัญญา
อย่างไรก็ตาม จีนปฏิเสธข้อกล่าวหาดังกล่าว โดยระบุว่าสหรัฐฯ กำลังดำเนินนโยบายผูกขาดความเป็นผู้นำด้าน AI พร้อมชี้ว่าบริษัทอเมริกันเองก็เคยใช้แนวทางลักษณะเดียวกัน
ด้าน Moonshot AI สตาร์ตอัปผู้พัฒนาโมเดล Kimi K3 ก็ออกมาปฏิเสธข้อกล่าวหาจากรัฐบาลสหรัฐฯ ที่ระบุว่า โมเดลดังกล่าวถูกสร้างขึ้นด้วยเทคนิค Model Distillation โดยยืนยันว่าเป็นผลจากนวัตกรรมที่บริษัทพัฒนาขึ้นเอง
เอกสารเผยใช้ GPT-3.5 ประมวลผลซอร์สโค้ดทางทหาร
ซันนี เฉิง นักวิจัยของมูลนิธิเจมส์ทาวน์ ซึ่งวิเคราะห์เอกสารกว่า 60 ฉบับ ระบุว่า นักวิทยาศาสตร์ด้านการทหารของจีนพยายามดึงกระบวนการให้เหตุผลของโมเดล AI จากชาติตะวันตก เพื่อนำไปประยุกต์ใช้ในระบบเฝ้าระวัง สงครามไซเบอร์ และการตัดสินใจทางยุทธวิธี
รอยเตอร์สยังตรวจสอบเอกสารเพิ่มเติมอีกกว่า 20 กรณีที่เชื่อมโยงกับหน่วยงานด้านการทหาร หนึ่งในเอกสารที่เผยแพร่เมื่อปี 2025 โดยนักวิจัยจากหน่วย PLA 96941 ซึ่งรับผิดชอบด้านข่าวกรองและสงครามไซเบอร์ ระบุว่า ได้ใช้ GPT-3.5 ของ OpenAI ช่วยประมวลผลซอร์สโค้ดทางทหารที่มีความอ่อนไหว
นักวิจัยอธิบายว่า โมเดลของบริษัทภายนอกไม่เหมาะสำหรับการจัดการข้อมูลลับ จึงใช้ GPT-3.5 สรุปซอร์สโค้ดก่อนนำผลลัพธ์ไปฝึกโมเดลภายในประเทศ ซึ่งสามารถทำงานได้ทั้งหมดภายในเครือข่ายของกองทัพจีน
ทั้งทำเนียบขาว กระทรวงกลาโหมสหรัฐฯ กระทรวงการต่างประเทศจีน กองทัพปลดปล่อยประชาชนจีน และ OpenAI ยังไม่ได้แสดงความเห็นต่อรายงานดังกล่าว
มีบทบาทตั้งแต่เฝ้าระวังสื่อไปจนถึงโดรนรบ
รอยเตอร์สระบุว่า การใช้ Model Distillation ในจีนมีตั้งแต่งานตรวจสอบเนื้อหาบนสื่อสังคมออนไลน์ ไปจนถึงการใช้งานทางทหาร
นักวิจัยจากมหาวิทยาลัยนอร์ทไชนา (North University of China) ซึ่งมีความเชื่อมโยงกับอุตสาหกรรมอาวุธของจีน ใช้ Claude 3 Haiku ของ Anthropic สร้างข้อมูลสังเคราะห์เพื่อฝึกโมเดลสำหรับจำแนกข้อความ ใช้ในการเฝ้าระวังสื่อสังคมและตรวจสอบเนื้อหา
Anthropic ชี้แจงว่า บริษัทไม่ได้เปิดให้บริการ Claude เชิงพาณิชย์ในจีนหรือแก่บริษัทที่รัฐบาลจีนควบคุม พร้อมระบุว่ามีระบบติดตามเพื่อตรวจจับการใช้งานที่ละเมิดนโยบาย
บริษัทเตือนด้วยว่า โมเดลที่ผ่านการกลั่นอาจสูญเสียระบบความปลอดภัยของโมเดลต้นฉบับ ทำให้ความสามารถบางอย่างอาจถูกถ่ายทอดไปยังโมเดลที่บริษัทไม่สามารถควบคุมได้
เอกสารอีกฉบับจาก มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีกลาโหมแห่งชาติของจีน (National University of Defense Technology) ระบุว่า มีการใช้ Model Distillation เพื่อลดขนาดโมเดลประมวลผลภาพสำหรับติดตั้งบนอากาศยานไร้คนขับ (UAV) เพื่อให้โดรนสามารถวิเคราะห์ภาพจากกล้องแบบเรียลไทม์ ช่วยการนำทางและการเลือกเป้าหมาย แม้ในกรณีที่ระบบสื่อสารถูกตัดขาด
ขณะที่สถาบันวิทยาศาสตร์การทหารจีนใช้เทคนิคเดียวกันเพื่อให้โมเดลจดจำเป้าหมายสามารถทำงานบนอุปกรณ์ทางยุทธวิธี ระหว่างการจำลองปฏิบัติการทางทะเลที่มีทั้งโดรน เรือรบ และเรือดำน้ำไร้คนขับ
ยังไม่เทียบเท่าโมเดลต้นฉบับ
แม้จีนจะผลักดันการใช้ Model Distillation เพื่อรับมือกับข้อจำกัดด้านชิปประมวลผลจากมาตรการควบคุมการส่งออกของสหรัฐฯ แต่ผู้เชี่ยวชาญเตือนว่า เทคนิคดังกล่าวยังมีข้อจำกัดสำคัญ
งานวิจัยของมหาวิทยาลัยวิศวกรรมกองทัพจีนเมื่อเดือนมกราคมยังเตือนถึงความเสี่ยงของเทคนิค Data-free Distillation ซึ่งสามารถใช้ย้อนวิเคราะห์ความสามารถของโมเดลได้โดยไม่ต้องเข้าถึงพารามิเตอร์หลัก พร้อมเสนอแนวทางป้องกันการรั่วไหลของข้อมูลเชิงตรรกะจากผลลัพธ์ที่โมเดลเผยแพร่สู่สาธารณะ
ด้าน เทรเวอร์ โคเวอร์โก ผู้ร่วมก่อตั้งบริษัท Sapien ผู้ให้บริการด้านข้อมูล AI กล่าวว่า โมเดลที่ผ่านการกลั่นยังมีศักยภาพต่ำกว่าโมเดลต้นฉบับ
เขาระบุว่า แนวคิดนี้ควรถูกมองว่าเป็นการถ่ายทอดความสามารถเฉพาะบางด้านไปยังระบบที่มีต้นทุนต่ำกว่าและสามารถควบคุมได้ภายในประเทศ มากกว่าจะเป็นการสร้างความเป็นอิสระจาก AI ระดับแนวหน้าของโลกอย่างแท้จริง
ที่มา: Reuters
- คอนเทนต์พิเศษ
สำหรับคุณ - TOP ต่างประเทศ
- วิดีโอยอดนิยม
