หม่ำ จกมก มีชื่อจริงว่า เพ็ชรทาย วงษ์คำเหลา เกิดวันที่ 24 มิถุนายน พ.ศ. 2508 ที่จังหวัดยโสธร เป็นบุตรคนที่ 4 ในจำนวนพี่น้อง 7 คน
ชื่อเล่น “หม่ำ” มาจากชื่อเดิม ส่วนฉายา “จกมก” เป็นคำไทยที่หมายถึงความสนุกสนาน ร่าเริง และเต็มไปด้วยพลังงาน — ซึ่งก็ตรงกับตัวตนของ หม่ำ จกมก ทุกอย่าง
การศึกษาของ หม่ำ จกมก จบแค่ประถมศึกษาปีที่ 6 และมัธยมศึกษาปีที่ 2 ไม่จบ ก่อนจะเรียนต่อ กศน. จนจบมัธยมในภายหลัง และในวัยที่เติบโตเต็มที่แล้วยังไปเรียนต่อจนได้ปริญญาตรีคณะรัฐศาสตร์ สาขาวิชารัฐประศาสนศาสตร์ จากมหาวิทยาลัยกรุงเทพธนบุรี
จากยโสธร สู่เวทีลูกทุ่ง
เด็กชายจากยโสธรที่ชื่นชอบดูหนัง ฟังเพลง ดูลิเก ตั้งแต่เด็ก มีความฝันอยากอยู่ในวงการบันเทิง
หม่ำ จกมก ออกจากบ้านตั้งแต่อายุ 16-17 ปี เพื่อหางานทำในกรุงเทพฯ โดยเริ่มต้นทำงานตำแหน่ง เด็กยกของ ให้กับวงดนตรีลูกทุ่งของ สดใส รุ่งโพธิ์ทอง เป็นวงแรก
จากเด็กยกของ ค่อยๆ เลื่อนขึ้นมาเป็นหางเครื่องและตลกของวง เพราะ หม่ำ จกมก เป็นคนที่มีความสามารถรอบด้าน รื่นเริงคุยสนุก พูดเก่ง ซึ่งเป็นคุณสมบัติที่ทำให้เขาโดดเด่นออกมาจากคนอื่น
หลังจากนั้นก็ย้ายไปทำงานกับวงดนตรีลูกทุ่งอีกหลายวง อาทิ เกรียงไกร กรุงสยาม โชคชัย โชคอนันต์ ศิรินทรา นิยากร และสุพรรณ สันติชัย รวมถึงคณะวงดนตรีลูกทุ่งอีกหลายคณะ จนได้รับประสบการณ์การแสดงและทักษะตลกจากเวทีจริงๆ มากกว่าคนที่เรียนการแสดงมาโดยตรง
จุดเปลี่ยน พบ สุเทพ โพธิ์งาม
จุดเปลี่ยนที่สำคัญที่สุดในชีวิตของ หม่ำ จกมก คือการได้พบกับ สุเทพ โพธิ์งาม ซึ่งเป็นทั้งอาจารย์ผู้ประสิทธิ์ประสาทวิชาและเพื่อนร่วมงาน
สุเทพ โพธิ์งาม นำ หม่ำ จกมก เข้าสู่วงการตลกอย่างจริงจังในนามสมาชิกของคณะเทพ โพธิ์งาม ที่โด่งดัง ซึ่งนั่นคือก้าวแรกของ หม่ำ จกมก ในวงการตลกที่จะนำไปสู่การเป็นนักแสดงตลกอันดับ 1 ของประเทศไทย
เท่ง เถิดเทิง รายการที่ทำให้คนทั้งประเทศรู้จัก
รายการที่ทำให้ชื่อ หม่ำ จกมก กลายเป็นชื่อที่คนทั่วประเทศรู้จักคือ เท่ง เถิดเทิง ที่ออกอากาศตั้งแต่ปี พ.ศ. 2538 จนถึงปัจจุบัน
เท่ง เถิดเทิง เป็นรายการตลกที่รวมนักแสดงตลกชั้นแนวหน้าของไทยไว้ด้วยกัน และ หม่ำ จกมก คือดาวเด่นที่สร้างตัวละครและสถานการณ์ฮาที่คนดูจดจำได้มากที่สุด
การ์ดตลกที่ หม่ำ จกมก สร้างขึ้นมาในรายการนี้มีหลายตัว แต่ละตัวมีบุคลิกชัดเจนและสร้างเสียงหัวเราะได้ทุกรูปแบบ ตั้งแต่ตลกพูด ตลกล้ม ตลกสถานการณ์ และตลกที่ต้องอาศัยไหวพริบเร็ว
นักแสดงอเนกประสงค์ ตลก ละคร หนัง
สิ่งที่ทำให้ หม่ำ จกมก ต่างจากนักแสดงตลกทั่วไปคือเขาไม่ได้จำกัดตัวเองอยู่แค่ตลก
หม่ำ จกมก มีผลงานในละครโทรทัศน์หลายเรื่อง ทั้งแบบรับเชิญและเป็นนักแสดงหลัก ผลงานที่น่าจดจำได้แก่ แม่ศรีไพร รับบทเป็นช่างต่อแพ ออกอากาศทางช่อง 7 และ หมอเทวดา รับบทเป็นผู้ว่าสุทัศน์ ออกอากาศทางช่อง 3
ในวงการภาพยนตร์ หม่ำ จกมก มีผลงานมากมาย รวมถึงเรื่องที่เกี่ยวกับตระกูลวงษ์คำเหลาที่นำเอาชีวิตของครอบครัวเขาเองมาเป็นแรงบันดาลใจ และในฐานะผู้กำกับที่เขายังสวมหมวกใบนั้นด้วย
ครอบครัว เอ็นดู และลูกๆ ที่รัก
ด้านชีวิตส่วนตัว หม่ำ จกมก จดทะเบียนสมรสกับ เอ็นดู วงษ์คำเหลา หลังใช้ชีวิตคู่มานานกว่า 37 ปี
มีบุตร 2 คน คือ บุตรสาว บุษราคัม วงษ์คำเหลา (ปัจจุบันสมรสกับ กรวัฒน์ สุวรัตนานนท์ มีลูกสาว 2 คน) และบุตรชาย เพทาย วงษ์คำเหลา
น้องสาวของ หม่ำ จกมก ชื่อ แวว จกมก ก็เดินตามรอยพี่ชายเข้าสู่วงการตลก ทำให้ตลกกลายเป็นอาชีพของครอบครัวนี้อย่างแท้จริง
ธุรกิจหลังฉาก จากเงินเดือนสู่เจ้าของกิจการ
หม่ำ จกมก ไม่ได้หยุดอยู่แค่การแสดง แต่ยังขยายตัวเองออกมาเป็นนักธุรกิจด้วย
มีการก่อตั้ง มิกกี้หม่ำ จำกัด กิจการจำหน่ายน้ำปลา น้ำมันพืช ซีอิ๊ว พริกไทย ข้าว โดยมีลูกชาย นายเพทาย วงษ์คำเหลา เป็นผู้ถือหุ้นอันดับ 1
นอกจากนั้นยังมีผลิตภัณฑ์ หม่ำแซ่บ ผงปรุงรสสูตรอีสาน ที่เกิดจากการผนึกกำลังกับ กินดี และขยายไปสู่ตลาดเครื่องปรุงอาหาร
จากเด็กยกของในวงลูกทุ่ง มาถึงวันที่มีกิจการของตัวเอง นั่นคือเส้นทางที่ หม่ำ จกมก เดินมา
ปริญญากิตติมศักดิ์และปริญญาตรีที่ไม่ง่าย
อีกหนึ่งมิติของ หม่ำ จกมก ที่น่าชื่นชมคือการไม่หยุดเรียนรู้แม้จะประสบความสำเร็จในอาชีพแล้ว
หม่ำ จกมก ได้รับ ปริญญาศิลปศาสตรมหาบัณฑิตกิตติมศักดิ์ สาขาสื่อสารมวลชน จากมหาวิทยาลัยรามคำแหง — ปริญญากิตติมศักดิ์ที่ยืนยันว่าสื่อและการสื่อสารคือสิ่งที่เขาทำได้เป็นเลิศมาตลอดชีวิต
และยังไปเรียนต่อจนได้ ปริญญาตรีคณะรัฐศาสตร์ จากมหาวิทยาลัยกรุงเทพธนบุรีด้วยตัวเอง ซึ่งเป็นหลักฐานว่าการเรียนรู้ไม่มีอายุ
สิ่งที่ทำให้หม่ำ จกมก อยู่ได้นานกว่า 40 ปี
ในวงการบันเทิงที่นักแสดงหน้าใหม่โผล่มาทุกปีและดาราเก่าหลายคนหายไปจากสายตา หม่ำ จกมก ยังอยู่ในสายตาคนดูมาตลอดสี่สิบปีโดยไม่ขาดตอน
เหตุผลน่าจะมาจากหลายอย่าง
ความเป็นธรรมชาติ — ตลกของ หม่ำ จกมก ไม่ได้รู้สึกว่าถูกเขียนมา แต่รู้สึกว่าเกิดขึ้นตามสถานการณ์ มาจากสัญชาตญาณของคนที่ฝึกมาหลายสิบปีบนเวทีจริง ไม่ใช่ในห้องเรียน
ความหลากหลาย — หม่ำ จกมก ทำตลกได้ทุกประเภท ทั้งตลกพูด ตลกสถานการณ์ ตลกการแสดง และยังเล่นละครจริงจังได้ด้วย ทำให้เขาปรับตัวได้กับทุกยุคสมัย
การไม่ยึดติด — เขาเป็นเด็กยกของมาก่อน เป็นหางเครื่องมาก่อน เป็นตลกหน้าเวทีมาก่อน ความถ่อมตนที่มาจากรากฐานนั้นทำให้เขาไม่ได้รู้สึกว่าตัวเองสำคัญกว่างานที่ทำ
รางวัลและการยอมรับ
หม่ำ จกมก ได้รับการยอมรับทั้งในแง่ผลงานและในแง่ตัวตน ได้รับการกล่าวถึงในฐานะแบบอย่างของนักแสดงตลกในวงการ เป็นคนที่น้องๆ ในวงการนับถือและเรียกว่า “น้าหม่ำ” ด้วยความเคารพรัก
กว่าสี่ทศวรรษในวงการ ผลงานโฆษณา เช่น Voice และ TrueMove ที่ หม่ำ จกมก เคยร่วมงาน ล้วนเป็นหลักฐานว่าแบรนด์ใหญ่ๆ เชื่อมั่นในพลังของชื่อ หม่ำ จกมก ที่สื่อถึงความสนุกและความน่าเชื่อถือพร้อมกัน
ก่อนจบ เด็กยกของที่กลายเป็นตำนาน
หม่ำ จกมก เป็นหลักฐานที่ดีที่สุดว่าความสำเร็จในวงการบันเทิงไม่ได้มาจากการเรียนในโรงเรียนการแสดงหรือมีพื้นหลังที่ดีเสมอไป
มันมาจากการออกจากบ้านตอนอายุ 16 ยกของให้คนอื่นโดยไม่บ่น เรียนรู้จากเวทีจริงทุกคืน และไม่หยุดพัฒนาตัวเองแม้เมื่อสำเร็จแล้ว
เด็กยโสธรที่รักดูลิเก ฟังเพลงลูกทุ่ง และฝันอยากอยู่ในวงการ — วันนี้กลายเป็นตำนานที่คนทุกรุ่นรู้จัก
และ หม่ำ จกมก ยังทำให้คนหัวเราะได้อยู่ทุกวัน
