Gelos

Biztanleria-piramidea 2022; Guztira: 1.753 gizon, 1.873 emakume
	Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta.

Gelos
	Frantziako udalerria
	Irudi gehiago
Administrazioa
Estatu burujabe	Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboa	metropolitar Frantzia
Eskualdea	Akitania Berria
Departamendua	Pirinio Atlantikoak
Barruti	Paueko barrutia
Kantonamendu	canton of Pau-Ouest
Izen ofiziala	Gelos
Posta kodea	64110
Geografia
Koordenatuak	43°17′00″N 0°22′16″W / 43.2833°N 0.3711°W
Azalera	11,03 km²
Altitudea	189 m, 165 m, 374 m eta 229 m
Mugakideak	Bosdarros, Gan, Jurançon, Mazères-Lezons, Paue, Rontignon, Uzos eta Bizanos
Demografia
Biztanleria	3.637 (2023ko urtarrilaren 1a)
Dentsitatea	330 bizt/km²
	gelos.fr

Gelos (okzitanieraz Gelòs) Frantziako Pirinio Atlantikoak departamenduan dagoen udalerria da. Azken erroldaren arabera 3.637 biztanle zituen 11,03 km²-ko azaleran.

Geografia

Udalerri mugakideak

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Bosdarros, Gan, Jurançon, Mazères-Lezons, Paue, Rontignon, Uzos eta Bizanos.

Mapa — Gelos eta ondoko udalerrien arteko muga administratiboak.

Klima

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak klima erdikontinental eta mendi-ertzetako klima du^[1]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Cfb motakoa da: klima epela, uda freskoa, sasoi lehorrik gabe^[2]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria mendiko klima du, eta Pirinio Atlantikoetako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: prezipitazio handiak (>1200 mm/urte) urte osoan; negu oso epela (7,5 °C lautadan), haize ahulak)^[3]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H2c zonan dago^[4].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 13,1 °C-koa da, 13,9 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 1195 mm-koa da, urtarrilean 11,5 euri-egun eta uztailean 8,7 egun izanik^[1]. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Uzein udalerrian dago, 11,9 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 13,7 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 1093,8 mm-koa delarik^[5]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 39,9 °C-koa da, 1947ko abuztuaren 1an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -15 °C-koa da, 1956ko otsailaren 13an lortua^{[oh 1]}^[5].

Demografia

Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Hazkunde begetatiboa

Urtea	2008	2009	2010	2011	2012	2013	2014	2015	2016	2017	2018	2019	2020	2021	2022	2023	2024	2025
Hazkunde begetatiboa	4	−12	−10	8	−5	−8	−9	−6	−16	9	3	−7	−7	−18	−5	−18	−7	−26
Jaiotzak	33	28	26	35	34	32	26	34	24	46	34	32	39	28	30	30	26	28
Heriotzak	29	40	36	27	39	40	35	40	40	37	31	39	46	46	35	48	33	54

Honakoa hazkunde begetatiboa erakusten duen grafiko bat da, hau da, urte batean jaiotakoei hildakoak kentzearen emaitza. Datuak INSEE erakundeak eskaintzen ditu^[7] eta Wikimedia Commonsen daude eskuragarri. Aldaketaren bat egin behar bada, bertan egin beharko da.

Familiak eta etxeguneak

2023 erroldaren arabera, Gelos udalerrian 3.510 biztanle zeuden eta 1.732 elkarbizitza unitate^{[oh 2]}, hau da, 2,03 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena kide bakarreko elkarbizitza-unitateak ziren (% 38,3), Frantzia metropolitarreko batez bestekoaren azpitik (% 39,2).^[8]

3.510biztanle

1.732elkarbizitza-unitate

2,03lagun elkarbizitza-unitateko

1.054familia

Udalerria

% 20

% 29

% 13

% 38

Metropolitar Frantzia

% 24

% 26

% 10

% 39

Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak

Udalerrian 1.054 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (496). Guraso bakarreko 217 familietatik 164etan ama zen guraso bakarra. 573 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 218k seme-alaba bakarra zuten etxean, 215k bi, eta 49k hiru edo gehiago. Seme-alabadun 342 bikoteetatik 39tan (% 11,4) seme-alabaren bat bikotekide baten aurreko harreman batekoa zen.^[8]

496

342

217

Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra

25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean573

Seme-alaba bat218

Bi seme-alaba215

Hiru seme-alaba44

Lau edo gehiago5

15 urte edo gehiago zituzten 3.093 biztanle zeuden. Horien artean 15-24 urtekoen % 12,0 bizi zen bakarrik eta 80 urte edo gehiagokoen % 35,8. Bikotean bizitzea ohikoagoa zen talde guztietan, 65-79 urteko taldean jotzen zuen gailurra (% 67,3). 80 urte edo gehiagoko 296 biztanleetatik 239 baino ez ziren elkarbizitza-unitateetan bizi; gainerako 57 kolektibitateren batean.^[8]

Bakarrik bizi da

15-24% 12

25-39% 16

40-54% 17

55-64% 23

65-79% 29

80 +% 36

Bikotean bizi da

15-24% 8

25-39% 63

40-54% 65

55-64% 65

65-79% 67

80 +% 45

15 urte edo gehiagoko biztanleen % 37,7 ezkonduta zegoen, eta beste % 19,3 bikotean bizi zen ezkondu gabe (% 10,3 izatezko bikotean eta % 9,0 PACS bidez lotuta). % 27,5 ezkongabeak ziren, % 6,9 alargunak eta % 8,6 dibortziatuak.^[8]

Ezkonduta% 37,7

Ezkongabea% 27,5

Izatezko bikotean% 10,3

PACS bidez lotuta% 9,0

Dibortziatuta% 8,6

Alarguna% 6,9

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 33,2), goi-mailako langileak (% 18,1), erdi-mailako lanbideak (% 14,2), enplegatuak (% 12,8). Talde nagusia (erretiratuak, % 33,2) Pirinio Atlantikoak departamenduko batez bestekoaren (% 34,1) azpitik dago. 5 elkarbizitza-unitatetan nekazari bat zen erreferentziazko pertsona (% 0,3).^[8]

Udalerria

% 18

% 14

% 13

% 12

% 33

Pirinio Atlantikoak

% 11

% 16

% 15

% 12

% 34

Metropolitar Frantzia

% 13

% 16

% 15

% 14

% 30

NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak

Taula osoa: elkarbizitza-unitateak eta familiak, 2023

	Kopurua	%
Elkarbizitza-unitateak
Seme-alabekin bizi ziren bikoteak	342	% 19,7
Etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak	496	% 28,6
Guraso bakarrekoak	217	% 12,5
Kide bakarrekoak	663	% 38,3
Bestelakoak	14	% 0,8
Familiak
Seme-alabarik gabeko bikoteak	496	% 47,1
Seme-alabadun bikoteak	342	% 32,4
Guraso bakarrekoak	217	% 20,6
25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean	573	% 54,4
Seme-alaba bat	218	% 20,7
Bi seme-alaba	215	% 20,4
Hiru seme-alaba	44	% 4,2
Lau seme-alaba edo gehiago	5	% 0,5
Egoera zibila (15 urte edo gehiago)
Ezkonduta	1.165	% 37,7
Izatezko bikotean	320	% 10,3
PACS bidez lotuta	277	% 9,0
Ezkongabea	851	% 27,5
Alarguna	213	% 6,9
Dibortziatuta	267	% 8,6
Erreferentziazko pertsonaren lanbidea
Nekazariak	5	% 0,3
Artisau, merkatari eta enpresa-buruak	77	% 4,4
Goi-mailako langileak	314	% 18,1
Erdi-mailako lanbideak	246	% 14,2
Enplegatuak	221	% 12,8
Eskulangileak	212	% 12,2
Erretiratuak	575	% 33,2
Bestelakoak	82	% 4,7
Iturria: INSEE, RP2023.

Etxebizitza

2023 erroldaren arabera, udalerrian 1.907 etxebizitza zeuden. Horietatik 1.729 egoitza nagusi ziren, 29 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 150 hutsik zeuden. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (1.266), eta apartamentuak gutxi ziren (629). Egoitza nagusietatik 1.154 beren jabearen bizilekuak ziren, 520 alokairuan zeuden, 155 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 56 doan lagata.^[9]

1.907etxebizitza

1.729egoitza nagusi

1.266etxe

629apartamentu

Etxebizitza multzoa

1.729

Egoitza nagusia (1.729)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (29)Hutsik (150)

Etxe mota

1.266

629

Etxea (1.266)Apartamentua (629)

Jabetza egoera

1.154

520

155

Jabeak (1.154)Alokairuan (520)HLM (155)Doan lagata (56)

Eraikuntza garaiari dagokionez, 1971-1990 artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (463).^[9]

Eraikuntza garaia

1919 aurretik166

1919-1945161

1946-1970363

1971-1990463

1991-2005243

2006-2020217

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (859). Gas sarea zen berogailu mota nagusia (999 etxebizitzatan). 1.309 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 839 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 734tan bi edo gehiago.^[9]

Gela kopurua

1 gela51

2 gela130

3 gela302

4 gela388

5 gela edo gehiago859

Berogailu mota

999

466

188

Gas sarea (999)Fuel-olioa (43)Elektrizitatea (466)Gas botila (33)Bestelakoak (188)

Aparkalekua eta ibilgailuak

1.309aparkalekua

839ibilgailu 1

734ibilgailu 2+

Taula osoa: etxebizitzak, 2023

	Kopurua	%
Etxebizitza multzoa
Egoitza nagusia	1.729	% 90,7
Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa	29	% 1,5
Hutsik	150	% 7,9
Etxe mota
Etxeak	1.266	% 66,4
Apartamentuak	629	% 33,0
Gela kopurua (egoitza nagusiak)
1 gela	51	% 2,9
2 gela	130	% 7,5
3 gela	302	% 17,5
4 gela	388	% 22,4
5 gela edo gehiago	859	% 49,7
Eraikuntza garaia (egoitza nagusiak)
1919 aurretik	166	% 9,6
1919-1945	161	% 9,3
1946-1970	363	% 21,0
1971-1990	463	% 26,8
1991-2005	243	% 14,1
2006-2020	217	% 12,6
Jabetza egoera (egoitza nagusiak)
Jabeak	1.154	% 66,7
Alokairuan	520	% 30,1
HLM	155	% 9,0
Doan lagata	56	% 3,2
Berogailu mota (egoitza nagusiak)
Gas sarea	999	% 57,8
Fuel-olioa	43	% 2,5
Elektrizitatea	466	% 27,0
Gas botila	33	% 1,9
Bestelakoak	188	% 10,9
Aparkalekua eta ibilgailuak (egoitza nagusiak)
Aparkalekua	1.309	% 75,7
Ibilgailu bat	839	% 48,5
Bi ibilgailu edo gehiago	734	% 42,5
Iturria: INSEE, RP2023.

Ekonomia

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 2.149 biztanleetatik 1.740 aktibo ziren (% 81,0), horietako 1.562 lanean (% 72,7) eta 177 langabezian (aktiboen % 10,2).

2.14915-64 urteko biztanle

% 81,0aktibo

% 72,7lanean

% 10,2langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 52,9

25-54 urte% 92,8

55-64 urte% 72,1

Gizonak% 81,8

Emakumeak% 80,0

Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera

Titulurik gabe% 25,6

BEPC, brebeta% 19,2

CAP-BEP% 14,4

Batxilergoa% 12,5

Goi-mailako +2% 9,2

Goi-mailako +3/4% 5,0

Goi-mailako +5% 4,3

Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 10,2). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.

409 ez-aktibotik 161 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 39,4), 100 erretiraturik zeuden (% 24,4) eta 148 bestelako ez-aktibo ziren (% 36,2).

Ez-aktiboak

% 39

% 24

% 36

Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Lanbide-kategoria^{[oh 3]}

% 29

% 26

% 21

% 17

NekazariakArtisau/merkatariakGoi-mailako langileakErdi-mailakoakEnplegatuakEskulangileak

Udalerrian 564 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerrian bertan bizi eta lan egiten zutenak 1.562 ziren, beraz udalerria langile-erakarlea da.^{[oh 4]}

564enplegu udalerrian

% 77,8soldatapeko

% 22,2ez-soldatapeko

NekazaritzaIndustriaEraikuntzaMerkataritza/zerbitzuakAdministrazioa/hezkuntza/osasuna

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 27.880 eurokoa zen, eta biztanleen % 12 pobrezian bizi zen (bizimoduaren medianaren % 60tik behera).

27.880 €diru-sarreren mediana▲ Dep.: 26.300 €

% 12,0pobrezia-tasa▼ Dep.: % 13,3

Departamenduarekiko konparaketa xehea

Pobrezia-tasa adinaren arabera (departamendua)

18 urtez azpiko% 17,6

18-29 urte% 17,6

30-39 urte% 12,5

40-49 urte% 13,4

50-64 urte% 12,4

65-74 urte% 9,0

75 urte eta gehiago% 9,3

Pobrezia-tasa etxebizitza-erregimenaren arabera (departamendua)

Jabeak% 6,5

Errentariak% 25,8

Eskuragarri dagoen errentaren osaera (departamendua)

INSEEk «eskuragarri dagoen errenta» horrela eraikitzen du: jarduera-errenta + pentsioak + ondarea + gizarte-prestazioak (batuz % 100 baino gehiago ematen dute) ken zerga zuzenak (batez ere errentaren gaineko zerga).

Jarduera-errenta% 65,1

Pentsio/erretiroak% 32,3

Ondarea, bestelakoak% 13,8

Gizarte-prestazioak% 4,4

Zerga zuzenak−% 15,7

Jarduera-errenta zatitzen bada: soldatak % 57,3, ez-soldatapekoen errenta % 5,5, langabezia-sariak % 2,3.

Oharrak

↑ Estazioko erregistroak 1921ko abuztuaren 1an eta 2025ko urriaren 2an artekoak dira.
↑ INSEEren "ménage" kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon ala ez. "Famille" kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
↑ Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
↑ Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

1 2 (Frantsesez) Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre. (2010-06-18). «Les types de climats en France, une construction spatiale» Cybergéo : revue européenne de géographie 501 doi:10.4000/cybergeo.23155..
↑ (Frantsesez) Dubreuil, Vincent. (2022-02). «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen» La Météorologie 116 doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012..
↑ (Frantsesez) Le climat en France hexagonale et Corse. .
↑ (Frantsesez) Réglementation environnementale RE2020. 2020-11-18.
1 2 (Frantsesez) Station Météo-France « Pau-Uzein », fiche climatologique. .
↑ «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).
↑ (Frantsesez) «Naissances de 2008 à 2025» Insee (kontsulta data: Txantiloi:Gaurko data).
1 2 3 4 5 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).
1 2 3 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).

Ikus, gainera

Pirinio Atlantikoak departamenduko udalerrien zerrenda

Kanpo estekak

Datuak: Q742879
Multimedia: Gelos / Q742879

[6] Estazioko erregistroak 1921ko abuztuaren 1an eta 2025ko urriaren 2an artekoak dira.

[9] INSEEren "ménage" kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon ala ez. "Famille" kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.

[12] Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.

[13] Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

[Joly-1] 1 2 (Frantsesez) Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre. (2010-06-18). «Les types de climats en France, une construction spatiale» Cybergéo : revue européenne de géographie 501 doi:10.4000/cybergeo.23155..

[Dubreuil2022-2] (Frantsesez) Dubreuil, Vincent. (2022-02). «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen» La Météorologie 116 doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012..

[MFTipologia-3] (Frantsesez) Le climat en France hexagonale et Corse. .

[RE2020-4] (Frantsesez) Réglementation environnementale RE2020. 2020-11-18.

[FICHECLIM64549001-5] 1 2 (Frantsesez) Station Météo-France « Pau-Uzein », fiche climatologique. .

[7] «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).

[8] (Frantsesez) «Naissances de 2008 à 2025» Insee (kontsulta data: Txantiloi:Gaurko data).

[menages-10] 1 2 3 4 5 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).

[etxebizitzak-11] 1 2 3 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[oh 1]

[6]

[7]

[oh 2]

[8]

[9]

[oh 3]

[oh 4]