Edukira joan

Peñamellera Baja

Peñamellera Baja
Asturiasko kontzejua
Administrazioa
Estatu burujabe Espainia
AutonomiaAsturiasko Printzerria
ProbintziaAsturiasko probintzia
AlkateaJosé Manuel Fernández Díaz
Izen ofizialaPeñamellera Baja
Posta kodea33570
INEk ezarritako kodea33047
HerriburuaPanes (en) Itzuli
Geografia
Koordenatuak43°18′27″N 4°35′12″W / 43.3075°N 4.5866°W / 43.3075; -4.5866
Mapa
Azalera84,06 km²
MugakideakEl Valle Altu de Peñamellera, Llanes, Ribadeva, Val de San Vicente, Herrerías, Lamasón, Peñarrubia eta Tresviso
Demografia
Biztanleria1.194 (2025)
alt_left 608 (%50,9) (%49,1) 587 alt_right
Dentsitatea14 bizt/km²
MatrikulaO
aytopanespbaja.com

Peñamellera Baxa Asturiesko ekialdean dagoen udalerria edo conceyua da, Orienteko eskualdean kokatutakoa. Iparraldean Llanes eta Ribadeva, mendebaldean Peñamellera Alta, ekialdean Herrerías (Kantabria) eta hegoaldean Peñarrubia (Kantabria) udalerri mugakide ditu.

Bere lurraldearen zati bat Cuerako mendilerroaren babesgunean sartuta dago. Panes da herrigune nagusia. Azken erroldaren arabera 1.194 biztanle zituen 84,1 km²-ko azaleran.

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: El Valle Altu de Peñamellera, Llanes, Ribadeva, Val de San Vicente, Herrerías, Lamasón, Peñarrubia eta Tresviso.

Biztanleriaren tamainaUrtea110012001300140015001600200020052010201520202025Peñamellera BajaBiztanleriaren estatistikaOharra: grafiko hau Wikidatan jasotako datuetatik egin da, automatikoki. Daturen bat aldatu edo eguneratu behar izanez gero, egizu Wikidatan bertan.
Biztanleria-piramidea 2025
Guztira: 587 gizon, 608 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.17
 
100+
 
0.00
0.34
 
95-99
 
1.15
0.51
 
90-94
 
3.45
2.73
 
85-89
 
4.44
3.75
 
80-84
 
5.43
6.64
 
75-79
 
6.09
8.35
 
70-74
 
4.77
7.67
 
65-69
 
7.73
9.88
 
60-64
 
8.72
9.20
 
55-59
 
8.06
9.20
 
50-54
 
8.06
8.01
 
45-49
 
7.57
3.92
 
40-44
 
5.76
6.13
 
35-39
 
5.76
4.26
 
30-34
 
4.28
2.73
 
25-29
 
3.12
3.24
 
20-24
 
2.96
3.07
 
15-19
 
3.78
4.09
 
10-14
 
4.11
3.75
 
5-9
 
3.12
2.39
 
0-4
 
1.64
Iturria: Instituto Nacional de Estadística[1]

Jaiolekuari dagokionez, 2025. urtean biztanleen % 54,5 udalerri berean jaioak ziren[2], probintziako batez bestekoaren (% 47,5) gainetik. Beste erkidego batzuetan jaiotakoak % 22,5 dira, eta espainiar estatutik kanpo jaiotakoak % 8,3 —probintzian % 11,5—.

Biztanleria jaiolekuaren arabera Asturiasko mapa
Udal
Prob
Best
Esta
Udalerri berean · % 54,5Probintzia berean · % 14,7Beste erkidegoa · % 22,5Estatutik kanpo · % 8,3
Jaiolekua bizilekuarekin alderatuta (2025). Iturria: INE.

Biztanleria atzerritarra

Espainiar estatutik kanpo jaiotako 99 biztanleren artean, gehienak Amerikan jaioak dira (% 73,7)[3]. Jaiotza herrialde nagusiak Mexiko, Txile, Belgika dira.

Atzerrian jaiotakoak, eskualdeka
Amer
Euro
Amerika · % 73,7Europa · % 22,2Afrika · % 4
Espainiar estatutik kanpo jaiotakoak, eskualdeka (2025). Iturria: INE.
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera (2025). Iturria: INE.

INEren 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 1.976 etxebizitza zeuden: 552 (% 27,9) nagusiak eta 1.424 (% 72,1) ez-nagusiak.[4] Kontsumo elektrikoaren arabera, 233 (% 11,8) noizbehinkako erabilerakoak ziren eta 923 (% 46,7) hutsik zeuden.[5] INEren estatistika esperimentalaren arabera, 2026ko maiatzean 37 etxebizitza turistiko zeuden udalerrian, guztira 174 plazarekin (4,7 plaza etxebizitzako).[6]

1.976etxebizitza
552etxegune
923hutsik (% 46,7)
37etxebizitza turistiko (2026) Asturiasko mapa

Etxebizitza multzoa Asturiasko mapa

552
1.424
Etxebizitza nagusia (552)Ez-nagusia (bigarrena edo hutsa) (1.424)

Erabilera-intentsitatea (kontsumo elektrikoa) Asturiasko mapa

820
233
923
Okupatuak (820)Noizbehinkakoak (233)Hutsik (923)

Guztira 552 etxegune zeuden, eta horietatik 208 (% 37,7) pertsona bakarrekoak ziren.[7]

Etxeguneak tamainaren arabera

Pertsona 1208
2 pertsona145
3 pertsona107
4 pertsona56
5 edo gehiago36

Hezkuntza-maila

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 15 urte edo gehiagoko 1.080 biztanle zeuden. Lortutako ikasketa-mailarik altuenari dagokionez, goi-mailako ikasketak zituztenak % 24,0 ziren; bigarren hezkuntzako bigarren etapa (batxilergoa edo erdi-mailako lanbide-heziketa) zutenak % 20,3; bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH edo antzekoa) zutenak % 28,9; eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 26,9.[8] Goi-mailako ikasketak zituztenen proportzioa % 21,4 zen 2021ean eta % 24,0 2024an; beraz, 2,6 puntu igo zen 3 urtean. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenena, berriz, % 30,0 izatetik % 26,9 izatera pasatu zen. Sexuaren arabera, goi-mailako ikasketak zituztenak emakumeen artean % 27,8 ziren, eta gizonen artean % 20,2; 7,6 puntuko aldea, emakumeen alde. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak, berriz, emakumeen % 27,0 eta gizonen % 26,7 ziren.

1.080biztanle 15 urte edo +, 2024
% 24,0goi-mailako ikasketak+2,6 puntu 2021etik mapa
% 26,9lehen hezkuntza edo gutxiago−3,1 puntu 2021etik mapa
% 6,9ikasten ari dira, 2024
% 26,9
% 28,9
% 20,3
% 24,0
Lehen hezkuntza edo gutxiago · % 26,9Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH) · % 28,9Bigarren hezkuntzako bigarren etapa · % 20,3Goi-mailako ikasketak · % 24,0
Lortutako ikasketa-mailarik altuena, 15 urte edo gehiagoko biztanleen artean (2024). Asturiasko mapa

Xeheago, goi-mailako ikasketak zituztenen % 56,8 unibertsitate-tituludunak ziren (gradua, diplomatura, lizentziatura, masterra edo doktoretza), eta % 43,2 goi-mailako lanbide-heziketakoak. Pertsona batek zuen doktore-titulua. Bigarren etapakoen artean, batxilergoa zutenak % 50,7 ziren, eta erdi-mailako lanbide-heziketa zutenak % 49,3. Ikasketarik gabekoak, azkenik, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 3,1 ziren.[8]

Ikasketa-maila xehatua
Ikasketarik gabe
% 3,1
DBH eta antzekoak
% 28,9
Erdi-mailako LH
% 10,0
Goi-mailako LH
% 10,4
Graduak (≤240 ECTS), diplomaturak
% 8,2
Graduak (>240 ECTS), lizentziaturak
% 4,0
Masterrak eta espezialitateak
% 1,3
Ehunekoak 15 urte edo gehiagoko biztanle guztien gainekoak dira; koloreak goiko barrako lau maila nagusiei dagozkie.
Sexuaren araberako banaketa
15 urte edo gehiagoko biztanleria ikasketa-mailaren eta sexuaren arabera, Peñamellera Baja, 2024
Ikasketa-mailaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Goi-mailako ikasketak259% 24,0109% 20,2150% 27,8
Bigarren hezkuntzako bigarren etapa219% 20,3107% 19,8112% 20,7
Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH)312% 28,9180% 33,3132% 24,4
Lehen hezkuntza edo gutxiago290% 26,9144% 26,7146% 27,0
Guztira1.080% 100,0540% 100,0540% 100,0
Urtez urteko bilakaera
Ikasketa-mailaren bilakaera (%), Peñamellera Baja, 2021–2024
UrteaGoi-mailakoakBatx. / erdi LHDBHLehen H. edo gutx.15 urte edo +
2021% 21,4% 20,1% 28,5% 30,01.125
2022% 22,3% 20,5% 28,3% 28,91.110
2023% 23,9% 19,9% 28,7% 27,51.107
2024% 24,0% 20,3% 28,9% 26,91.080

Ikasten ari direnak

2024an, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 6,9 ikasten ari zen (75 pertsona).[9] Ikasten ari zirenetatik, % 49,3 goi-mailako ikasketetan zebilen, % 21,3 batxilergoan, % 16,0 erdi-mailako lanbide-heziketan eta % 8,0 DBHn edo antzekoetan. Sexuaren arabera, ikasten ari ziren emakumeen % 52,5 goi-mailako ikasketetan zebilen, eta gizonen % 45,7; erdi-mailako lanbide-heziketan, aldiz, gizonen % 22,9 eta emakumeen % 10,0. Adinaren arabera, 15–19 urtekoen % 78,3 ikasten ari zen, 20–24 urtekoen % 51,6 eta 25–29 urtekoen % 12,5; 30 urtetik gorakoen artean, berriz, % 1,9 baino ez.[10] 20–24 urtekoen artean, emakumeen % 61,5 ari zen goi-mailako ikasketak egiten, eta gizonen % 33,3.

Ikasten ari direnak, adin-taldeka
15–19 urte
% 78,3
20–24 urte
% 51,6
25–29 urte
% 12,5
30–34 urte
% 9,4
35–39 urte
% 2,9
40–44 urte
% 6,7
45–49 urte
% 2,2
50–54 urte
% 1,0
55 urte edo +
% 0,7
Egiten ari diren ikasketa-maila
Maila zehaztu gabe
% 5,3
Goi-mailako ikasketak
% 49,3
Erdi-mailako LH
% 16,0
Batxilergoa
% 21,3
DBH eta antzekoak
% 8,0
Lehen hezkuntza edo beheragokoa
% 0,0
Ezkerrean, adin-talde bakoitzean ikasten ari direnen ehunekoa; eskuinean, ikasten ari direnen banaketa mailaren arabera (2024).

Jaiolekuaren arabera

2024an, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 91,7 estatuan jaio zen, eta % 8,3 atzerrian.[8] Ikasketa-egiturak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, goi-mailako ikasketak zituztenak % 19,1 ziren eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 27,5; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 34,2 eta % 15,8, hurrenez hurren. Estatuan jaiotako emakumeen artean, goi-mailako ikasketak zituztenak % 25,4 ziren eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 28,7; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 50,0 eta % 11,5, hurrenez hurren.

Gizonak
Estatua
Atzerria
% 19,1
Goi-mailakoak
% 34,2
% 18,9
Batx. / erdi LH
% 31,6
% 34,5
DBH
% 18,4
% 27,5
Lehen H. edo gutx.
% 15,8
Emakumeak
Estatua
Atzerria
% 25,4
Goi-mailakoak
% 50,0
% 20,1
Batx. / erdi LH
% 26,9
% 25,8
DBH
% 11,5
% 28,7
Lehen H. edo gutx.
% 11,5
Ehuneko bakoitza jatorri- eta sexu-taldearen barnekoa da (2024).

Ikasten ari zirenei dagokienez, 2024an estatuan jaiotako 15 urte edo gehiagokoen % 6,9 ari zen ikasten, eta atzerrian jaiotakoen % 7,8.[9] Ikasten ari zirenen artean, goi-mailako ikasketetan zebiltzanak % 47,1 ziren estatuan jaiotakoetan eta % 71,4 atzerrian jaiotakoetan. Konparazio hauek ez daude adinaren arabera doituta: talde bakoitzaren adin-egiturak (gazteen proportzioak, batez ere) eragin handia du emaitzan.

Diru-sarrerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023. urtean, biztanle bakoitzeko batez besteko errenta garbia 12.189 euro-koa zen[11], probintziako 2. baxuena, eta etxegune bakoitzeko 27.336 euro-koa. Balio hori probintziako batez bestekoaren (15.784 euro) azpitik dago, eta Espainiako batez bestekoaren (15.036 euro) azpitik. Kontsumo-unitateko errentaren mediana (etxeguneen tamaina eta osaera kontuan hartzen dituen neurria) 16.450 euro zen. Errenta gordina 14.103 euro-koa izan zen pertsonako, probintziako 3. baxuena.

Diru-sarreren iturri nagusia soldata da, guztizkoaren % 45,7[12]. Gainerako iturriak: pentsioak (% 31,3), beste diru-sarrerak (% 16), langabezia-prestazioak (% 2,3), beste prestazioak (% 4,7).

46%
31%
16%
Soldata · % 45,7Pentsioak · % 31,3Langabezia · % 2,3Beste prestazioak · % 4,7Beste sarrerak · % 16
Diru-sarreren banaketa iturriaren arabera.

Desberdintasuna

Errentaren banaketaren desberdintasuna neurtzeko Gini indizea erabiltzen da[13][oh 1]. Udalerrian indizea 27 da, probintziakoaren (29,4; Asturiasko mapa) azpitik eta Espainiakoaren (32,1) azpitik. P80/P20 zatidurak, hau da errenta-banaketaren 80. eta 20. pertzentilen arteko zatidura, 2,2 da, probintziakoaren (2,5; Asturiasko mapa) azpitik eta Espainiakoaren (2,8) azpitik.

Jarduera ekonomikoa

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, Peñamellera Baja udalerrian biztanleria aktiboa (okupatuak eta langabeak) 508 pertsona ziren, hau da, 16 urte edo gehiagoko biztanleriaren % 47,3; gainerako % 52,7 inaktibo zeuden (erretiratuak % 54,7, beste inaktiboak % 37,2 eta ikasleak % 8,1).[14] Aktiboen artean, langabezia-tasa % 9,4 zen. Sexuaren arabera, gizonezkoen jarduera-tasa % 52,3 zen eta emakumezkoena % 42,2; langabezia-tasa, aldiz, % 7,4 eta % 11,9 zen, hurrenez hurren.[14]

Okupatuen kopurua 466 zen 2023ean, 2021eko 446etik gora.[15] Emakumeek okupatuen % 45,3 osatzen dute, eta gizonek % 54,7.

466okupatu, 2023+% 4,5 2021etik
% 45,3emakumeak okupatuen artean
% 47,3jarduera-tasa, 2024
% 9,4langabezia-tasa, 2024
16 urte edo gehiagoko biztanleria jarduerarekiko loturaren arabera (2024)
% 42,8
% 28,8
% 19,6
Okupatuak · % 42,8Langabeak · % 4,5Ikasleak · % 4,3Erretiratuak · % 28,8Beste inaktiboak · % 19,6
16 urte edo gehiagoko biztanleria jardueraren eta sexuaren arabera, Peñamellera Baja, 2024
EgoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Okupatuak460% 42,8261% 48,4199% 37,1
Langabeak48% 4,521% 3,927% 5,0
Inaktiboak567% 52,7257% 47,7310% 57,8
Guztira1.075% 100,0539% 100,0536% 100,0

Jarduera-sektoreak

Jarduera-sektoreei dagokienez, okupatuak honela banatzen dira: zerbitzuak (% 66,1), eraikuntza (% 13,9), nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza (% 12,9) eta industria (% 7,1).[15] Xeheago, jarduera-adarrik handiena ostalaritza da (% 14,8), ondoren eraikuntza (% 13,9) eta nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza (% 12,9) datoz.

Okupatuak jarduera-sektorearen arabera (2023) Asturiasko mapa
% 12,9
% 13,9
% 66,1
Nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza · % 12,9Industria · % 7,1Eraikuntza · % 13,9Zerbitzuak · % 66,1
Jarduera-adar zehatzak
Ostalaritza
% 14,8
Eraikuntza
% 13,9
Nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza
% 12,9
Merkataritza
% 12,0
Administrazio publikoa
% 8,8
Osasuna eta gizarte-zerbitzuak
% 7,3
Manufaktura-industria
% 6,4
Garraioa eta biltegiratzea
% 4,9
Gainerako 13 jarduera-adarrak
Administrazio-jarduera lagungarriak
% 3,4
Jarduera profesionalak
% 3,2
Beste zerbitzu batzuk
% 2,8
Hezkuntza
% 2,8
Etxeetako jarduerak
% 1,9
Finantza- eta aseguru-jarduerak
% 1,5
Jarduera artistikoak eta aisialdikoak
% 1,3
Higiezinen jarduerak
% 0,9
Informazioa eta komunikazioak
% 0,4
Ur-hornidura eta hondakinak
% 0,4
Energia elektrikoa eta gasa
% 0,2
Erauzketa-industriak
% 0,0
Lurraldez kanpoko erakundeak
% 0,0

Okupazioa eta lan-egoera

Okupazio-mailari dagokionez, langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak dira talderik ugariena, okupatuen % 69,7; ondoren, zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak daude (% 19,1), eta oinarrizko okupazioak % 8,4.[16] Bi sexuetan langile kualifikatuak dira nagusi (gizonen % 74,1 eta emakumeen % 64,5).

% 19,1
% 69,7
% 8,4
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak · % 19,1Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak · % 69,7Oinarrizko okupazioak · % 8,4Ez dago jasota · % 2,8
Okupatuak okupazioaren eta sexuaren arabera, Peñamellera Baja, 2023
OkupazioaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak89% 19,138% 14,951% 24,2
Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak325% 69,7189% 74,1136% 64,5
Oinarrizko okupazioak39% 8,418% 7,121% 10,0
Ez dago jasota13% 2,810% 3,93% 1,4
Guztira466% 100,0255% 100,0211% 100,0

Okupatuen % 57,9 besteren konturako langileak dira, eta % 42,1 norberaren konturakoak.[17]

% 35,8
% 49,1
% 8,8
Norberaren kontura, langileak dituena · % 6,2Norberaren kontura, langilerik gabe · % 35,8Besteren kontura, finkoa/mugagabea · % 49,1Besteren kontura, aldi baterakoa · % 8,8
Okupatuak lan-egoeraren eta sexuaren arabera, Peñamellera Baja, 2023
Lan-egoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Norberaren kontura196% 42,1131% 51,465% 30,8
Besteren kontura270% 57,9124% 48,6146% 69,2
Guztira466% 100,0255% 100,0211% 100,0

Jaiolekuaren arabera

Jarduera

16 urte edo gehiagokoen % 92,1 estatuan jaio zen, eta % 7,9 atzerrian.[14] Jarduera-egoerak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, % 47,8 okupatuak dira, % 35,1 erretiratuak, % 8,4 bestelako inaktiboak, % 5,7 langabeak eta % 2,9 ikasleak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 45,5 bestelako inaktiboak dira, % 33,3 okupatuak, % 9,1 erretiratuak, % 9,1 ikasleak eta % 3,0 langabeak. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 37,8 okupatuak dira, % 27,3 erretiratuak, % 25,1 bestelako inaktiboak, % 5,4 langabeak eta % 4,4 ikasleak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 44,4 bestelako inaktiboak dira, % 42,6 okupatuak, % 5,6 ikasleak, % 3,7 langabeak eta % 3,7 erretiratuak.

Gizonak
Estatua
Atzerria
% 47,8
Okupatuak
% 33,3
% 5,7
Langabeak
% 3,0
% 2,9
Ikasleak
% 9,1
% 35,1
Erretiratuak
% 9,1
% 8,4
Beste inakt.
% 45,5
Emakumeak
Estatua
Atzerria
% 37,8
Okupatuak
% 42,6
% 5,4
Langabeak
% 3,7
% 4,4
Ikasleak
% 5,6
% 27,3
Erretiratuak
% 3,7
% 25,1
Beste inakt.
% 44,4
Ehuneko bakoitza jatorri-taldearen barnekoa da.

Okupazioa

Okupatuen % 92,7 estatuan jaio zen, eta % 7,3 atzerrian.[16] Okupazio-egituran badira aldeak jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, % 73,4 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 15,2 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari eta % 7,4 oinarrizko okupazioetakoak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 90,9 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 9,1 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 64,4 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 25,0 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari eta % 9,0 oinarrizko okupazioetakoak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 65,2 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 17,4 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari eta % 17,4 oinarrizko okupazioetakoak.

Gizonak
Estatua
Atzerria
% 15,2
Goi eta erdi maila
% 9,1
% 73,4
Langile kualifikatuak
% 90,9
% 7,4
Oinarrizko okup.
% 0,0
% 4,1
Ez dago jasota
% 0,0
Emakumeak
Estatua
Atzerria
% 25,0
Goi eta erdi maila
% 17,4
% 64,4
Langile kualifikatuak
% 65,2
% 9,0
Oinarrizko okup.
% 17,4
% 1,6
Ez dago jasota
% 0,0
Ehuneko bakoitza jatorri-taldearen barnekoa da.

Jarduera-sektoreak

Jarduera-egiturak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera.[18] Estatuan jaiotako gizonen artean, % 48,0 zerbitzuetan ari dira, % 25,0 eraikuntzan, % 17,2 nekazaritzan eta % 9,8 industrian; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 81,8 zerbitzuetan ari dira, % 9,1 industrian eta % 9,1 nekazaritzan. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 85,1 zerbitzuetan ari dira, % 8,5 nekazaritzan, % 4,3 industrian eta % 2,1 eraikuntzan; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 95,7 zerbitzuetan ari dira, % 4,3 nekazaritzan.

Gizonak
Estatua
Atzerria
% 17,2
Nekazaritza
% 9,1
% 9,8
Industria
% 9,1
% 25,0
Eraikuntza
% 0,0
% 48,0
Zerbitzuak
% 81,8
Emakumeak
Estatua
Atzerria
% 8,5
Nekazaritza
% 4,3
% 4,3
Industria
% 0,0
% 2,1
Eraikuntza
% 0,0
% 85,1
Zerbitzuak
% 95,7
Ehuneko bakoitza jatorri-taldearen barnekoa da.

Lehen sektorea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Nekazaritza

2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerrian 111 nekazaritza-ustiategi zeuden, eta guztira 3.339 hektarea nekazaritzako azalera erabilgarri (NAE) lantzen zuten[19][oh 2]. Udalerriaren azalera 84,1 km² denez, NAE lurraldearen % 39,7 da[20]. Lur-erabileraren arabera, NAEren % 98,2 larre iraunkorrak (3.278 ha, 104 ustiategitan), % 1 arbolak (32,3 ha, 21 ustiategitan), % 0,9 lur goldagarria (28,6 ha, 31 ustiategitan) eta norberaren kontsumorako baratzeak (0,65 ha, 26 ustiategitan)[oh 3].

Nekazaritzako azalera erabilgarria (NAE)
NAE udalerriaren azaleran
40%
60%
NAE · 3.339 ha (% 39,7)Gainerako azalera · 5.067 ha (% 60,3)
NAE, lur-erabileraren arabera
98%
Lur goldagarria · 28,6 ha (% 0,9)Larre iraunkorrak · 3.278 ha (% 98,2)Arbolak · 32,3 ha (% 1)Baratzeak · 0,65 ha (< % 0,1)
Iturria: INE, Nekazaritza Errolda 2020; udalerriaren azalera: Wikidata.

Abeltzaintza

2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerriko abeltzaintza-ustiategietan 4.579 behi eta 1.323 ardi eta ahuntz zeuden[21][oh 4].

Ibilgailu-parkea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Trafikoko Zuzendaritza Nagusiaren (DGT) 2025eko datuen arabera, udalerrian 785 gidari zeuden erroldatuta: 447 gizon (% 56,9) eta 338 emakume (% 43,1)[22]. Biztanleen % 65,7 gidatzeko gai zen.

Ibilgailu-parkea 1.256 ibilgailuk osatzen zuten: 734 turismo, 129 furgoneta, 118 kamioi, 97 motozikleta eta 43 ziklomotor[22]. Motorizazio-tasa 1.000 biztanleko 614 turismokoa zen, probintziako batez bestekoaren (525) gainetik.

Turismoen batez besteko adina 14,3 urtekoa zen; turismoen % 6k 4 urte baino gutxiago zituen, eta % 18,5k 25 urte baino gehiago[22]. Erregaiari dagokionez, ibilgailuen % 62,7 diesel zen eta % 36,7 gasolinazko; 2 ibilgailu elektrifikatu zeuden (% 0,2; probintzian % 0,7). Ingurumen-bereizgarriari dagokionez, ibilgailuen % 2,7k zuen 0 edo ECO etiketa, eta % 41,8k ez zuen etiketarik[oh 5].

Ibilgailu-parkea (2025)
Ingurumen-etiketa
26%
29%
42%
0 etiketa · 4 (% 0,3)ECO · 29 (% 2,4)C etiketa · 314 (% 26,1)B etiketa · 352 (% 29,3)Etiketarik gabe · 502 (% 41,8)
Turismoak, adinaren arabera
12%
21%
43%
19%
< 4 urte · 44 (% 6)4–8 urte · 85 (% 11,6)8–15 urte · 153 (% 20,8)15–25 urte · 316 (% 43,1)≥ 25 urte · 136 (% 18,5)
Iturria: DGT, «Datos municipales general» (2025).
Auzoak Biztanleak (2013)[23] Gizonak Emakumeak
Abándames 150 76 74
Alevia 70 33 37
Buelles 114 57 57
Cuñaba 48 24 24
Merodio 90 46 44
Narganes 68 43 25
Panes 585 279 306
Siejo 94 45 49
Tobes 112 59 53

Europako Mendien atarian, Peñamellera Bajak bazter natural ikusgarriak barne hartzen ditu, kontzejuaren ondare nagusia dena. Ikusgarriak dira paisaiak Cuñabatik eta San Estebandik, azken honetan begiratokia dagoelarik. Azken auzo hau 1990ean izendatu zuten "Pueblo ejemplar de Asturias".

Bestela, La Lojako kobazuloak historiaurreko aztarna garrantzitsuak gordetzen ditu, labar arteazko grabatuekin panel handi bat duena, zaldi, zezen eta beste animalia batuzk irudikatuz.

Erlijiozko arkitekturari dagokionez, ondarea ez da inguruko udalerrietan bezain aberatsa. Hondar erromanikoak besterik ez daude San Vicenteko elizan (Panes), baita San Juan de Ciliergo eta San Juan de Alievako elizetan ere. Osagai gotikoak dituzte Abándemes, Merodio eta Tobeseko tenpluek eta Nuestra Señora de Espioñako baselizak.

Eraikin zibilen artean, jauregi eta etxetzar (casona) ugari daude, besteak beste XVII. mendeko Palacio de La Cajiga eta Palacio del Palenque (Abandames), Palacio de San Román (Panes), Palacio de Cerébanes, Casona Mier (Siejo), Palacio de L´Abariega (Cimiano) eta Hoyos familiaren jauregiak Bores-en eta La Sernan.

Ikus, gainera

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ 0 balioak berdintasun osoa adierazten du eta 100 balioak desberdintasun handiena; zenbat eta baxuagoa, orduan eta banaketa berdinagoa.
  2. ↑ INEk ustiategi baten lur guztiak ustiategia kokatuta dagoen udalerriari egozten dizkio, nahiz eta lur horietako batzuk beste udalerri batzuetan egon. Horregatik, udalerri batzuetan NAE udalerriaren azalera baino handiagoa izan daiteke.
  3. ↑ Ustiategi batek lur-erabilera bat baino gehiago izan ditzake; horregatik, erabilera bakoitzeko ustiategi-kopuruen batura ustiategi guztien kopurua baino handiagoa izan daiteke.
  4. ↑ Beste abere mota batzuen datuak ez dira argitaratu, sekretu estatistikoa dela eta (ustiategi gutxi dagoenean, INEk ez ditu datuak zabaltzen, ustiategiak identifika ez daitezen).
  5. ↑ DGTren ingurumen-etiketak ibilgailuen isurien araberakoak dira: 0 (elektrikoak eta autonomia handiko entxufagarriak), ECO (hibridoak eta gasezkoak), C (Euro 4tik aurrerako gasolina-ibilgailuak eta Euro 6ko dieselak), B (Euro 3ko gasolina-ibilgailuak eta Euro 4-5eko dieselak); zaharrenek ez dute etiketarik.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ (Gaztelaniaz) «Población por sexo, edad (grupos quinquenales) y nacionalidad (española/extranjera)(68535)» INE (kontsulta data: 2026-07-31).
  2. ↑ INE, «Población por relación entre lugar de nacimiento y de residencia» (Padroia), Jatorria Asturias.tab.
  3. ↑ INE, «Población por país de nacimiento» (Padroia), Jaioterria Asturias.tab.
  4. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitzak udalerrika eta motaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  5. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitzak erabilera-intentsitatearen arabera (kontsumo elektrikoa)» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  6. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitza turistikoak, plazak eta plazak etxebizitza turistiko bakoitzeko. Udalerriak» Etxebizitza turistikoen kopuruaren neurketa (estatistika esperimentala) (Espainiako Estatistika Institutua).
  7. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxeguneak udalerrika eta tamainaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  8. 1 2 3 (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y nivel de estudios (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  9. 1 2 (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y nivel de estudios en curso (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  10. ↑ (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo, edad (grupos quinquenales) y nivel de estudios en curso (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  11. ↑ INE, «Indicadores de renta media y mediana» (ADRH), ADRH errenta Asturias.tab.
  12. ↑ INE, «Distribución por fuente de ingresos» (ADRH), ADRH fuente Asturias.tab.
  13. ↑ INE, «Índice de Gini y distribución de la renta P80/P20» (ADRH), ADRH gini erreferentziak.tab.
  14. 1 2 3 (Gaztelaniaz) «Población de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y relación con la actividad (agrupado) (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  15. 1 2 (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y actividad económica (1 letra) (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  16. 1 2 (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y ocupación (agregada) (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  17. ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y situación profesional (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  18. ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y rama de actividad (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  19. ↑ INE, «Explotaciones por tipo de cultivo», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE nekazaritza-azalera Asturias.tab (Wikimedia Commons).
  20. ↑ Udalerriaren azalera: Wikidata, Q842694.
  21. ↑ INE, «Explotaciones ganaderas por tipo de ganado», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE abeltzaintza Asturias.tab (Wikimedia Commons).
  22. 1 2 3 DGT, «Datos municipales general» (2025). Datuak: DGT ibilgailuak Asturias.tab (Wikimedia Commons).
  23. ↑ Nomenclátor: Población del Padrón Continuo por Unidad Poblacional

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]