Edukira joan

Arudy

Wikipedia, Entziklopedia askea
Arudy
Arudy
Frantziako udalerria
Administrazioa
Estatu burujabe Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboametropolitar Frantzia
Eskualdea Akitania Berria
Departamendua Pirinio Atlantikoak
BarrutiOloroe-Donamariako barrutia
Kantonamenducanton of Arudy
Izen ofizialaArudy
Jatorrizko izenaArudy
Posta kodea64260
Geografia
Koordenatuak43°06′22″N 0°25′41″W / 43.1061°N 0.4281°W / 43.1061; -0.4281
Mapa
Azalera28,23 km²
Altitudea400 m, 310 m, 1.446 m eta 645 m
MugakideakSévignacq-Meyracq, Bescat, Bilhères, Buziet, Buzy, Izeste, Louvie-Juzon, Oloroe-Donamaria eta Escot
Demografia
Biztanleria2.228 (2023ko urtarrilaren 1a)
alt_left 1.154 (%51,4) (%48,6) 1.090 alt_right
Dentsitatea79 bizt/km²
arudy.fr

Arudy (gaskoieraz Arudi) Pirinio Atlantikoak departamenduko eta Akitania eskualdeko udalerria da, Bearnon dagoena. Azken erroldaren arabera 2.228 biztanle zituen 28,23 km²-ko azaleran.

Geografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Sévignacq-Meyracq, Bescat, Bilhères, Buziet, Buzy, Izeste, Louvie-Juzon, Oloroe-Donamaria eta Escot.

Mapa
Arudy eta ondoko udalerrien arteko muga administratiboak.

Klima

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak klima ozeaniko aldatua du[1]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Cfb motakoa da: klima epela, uda freskoa, sasoi lehorrik gabe[2]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria mendiko klima du, eta Pirinio Atlantikoetako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: prezipitazio handiak (>1200 mm/urte) urte osoan; negu oso epela (7,5 °C lautadan), haize ahulak)[3]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H2c zonan dago[4].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 12,4 °C-koa da, 13,7 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 1442 mm-koa da, urtarrilean 11,9 euri-egun eta uztailean 9,5 egun izanik[1]. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Asson udalerrian dago, 12,8 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 13,2 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 1376,5 mm-koa delarik[5]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 42,1 °C-koa da, 2003ko abuztuaren 13an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -17,6 °C-koa da, 1985ko urtarrilaren 15an lortua[oh 1][5].

Demografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

BiztanleriaUrtea1500180021002400270030001750180018501900195020002050BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 1.090 gizon, 1.154 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
95+
 
0.43
1.38
 
90-94
 
2.51
3.58
 
85-89
 
3.81
5.41
 
80-84
 
5.98
4.50
 
75-79
 
5.98
5.41
 
70-74
 
6.76
4.04
 
65-69
 
4.68
7.25
 
60-64
 
8.49
8.72
 
55-59
 
10.31
5.87
 
50-54
 
6.41
6.06
 
45-49
 
4.33
8.90
 
40-44
 
5.37
5.14
 
35-39
 
4.42
3.21
 
30-34
 
4.33
4.59
 
25-29
 
4.42
4.59
 
20-24
 
3.47
3.30
 
15-19
 
3.12
5.23
 
10-14
 
5.81
7.16
 
5-9
 
4.42
5.69
 
0-4
 
4.94
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[6].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, Arudy udalerrian 2.234 biztanle zeuden eta 1.122 elkarbizitza unitate[oh 2], hau da, 1,99 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena kide bakarreko elkarbizitza-unitateak ziren (% 42,7), Frantzia metropolitarreko batez bestekoaren gainetik (% 39,2).[8]

2.234biztanle
1.122elkarbizitza-unitate
1,99lagun elkarbizitza-unitateko
613familia
Udalerria
% 20
% 26
% 9
% 43
Metropolitar Frantzia
% 24
% 26
% 10
% 39
Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak

Udalerrian 613 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (289). Guraso bakarreko 105 familietatik 85etan ama zen guraso bakarra. 339 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 115k seme-alaba bakarra zuten etxean, 120k bi, eta 40k hiru edo gehiago. Seme-alabadun 219 bikoteetatik 10tan (% 4,6) seme-alabaren bat bikotekide baten aurreko harreman batekoa zen.[8]

289
219
105
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra
25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean339
Seme-alaba bat115
Bi seme-alaba120
Hiru seme-alaba30
Lau edo gehiago10

15 urte edo gehiago zituzten 1.879 biztanle zeuden. Horien artean 15-24 urtekoen % 6,3 bizi zen bakarrik eta 80 urte edo gehiagokoen % 46,7. Bikotean bizitzea ohikoagoa zen talde guztietan, 65-79 urteko taldean jotzen zuen gailurra (% 68,3).[8]

Bakarrik bizi da
15-24% 6
25-39% 19
40-54% 20
55-64% 29
65-79% 29
80 +% 47
Bikotean bizi da
15-24% 10
25-39% 62
40-54% 65
55-64% 62
65-79% 68
80 +% 46

15 urte edo gehiagoko biztanleen % 41,0 ezkonduta zegoen, eta beste % 17,3 bikotean bizi zen ezkondu gabe (% 9,7 izatezko bikotean eta % 7,7 PACS bidez lotuta). % 25,4 ezkongabeak ziren, % 8,9 alargunak eta % 7,3 dibortziatuak.[8]

Ezkonduta% 41,0
Ezkongabea% 25,4
Izatezko bikotean% 9,7
Alarguna% 8,9
PACS bidez lotuta% 7,7
Dibortziatuta% 7,3

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 41,4), erdi-mailako lanbideak (% 13,8), eskulangileak (% 13,8), enplegatuak (% 13,4). Talde nagusia (erretiratuak, % 41,4) Pirinio Atlantikoak departamenduko batez bestekoaren (% 34,1) gainetik dago. 15 elkarbizitza-unitatetan nekazari bat zen erreferentziazko pertsona (% 1,3).[8]

Udalerria
% 14
% 13
% 14
% 41
Pirinio Atlantikoak
% 11
% 16
% 15
% 12
% 34
Metropolitar Frantzia
% 13
% 16
% 15
% 14
% 30
NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak

Etxebizitza

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, udalerrian 1.294 etxebizitza zeuden. Horietatik 1.125 egoitza nagusi ziren, 87 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 82 hutsik zeuden. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (1.034), eta apartamentuak gutxi ziren (257). Egoitza nagusietatik 786 beren jabearen bizilekuak ziren, 307 alokairuan zeuden, 33 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 32 doan lagata.[9]

1.294etxebizitza
1.125egoitza nagusi
1.034etxe
257apartamentu

Etxebizitza multzoa

1.125
Egoitza nagusia (1.125)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (87)Hutsik (82)

Etxe mota

1.034
257
Etxea (1.034)Apartamentua (257)

Jabetza egoera

786
307
Jabeak (786)Alokairuan (307)HLM (33)Doan lagata (32)

Eraikuntza garaiari dagokionez, 1946-1970 artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (294).[9]

Eraikuntza garaia

1919 aurretik219
1919-194590
1946-1970294
1971-1990233
1991-2005132
2006-2020145

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (564). Gas sarea zen berogailu mota nagusia (423 etxebizitzatan). 736 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 541 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 456tan bi edo gehiago.[9]

Gela kopurua

1 gela6
2 gela70
3 gela163
4 gela322
5 gela edo gehiago564

Berogailu mota

423
378
271
Gas sarea (423)Fuel-olioa (43)Elektrizitatea (378)Gas botila (10)Bestelakoak (271)

Aparkalekua eta ibilgailuak

736aparkalekua
541ibilgailu 1
456ibilgailu 2+

Ekonomia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 1.236 biztanleetatik 951 aktibo ziren (% 76,9), horietako 876 lanean (% 70,9) eta 75 langabezian (aktiboen % 7,9).

1.23615-64 urteko biztanle
% 76,9aktibo
% 70,9lanean
% 7,9langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 45,1
25-54 urte% 93,8
55-64 urte% 56,6
Gizonak% 78,2
Emakumeak% 75,6

Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera

Titulurik gabe% 6,3
BEPC, brebeta% 14,0
CAP-BEP% 7,6
Batxilergoa% 11,2
Goi-mailako +2% 6,3
Goi-mailako +3/4% 2,2
Goi-mailako +5% 6,5

Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 7,9). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.

285 ez-aktibotik 87 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 30,5), 110 erretiraturik zeuden (% 38,6) eta 88 bestelako ez-aktibo ziren (% 30,9).

Ez-aktiboak

% 31
% 39
% 31
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Lanbide-kategoria[oh 3]

% 9
% 17
% 22
% 24
% 25
NekazariakArtisau/merkatariakGoi-mailako langileakErdi-mailakoakEnplegatuakEskulangileak

Udalerrian 978 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerrian bertan bizi eta lan egiten zutenak 876 ziren, beraz udalerria langile-erakarlea da.[oh 4]

978enplegu udalerrian
% 78,8soldatapeko
% 21,2ez-soldatapeko
NekazaritzaIndustriaEraikuntzaMerkataritza/zerbitzuakAdministrazioa/hezkuntza/osasuna

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 24.430 eurokoa zen, eta biztanleen % 11 pobrezian bizi zen (bizimoduaren medianaren % 60tik behera).

24.430 €diru-sarreren mediana▼ Dep.: 26.300 €
% 11,0pobrezia-tasa▼ Dep.: % 13,3

Arudytar ezagunak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Oharrak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ Estazioko erregistroak 1970ko urtarrilaren 1an eta 2025ko urriaren 2an artekoak dira.
  2. ↑ INSEEren "ménage" kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon ala ez. "Famille" kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  3. ↑ Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
  4. ↑ Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 (Frantsesez) Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre. (2010-06-18). «Les types de climats en France, une construction spatiale» Cybergéo : revue européenne de géographie 501  doi:10.4000/cybergeo.23155..
  2. ↑ (Frantsesez) Dubreuil, Vincent. (2022-02). «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen» La Météorologie 116  doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012..
  3. ↑ (Frantsesez) Le climat en France hexagonale et Corse. .
  4. ↑ (Frantsesez) Réglementation environnementale RE2020. 2020-11-18.
  5. 1 2 (Frantsesez) Station Météo-France « Asson », fiche climatologique. .
  6. ↑ «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).
  7. ↑ (Frantsesez) «Naissances de 2008 à 2025» Insee (kontsulta data: Txantiloi:Gaurko data).
  8. 1 2 3 4 5 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  9. 1 2 3 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Arudy&oldid=11312139"(e)tik eskuratuta