Edukira joan

Arribalda

Arribalda
Frantziako udalerria
Administrazioa
Estatu burujabe Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboametropolitar Frantzia
Eskualdea Akitania Berria
Departamendua Pirinio Atlantikoak
BarrutiOloroe-Donamariako barrutia
KantonamenduNabarrengoseko kantonamendua
Izen ofizialaRivehaute
Posta kodea64190
Geografia
Koordenatuak43°20′38″N 0°52′46″W / 43.3439°N 0.8794°W / 43.3439; -0.8794
Mapa
Azalera8,41 km²
Altitudea79 m, 212 m eta 132 m
MugakideakAraujuzon, Xarra, Jeztaze, Montfort eta Nabarzi
Demografia
Biztanleria271 (2023ko urtarrilaren 1a)
alt_left 128 (%47,8) (%52,2) 140 alt_right
Dentsitatea32 bizt/km²
rivehaute.com

Arribalda (frantsesez eta ofizialki Rivehaute, bearneraz: Ribahauta) Pirinio Atlantikoak departamenduko mendebaldeko udalerri bat da, Bearnokoa, Zuberoako mugatik kilometro gutxi batzuk ekialdera dagoena. Azken erroldaren arabera 271 biztanle zituen 8,41 km²-ko azaleran.

XIV. menderaino behintzat, euskaraz egiten zen han, eta toponimian arrasto ugari utzi du euskal hizkuntzak.[1]

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak klima erdikontinental eta mendi-ertzetako klima du[2]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Cfb motakoa da: klima epela, uda freskoa, sasoi lehorrik gabe[3]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria mendiko klima du, eta Pirinio Atlantikoetako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: prezipitazio handiak (>1200 mm/urte) urte osoan; negu oso epela (7,5 °C lautadan), haize ahulak)[4]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H2c zonan dago[5].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 13,8 °C-koa da, 13,9 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 1278 mm-koa da, urtarrilean 1,2 euri-egun eta uztailean 8,2 egun izanik[2]. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Sengladia-Arriba-Muneiñe udalerrian dago, 6 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 14,3 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 1323,1 mm-koa delarik[6]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 42 °C-koa da, 2004ko abuztuaren 1an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -11 °C-koa da, 2012ko otsailaren 12an lortua[oh 1][6].

BiztanleriaUrtea2002503003504004505001750180018501900195020002050BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 140 gizon, 128 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
95+
 
0.00
3.57
 
90-94
 
0.00
0.00
 
85-89
 
0.00
0.00
 
80-84
 
7.81
3.57
 
75-79
 
15.62
15.00
 
70-74
 
7.81
11.43
 
65-69
 
3.91
0.00
 
60-64
 
12.50
15.00
 
55-59
 
3.91
7.14
 
50-54
 
16.41
0.00
 
45-49
 
7.81
3.57
 
40-44
 
0.00
3.57
 
35-39
 
12.50
7.86
 
30-34
 
3.91
3.57
 
25-29
 
0.00
3.57
 
20-24
 
3.91
3.57
 
15-19
 
0.00
3.57
 
10-14
 
3.91
3.57
 
5-9
 
0.00
11.43
 
0-4
 
0.00
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[7].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, Rivehaute udalerrian 271 biztanle zeuden eta 124 elkarbizitza unitate[oh 2], hau da, 2,19 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Horietatik 36 kide bakarrekoak ziren, 57 etxean seme-alabarik ez zuten bikoteek osatuak eta 21 seme-alabekin bizi ziren bikoteek. Datuok erroldaren laginketan oinarritzen direnez, udalerri honetako kopuruak biribilduta daude eta zehaztasun mugatukoak dira.[9]

271biztanle
124elkarbizitza-unitate
2,19lagun elkarbizitza-unitateko
89familia
21Bikotea seme-alabekin
57Bikotea seme-alabarik gabe etxean
36Kide bakarrekoa
10Bestelakoak
Laginketan oinarritutako datuak, biribilduta; ez dira ehunekotan adierazten.

Udalerrian 89 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (57). Guraso bakarreko 5 familietatik 5etan ama zen guraso bakarra. 62 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean.[9]

57
26
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra

2023 erroldaren arabera, udalerrian 145 etxebizitza zeuden. Horietatik 120 egoitza nagusi ziren, 16 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 8 hutsik zeuden. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (127), eta apartamentuak gutxi ziren (17). Egoitza nagusietatik 81 beren jabearen bizilekuak ziren, 36 alokairuan zeuden, 0 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 4 doan lagata.[10]

145etxebizitza
120egoitza nagusi
127etxe
17apartamentu

Etxebizitza multzoa

120
16
Egoitza nagusia (120)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (16)Hutsik (8)

Etxe mota

127
17
Etxea (127)Apartamentua (17)

Jabetza egoera

81
36
Jabeak (81)Alokairuan (36)Doan lagata (4)

Eraikuntza garaia

1919 aurretik44
1919-19456
1946-197017
1971-199024
1991-200513
2006-202017

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (78). Elektrizitatea zen berogailu mota nagusia (55 etxebizitzatan). 107 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 44 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 71tan bi edo gehiago.[10]

Gela kopurua

1 gela2
2 gela3
3 gela11
4 gela27
5 gela edo gehiago78

Berogailu mota

11
55
13
42
Fuel-olioa (11)Elektrizitatea (55)Gas botila (13)Bestelakoak (42)

Aparkalekua eta ibilgailuak

107aparkalekua
44ibilgailu 1
71ibilgailu 2+

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 158 biztanleetatik 123 aktibo ziren (% 77,8), horietako 108 lanean (% 68,4) eta 15 langabezian (aktiboen % 12,2).

15815-64 urteko biztanle
% 77,8aktibo
% 68,4lanean
% 12,2langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 54,5
25-54 urte% 93,5
55-64 urte% 56,8
Gizonak% 77,0
Emakumeak% 78,6

35 ez-aktibotik 10 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 28,6), 15 erretiraturik zeuden (% 42,9) eta 10 bestelako ez-aktibo ziren (% 28,6).

Ez-aktiboak

% 29
% 43
% 29
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Udalerrian 110 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerrian bertan bizi eta lan egiten zutenak 108 ziren, beraz udalerria langile-erakarlea da.[oh 3]

110enplegu udalerrian
% 90,0soldatapeko
% 10,0ez-soldatapeko

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 22.720 eurokoa zen.

22.720 €diru-sarreren mediana▼ Dep.: 26.300 €
AlkateaAgintaldiaAlderdia
Jean Mulas1995-2001
Marcel Montegut2001-2014
  1. Estazioko erregistroak 1986ko urtarrilaren 1an eta 2025ko urriaren 2an artekoak dira.
  2. INSEEren "ménage" kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon ala ez. "Famille" kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  3. Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. Txomin PEILLEN: «Uhaitzibar osoa euskaldun», Fontes linguae vasconum: Studia et documenta, ISSN 0046-435X, 14. urtea, 39 zenbakia, 1982, 339-346 orrialdeak.
  2. 1 2 (Frantsesez) Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre. (2010-06-18). «Les types de climats en France, une construction spatiale» Cybergéo : revue européenne de géographie 501  doi:10.4000/cybergeo.23155..
  3. (Frantsesez) Dubreuil, Vincent. (2022-02). «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen» La Météorologie 116  doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012..
  4. (Frantsesez) Le climat en France hexagonale et Corse. .
  5. (Frantsesez) Réglementation environnementale RE2020. 2020-11-18.
  6. 1 2 (Frantsesez) Station Météo-France « Saint-Gladie », fiche climatologique. .
  7. «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).
  8. (Frantsesez) «Naissances de 2008 à 2025» Insee (kontsulta data: Txantiloi:Gaurko data).
  9. 1 2 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  10. 1 2 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]