Հաճախ տրվող հարցեր

Ի՞նչ է Հայաստանի Կենտրոնական Բանկը:
- Հայաստանի Հանրապետության Կենտրոնական Բանկը Հայաստանի Հանրապետության ազգային բանկն է: Կենտրոնական Բանկը պետական գործառույթներով օժտված իրավաբանական անձ է, որի միակ հիմնադիրը Հայաստանի Հանրապետությունն է:
Ի՞նչ է անում Հայաստանի Կենտրոնական Բանկը:
- Հայաստանի Կենտրոնական Բանկն ապահովում է Հայաստանի Հանրապետության ֆինանսական համակարգի կայունությունը, իրացվելիությունը, վճարունակությունը և բնականոն գործունեության համար անհրաժեշտ պայմանները:
Ե՞րբ է հիմնադրվել Հայաստանի Կենտրոնական Բանկը:
- 1991 թվականի սեպտեմբերի 21-ին համաժողովրդական հանրաքվեով Հայաստանը հռչակվեց անկախ հանրապետություն: 1993 թվականի ապրիլի 27-ին Հայաստանի Հանրապետությունն ընդունեց «Հայաստանի Հանրապետության Կենտրոնական Բանկի մասին» օրենքը, և Ազգային Բանկը վերանվանվեց Հայաստանի Հանրապետության Կենտրոնական Բանկ՝ Իսահակ Իսահակյանի նախագահությամբ, ով 1986 թվականից ղեկավարում էր Պետական Բանկը:
Ո՞վ է նշանակում Հայաստանի Կենտրոնական Բանկի նախագահին:
- Կենտրոնական Բանկի նախագահը Բանկի ամենաբարձր պաշտոնյան է և նշանակվում է Հայաստանի Հանրապետության Ազգային ժողովի կողմից 6 տարի ժամկետով:
Ի՞նչ է նշանակում, որ Հայաստանի Կենտրոնական Բանկն անկախ է:
- Կենտրոնական բանկի անկախությունը կարևոր ինստիտուցիոնալ նախապայման է գների կայունությունը պահպանելու համար: Ուսումնասիրությունները ցույց են տալիս, որ կենտրոնական բանկերի գործառնական անկախությունը նպաստում է իրականացվող դրամավարկային քաղաքականության վստահելիությանը՝ միաժամանակ ուժեղացնելով շուկայի արձագանքը կենտրոնական բանկի ազդակներին: Էմպիրիկ վերլուծությունները բացահայտել են ուղղակի կապ կենտրոնական բանկի անկախության և ցածր գնաճի միջև (Cukierman A., Central Bank Strategy, Credibility and Independence; Theory and Evidence, MIT press, 1998):
  
  Դրամավարկային քաղաքականության իրականացման առումով կենտրոնական բանկի անկախության երեք աստիճան կա.
  - նպատակի անկախություն
  - թիրախի սահմանման անկախություն
  - գործառնական անկախություն
  Նպատակի անկախությունը (նպատակի սահմանումը) անկախության ամենաբարձր աստիճանն է, որը շնորհվում է, օրինակ, ԱՄՆ Դաշնային պահուստային համակարգին: Սակայն, հիմնվելով տնտեսական քաղաքականության առաջնահերթությունների վրա, Դաշնային պահուստային համակարգը կարող է փոխել նպատակը: Հայաստանի դեպքում Կենտրոնական Բանկին չի տրվում անկախության այդպիսի աստիճան. Կենտրոնական Բանկի հիմնական նպատակը սահմանված է Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրությամբ և Կենտրոնական Բանկի մասին օրենքով: Հայաստանում թիրախային ցուցանիշի սահմանման անկախությունը նախատեսված է Բյուջեի մասին օրենքով: Գործառնական անկախությունը ենթադրում է, որ կենտրոնական բանկը կարող է անկախ օգտագործել իր գործիքները՝ վերջնական նպատակին հասնելու համար: Հայաստանի Կենտրոնական Բանկն ունի գործառնական անկախություն, և դա շնորհված չէ բոլոր երկրների կենտրոնական բանկերին: Օրինակ՝ Անգլիայի Բանկը, որը մինչև 1998 թվականը գործիքների օգտագործման անկախություն չուներ, և միջամտելու իրավասություն տրված էր գործադիր իշխանությանը:
Ինչպե՞ս է չափվում կենտրոնական բանկի անկախությունը:
- Կան մի քանի ինդեքսներ, որոնք չափում են կենտրոնական բանկի անկախությունը: Դրանք ներառում են Ալեսինի ինդեքսը (1988), GMT ինդեքսը (Գրիլի, Մասցիանդարո, Տաբելինի) (Grilli, V., Masciandaro, D., Tabellini, G., 1991; Political and Monetary Institutions and Public Financial Policies in the Industrial Countries. 1991), Կուկերմանի ինդեքսը (1992): Հայաստանի համար վերլուծությունը, որն իրականացվել է Կուկերմանի կողմից (Կուկերմանի ինդեքս) 2000 թվականին, ամփոփում է Կենտրոնական Բանկի անկախության գնահատականները (Cukierman A., Miller J., Neyapti B., Central Bank Reform, Liberalization and Inflation in Transition Economies. An International Perspective, Journal of Monetary Economics 49, 2002):
  
  Վերլուծությունն իրականացվել է չափանիշների երկու խմբով: Այս չափանիշների մեկ խմբով Հայաստանը զբաղեցնում է 1-ին տեղը ԱՊՀ և Արևելյան Եվրոպայի 23 երկրների շարքում, իսկ մյուս խմբի չափանիշներով երկրին տրվում է երկրորդ տեղը:
  
  2013 թվականի գնահատականների հիման վրա Հայաստանի Կենտրոնական Բանկը պահպանել է անկախության բարձր աստիճանը:
Ի՞նչ է գնաճը:
- Հայաստանի Հանրապետության Վիճակագրական կոմիտեն հետևում է ժամանակային շարքերին, որոնք ներկայացնում են գների շարժը, այսինքն՝ գների ինդեքսները Հայաստանի տնտեսության ընտրված ոլորտների համար: Սպառողական շուկայի համար դա սպառողական գների ինդեքսն է, ընդհանուր տնտեսության համար՝ ՀՆԱ դեֆլյատորը, որը ներկայացնում է տնտեսությունում արտադրված բոլոր ապրանքների և ծառայությունների միջին աճը. կա արտահանման գների ինդեքս արտաքին առևտրի համար և ներմուծման գների ինդեքս ներքին առևտրի համար և այլն: Գնաճը տնտեսության որևէ հատվածում որևէ ինդեքսի աճի տեմպն է և հաճախ ունի հաշվարկման հատուկ մեթոդաբանություն: Թե՛ աշխարհի բոլոր երկրներում, թե՛ Հայաստանում գնաճ տերմինն օգտագործվում է հիմնականում, երբ խոսքը սպառողական գների ինդեքսի աճի տեմպի մասին է: Թեև այն լիովին չի արտացոլում տնտեսությունը, այնուամենայնիվ, այն ամենաշատն է ընկալվում հասարակության կողմից:
Ի՞նչ են հուշադրամները և ինչպե՞ս կարելի է դրանք ձեռք բերել:
- Հուշադրամները պատրաստվում են թանկարժեք մետաղներից և թողարկվում են հասարակությանը ներկայացնելու երկրի ազգային, միջազգային, պատմական և մշակութային, հոգևոր և այլ արժեքները, մետաղի մեջ անմահացնելու այդ արժեքները և բավարարելու նումիզմատիկ շուկայի պահանջները: «Նումիզմատ» սրահը նախատեսված է Հայաստանի Կենտրոնական Բանկի թողարկած հուշադրամների, ինչպես նաև այլ նումիզմատիկ արժեքների վաճառքի համար: Հայաստանի Կենտրոնական Բանկի թողարկած բոլոր հուշադրամներն ունեն իսկության հավաստագրեր՝ ստորագրված Հայաստանի Կենտրոնական Բանկի նախագահի կողմից, և առաջարկվում են իրենց պատյաններում: Այցելուներին տրամադրվում են գեղարվեստորեն ձևավորված տեղեկատվական թերթիկներ, որոնք պատմում են այն իրադարձության մասին, որին նվիրված է տվյալ հուշադրամը:
Որո՞նք են դրամի վճարունակության հատկանիշները:
- ՀՀ թղթադրամները և մետաղադրամները համարվում են վճարունակ, եթե համապատասխանում են Կենտրոնական բանկի սահմանած նկարագրությանը և վճարունակության հատկանիշներին: Թղթադրամները համարվում են վճարունակ և փոխանակվում են ֆիզիկական և իրավաբանական անձանց կողմից, որոնք.
  - աննշան չափով ծակոտված են, պատռված, մաշված կամ կրում են աննշան բծեր և գրառումներ,
  - որոնց վրա կա աննշան քանակությամբ ներկ, բայց թղթադրամի հիմնական պատկերները և պաշտպանիչ հատկանիշները չեն ծածկված,
  - կամ աննշան չափով այրված են, բայց թղթադրամի ամբողջականությունը պահպանվել է:
Ինչպե՞ս իմանալ, որ իմ թղթադրամը համարվում է վճարունակ:
- Թղթադրամները համարվում են վճարունակ, բայց կարող են փոխանակվել միայն բանկերում, որոնք.
  - չեն պահպանել իրենց ամբողջականությունը, բայց թղթադրամի մակերեսի առնվազն 60%-ը հստակ պահպանվել է, և պահպանված մասը թույլ է տալիս հաստատել թղթադրամի վավերականությունը,
  - կազմված են անվիճելիորեն նույն թղթադրամի ոչ ավելի քան 3 պատռված կտորներից,
  - ծածկված են ներկով կամ կորցրել են իրենց գույնը, բայց պատկերները և պաշտպանիչ հատկանիշները տեսանելի են և թույլ են տալիս հաստատել թղթադրամի վավերականությունը:
  Կարդալ ավելին:
Ինչո՞ւ է իմ թղթադրամը համարվում անվճարունակ:
- Թղթադրամները համարվում են անվճարունակ և չեն կարող փոխանակվել, եթե թղթադրամի մակերեսի 60%-ը չի կազմում ամբողջականությունը, որոնք ունեն նշումներ մարված վճարունակության մասին, դիտավորյալ փոփոխված են (ինչը վերաբերում է անվանական արժեքին, դիզայնին և պատկերների չափերին), և դրանց պաշտպանիչ հատկանիշները (հոլոգրաֆիկ պատկեր և փայլաթիթեղ) դիտավորյալ հեռացվել են: