Edukira joan

Somiedo

Wikipedia, Entziklopedia askea
Somiedo
Asturiasko kontzejua
Irudi gehiago
Administrazioa
Estatu burujabe Espainia
AutonomiaAsturiasko Printzerria
ProbintziaAsturiasko probintzia
AlkateaBelarmino Fernández Fervienza
Izen ofizialaSomiedo
Posta kodea33840-3842
INEk ezarritako kodea33068
HerriburuaLa Pola Somiedo
Geografia
Koordenatuak43°06′10″N 6°15′05″W / 43.10283°N 6.2515°W / 43.10283; -6.2515
Mapa
Azalera290,12 km²
MugakideakCangas del Narcea, Tineo, Belmonte de Miranda, Teverga, Santu Michanu, Cabrichanes eta Viḷḷablinu
Demografia
Biztanleria1.031 (2025)
alt_left 430 (%41,1) (%58,9) 615 alt_right
Dentsitatea4 bizt/km²
MatrikulaO
somiedo.es

Somiedo edo Somiedu asturieraz Asturiasko udalerria da, Oviedoko eskualdearen hego-mendebaldean dagoena.

Azken erroldaren arabera 1.031 biztanle zituen 290,1 km²-ko azaleran.

Geografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Mugakide hauexek ditu: Iparraldean Belmonte de Miranda, ekialdean Teverga, mendebaldean Tineu eta Cangas del Narcea eta hegoaldean Villablino (León).

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Cangas del Narcea, Tineo, Belmonte de Miranda, Teverga, Santu Michanu, Cabrichanes eta Viḷḷablinu.

Mapa
Somiedo eta ondokoen arteko muga administratiboak.

Demografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Biztanleriaren tamainaUrtea10001100120013001400150016001700200020052010201520202025SomiedoBiztanleriaren estatistikaOharra: grafiko hau Wikidatan jasotako datuetatik egin da, automatikoki. Daturen bat aldatu edo eguneratu behar izanez gero, egizu Wikidatan bertan.
Biztanleria-piramidea 2025
Guztira: 615 gizon, 430 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
100+
 
0.00
0.98
 
95-99
 
0.47
2.76
 
90-94
 
4.65
4.07
 
85-89
 
5.81
6.02
 
80-84
 
7.91
6.18
 
75-79
 
6.05
7.32
 
70-74
 
6.28
9.27
 
65-69
 
9.07
10.73
 
60-64
 
9.07
11.22
 
55-59
 
9.53
7.64
 
50-54
 
8.60
6.83
 
45-49
 
7.91
7.64
 
40-44
 
4.65
3.74
 
35-39
 
3.72
4.55
 
30-34
 
4.65
2.76
 
25-29
 
4.42
2.60
 
20-24
 
2.56
1.46
 
15-19
 
0.93
1.95
 
10-14
 
1.40
1.30
 
5-9
 
0.70
0.98
 
0-4
 
1.63
Iturria: Instituto Nacional de Estadística[1]

Jatorria

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Jaiolekuari dagokionez, 2025. urtean biztanleen % 61,1 udalerri berean jaioak ziren[2], probintziako batez bestekoaren (% 47,5) gainetik. Beste erkidego batzuetan jaiotakoak % 7,5 dira, eta espainiar estatutik kanpo jaiotakoak % 5,5 —probintzian % 11,5—.

Biztanleria jaiolekuaren arabera Asturiasko mapa
Udal
Prob
Udalerri berean · % 61,1Probintzia berean · % 25,9Beste erkidegoa · % 7,5Estatutik kanpo · % 5,5
Jaiolekua bizilekuarekin alderatuta (2025). Iturria: INE.

Biztanleria atzerritarra

Espainiar estatutik kanpo jaiotako 57 biztanleren artean, gehienak Amerikan jaioak dira (% 52,6)[3]. Jaiotza herrialde nagusiak Errumania, Kuba, Kolonbia dira.

Atzerrian jaiotakoak, eskualdeka
Amer
Euro
Amerika · % 52,6Europa · % 43,9Afrika · % 3,5
Espainiar estatutik kanpo jaiotakoak, eskualdeka (2025). Iturria: INE.
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera
◄ gizonezkoakjaioterriaemakumezkoak ►
5
Errumania
5
4
Kolonbia
4
2
Kuba
6
3
Portugal
2
2
Argentina
1
2
Belgika
1
1
Ameriketako Estatu Batuak
1
1
Ekuador
1
2
Frantzia
0
0
Nikaragua
2
1
Paraguai
1
1
Polonia
1
1
Aljeria
0
0
Brasil
1
1
Errusia
0
0
Irlanda
1
1
Italia
0
0
Mexiko
1
1
Senegal
0
0
Venezuela
1
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera (2025). Iturria: INE.

Etxebizitza

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 2.347 etxebizitza zeuden: 560 (% 23,9) nagusiak eta 1.787 (% 76,1) ez-nagusiak.[4] Kontsumo elektrikoaren arabera, 293 (% 12,5) noizbehinkako erabilerakoak ziren eta 1.274 (% 54,3) hutsik zeuden.[5] INEren estatistika esperimentalaren arabera, 2026ko maiatzean 33 etxebizitza turistiko zeuden udalerrian, guztira 129 plazarekin (3,91 plaza etxebizitzako).[6]

2.347etxebizitza
560etxegune
1.274hutsik (% 54,3)
33etxebizitza turistiko (2026) Asturiasko mapa

Etxebizitza multzoa Asturiasko mapa

560
1.787
Etxebizitza nagusia (560)Ez-nagusia (bigarrena edo hutsa) (1.787)

Erabilera-intentsitatea (kontsumo elektrikoa) Asturiasko mapa

780
293
1.274
Okupatuak (780)Noizbehinkakoak (293)Hutsik (1.274)

Guztira 560 etxegune zeuden, eta horietatik 263 (% 47,0) pertsona bakarrekoak ziren.[7]

Etxeguneak tamainaren arabera

Pertsona 1263
2 pertsona146
3 pertsona75
4 pertsona50
5 edo gehiago26

Hezkuntza-maila

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 15 urte edo gehiagoko 1.035 biztanle zeuden. Lortutako ikasketa-mailarik altuenari dagokionez, goi-mailako ikasketak zituztenak % 23,6 ziren; bigarren hezkuntzako bigarren etapa (batxilergoa edo erdi-mailako lanbide-heziketa) zutenak % 18,6; bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH edo antzekoa) zutenak % 39,0; eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 18,8.[8] Goi-mailako ikasketak zituztenen proportzioa % 20,7 zen 2021ean eta % 23,6 2024an; beraz, 2,9 puntu igo zen 3 urtean. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenena, berriz, % 22,9 izatetik % 18,8 izatera pasatu zen. Sexuaren arabera, goi-mailako ikasketak zituztenak emakumeen artean % 27,7 ziren, eta gizonen artean % 20,6; 7,1 puntuko aldea, emakumeen alde. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak, berriz, emakumeen % 21,5 eta gizonen % 16,9 ziren. Azken alde hori, neurri handi batean, adin-egituraren isla izan ohi da: adineko biztanleen artean emakumeak gehiago dira, eta belaunaldi horietan ohikoagoa zen ikasketak goiz uztea.

1.035biztanle 15 urte edo +, 2024
% 23,6goi-mailako ikasketak+2,9 puntu 2021etik mapa
% 18,8lehen hezkuntza edo gutxiago−4,0 puntu 2021etik mapa
% 4,5ikasten ari dira, 2024
% 18,8
% 39,0
% 18,6
% 23,6
Lehen hezkuntza edo gutxiago · % 18,8Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH) · % 39,0Bigarren hezkuntzako bigarren etapa · % 18,6Goi-mailako ikasketak · % 23,6
Lortutako ikasketa-mailarik altuena, 15 urte edo gehiagoko biztanleen artean (2024). Asturiasko mapa

Xeheago, goi-mailako ikasketak zituztenen % 62,3 unibertsitate-tituludunak ziren (gradua, diplomatura, lizentziatura, masterra edo doktoretza), eta % 37,7 goi-mailako lanbide-heziketakoak. Guztira, 3 pertsonak zuten doktore-titulua. Bigarren etapakoen artean, batxilergoa zutenak % 59,4 ziren, eta erdi-mailako lanbide-heziketa zutenak % 40,6. Ikasketarik gabekoak, azkenik, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 0,3 ziren.[8]

Ikasketa-maila xehatua
Ikasketarik gabe
% 0,3
Lehen hezkuntza
% 18,6
DBH eta antzekoak
% 39,0
Batxilergoa
% 11,0
Erdi-mailako LH
% 7,5
Goi-mailako LH
% 8,9
Graduak (≤240 ECTS), diplomaturak
% 7,8
Graduak (>240 ECTS), lizentziaturak
% 5,1
Masterrak eta espezialitateak
% 1,4
Doktoretzak
% 0,3
Ehunekoak 15 urte edo gehiagoko biztanle guztien gainekoak dira; koloreak goiko barrako lau maila nagusiei dagozkie.
Sexuaren araberako banaketa
15 urte edo gehiagoko biztanleria ikasketa-mailaren eta sexuaren arabera, Somiedo, 2024
Ikasketa-mailaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Goi-mailako ikasketak244% 23,6124% 20,6120% 27,7
Bigarren hezkuntzako bigarren etapa192% 18,6104% 17,388% 20,3
Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH)404% 39,0272% 45,2132% 30,5
Lehen hezkuntza edo gutxiago195% 18,8102% 16,993% 21,5
Guztira1.035% 100,0602% 100,0433% 100,0
Urtez urteko bilakaera
Ikasketa-mailaren bilakaera (%), Somiedo, 2021–2024
UrteaGoi-mailakoakBatx. / erdi LHDBHLehen H. edo gutx.15 urte edo +
2021% 20,7% 18,2% 38,2% 22,91.062
2022% 21,7% 18,3% 38,9% 21,11.059
2023% 22,6% 18,6% 39,2% 19,61.044
2024% 23,6% 18,6% 39,0% 18,81.035

Ikasten ari direnak

2024an, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 4,5 ikasten ari zen (47 pertsona).[9] Ikasten ari zirenetatik, % 55,3 goi-mailako ikasketetan zebilen, % 25,5 batxilergoan, % 14,9 erdi-mailako lanbide-heziketan eta % 4,3 DBHn edo antzekoetan. Sexuaren arabera, ikasten ari ziren emakumeen % 64,0 goi-mailako ikasketetan zebilen, eta gizonen % 45,5; erdi-mailako lanbide-heziketan, aldiz, gizonen % 13,6 eta emakumeen % 16,0. Adinaren arabera, 15–19 urtekoen % 90,0 ikasten ari zen, 20–24 urtekoen % 35,5 eta 25–29 urtekoen % 10,3; 30 urtetik gorakoen artean, berriz, % 1,5 baino ez.[10] 20–24 urtekoen artean, emakumeen % 45,5 ari zen goi-mailako ikasketak egiten, eta gizonen % 25,0.

Ikasten ari direnak, adin-taldeka
15–19 urte
% 90,0
20–24 urte
% 35,5
25–29 urte
% 10,3
30–34 urte
% 11,1
35–39 urte
% 4,7
40–44 urte
% 1,4
45–49 urte
% 2,6
50–54 urte
% 2,1
55 urte edo +
% 0,3
Egiten ari diren ikasketa-maila
Maila zehaztu gabe
% 0,0
Goi-mailako ikasketak
% 55,3
Erdi-mailako LH
% 14,9
Batxilergoa
% 25,5
DBH eta antzekoak
% 4,3
Lehen hezkuntza edo beheragokoa
% 0,0
Ezkerrean, adin-talde bakoitzean ikasten ari direnen ehunekoa; eskuinean, ikasten ari direnen banaketa mailaren arabera (2024).

Jaiolekuaren arabera

2024an, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 94,9 estatuan jaio zen, eta % 5,1 atzerrian.[8] Ikasketa-egituran badira aldeak jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, goi-mailako ikasketak zituztenak % 20,5 ziren eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 16,5; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 22,2 eta % 25,9, hurrenez hurren. Estatuan jaiotako emakumeen artean, goi-mailako ikasketak zituztenak % 27,0 ziren eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 21,4; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 38,5 eta % 23,1, hurrenez hurren.

Gizonak
Estatua
Atzerria
% 20,5
Goi-mailakoak
% 22,2
% 17,2
Batx. / erdi LH
% 18,5
% 45,7
DBH
% 33,3
% 16,5
Lehen H. edo gutx.
% 25,9
Emakumeak
Estatua
Atzerria
% 27,0
Goi-mailakoak
% 38,5
% 20,9
Batx. / erdi LH
% 11,5
% 30,7
DBH
% 26,9
% 21,4
Lehen H. edo gutx.
% 23,1
Ehuneko bakoitza jatorri- eta sexu-taldearen barnekoa da (2024).

Ikasten ari zirenei dagokienez, 2024an estatuan jaiotako 15 urte edo gehiagokoen % 4,6 ari zen ikasten, eta atzerrian jaiotakoen % 3,8.[9] Ikasten ari zirenen artean, goi-mailako ikasketetan zebiltzanak % 55,6 ziren estatuan jaiotakoetan eta % 50,0 atzerrian jaiotakoetan. Konparazio hauek ez daude adinaren arabera doituta: talde bakoitzaren adin-egiturak (gazteen proportzioak, batez ere) eragin handia du emaitzan.

Ekonomia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Diru-sarrerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023. urtean, biztanle bakoitzeko batez besteko errenta garbia 15.743 euro-koa zen[11], eta etxegune bakoitzeko 30.344 euro-koa. Balio hori probintziako batez bestekoaren (15.784 euro) parean dago, eta Espainiako batez bestekoaren (15.036 euro) gainetik. Kontsumo-unitateko errentaren mediana (etxeguneen tamaina eta osaera kontuan hartzen dituen neurria) 18.550 euro zen. Errenta gordina 18.618 euro-koa izan zen pertsonako.

Diru-sarreren iturri nagusia soldata da, guztizkoaren % 44,7[12]. Gainerako iturriak: pentsioak (% 35,6), beste diru-sarrerak (% 13,7), langabezia-prestazioak (% 1,4), beste prestazioak (% 4,6).

45%
36%
14%
Soldata · % 44,7Pentsioak · % 35,6Langabezia · % 1,4Beste prestazioak · % 4,6Beste sarrerak · % 13,7
Diru-sarreren banaketa iturriaren arabera.

Desberdintasuna

Errentaren banaketaren desberdintasuna neurtzeko Gini indizea erabiltzen da[13][oh 1]. Udalerrian indizea 30,4 da, probintziakoaren (29,4; Asturiasko mapa) gainetik eta Espainiakoaren (32,1) azpitik. P80/P20 zatidurak, hau da errenta-banaketaren 80. eta 20. pertzentilen arteko zatidura, 2,7 da, probintziakoaren (2,5; Asturiasko mapa) gainetik eta Espainiakoaren (2,8) azpitik.

Jarduera ekonomikoa

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, Somiedo udalerrian biztanleria aktiboa (okupatuak eta langabeak) 516 pertsona ziren, hau da, 16 urte edo gehiagoko biztanleriaren % 50,0; gainerako % 50,0 inaktibo zeuden (erretiratuak % 76,6, beste inaktiboak % 17,6 eta ikasleak % 5,8).[14] Aktiboen artean, langabezia-tasa % 7,6 zen. Sexuaren arabera, gizonezkoen jarduera-tasa % 49,8 zen eta emakumezkoena % 50,1; langabezia-tasa, aldiz, % 7,4 eta % 7,8 zen, hurrenez hurren.[14]

Okupatuen kopurua 490 zen 2023ean, 2021eko 479etik gora.[15] Emakumeek okupatuen % 41,0 osatzen dute, eta gizonek % 59,0.

490okupatu, 2023+% 2,3 2021etik
% 41,0emakumeak okupatuen artean
% 50,0jarduera-tasa, 2024
% 7,6langabezia-tasa, 2024
16 urte edo gehiagoko biztanleria jarduerarekiko loturaren arabera (2024)
% 46,2
% 38,3
% 8,8
Okupatuak · % 46,2Langabeak · % 3,8Ikasleak · % 2,9Erretiratuak · % 38,3Beste inaktiboak · % 8,8
16 urte edo gehiagoko biztanleria jardueraren eta sexuaren arabera, Somiedo, 2024
EgoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Okupatuak477% 46,2277% 46,2200% 46,2
Langabeak39% 3,822% 3,717% 3,9
Inaktiboak517% 50,0301% 50,2216% 49,9
Guztira1.033% 100,0600% 100,0433% 100,0

Jarduera-sektoreak

Jarduera-sektoreei dagokienez, okupatuak honela banatzen dira: zerbitzuak (% 57,3), nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza (% 27,1), industria (% 8,2) eta eraikuntza (% 7,3).[15] Xeheago, jarduera-adarrik handiena nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza da (% 27,1), ondoren administrazio publikoa (% 14,7) eta ostalaritza (% 9,0) datoz.

Okupatuak jarduera-sektorearen arabera (2023) Asturiasko mapa
% 27,1
% 8,2
% 57,3
Nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza · % 27,1Industria · % 8,2Eraikuntza · % 7,3Zerbitzuak · % 57,3
Jarduera-adar zehatzak
Nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza
% 27,1
Administrazio publikoa
% 14,7
Ostalaritza
% 9,0
Eraikuntza
% 7,3
Garraioa eta biltegiratzea
% 7,1
Merkataritza
% 5,9
Manufaktura-industria
% 5,3
Osasuna eta gizarte-zerbitzuak
% 4,9
Gainerako 13 jarduera-adarrak
Administrazio-jarduera lagungarriak
% 4,3
Jarduera profesionalak
% 3,9
Hezkuntza
% 3,1
Ur-hornidura eta hondakinak
% 1,6
Informazioa eta komunikazioak
% 1,2
Etxeetako jarduerak
% 1,2
Erauzketa-industriak
% 0,8
Jarduera artistikoak eta aisialdikoak
% 0,8
Higiezinen jarduerak
% 0,6
Finantza- eta aseguru-jarduerak
% 0,4
Energia elektrikoa eta gasa
% 0,4
Beste zerbitzu batzuk
% 0,2
Lurraldez kanpoko erakundeak
% 0,0

Okupazioa eta lan-egoera

Okupazio-mailari dagokionez, langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak dira talderik ugariena, okupatuen % 66,3; ondoren, zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak daude (% 21,2), eta oinarrizko okupazioak % 9,2.[16] Bi sexuetan langile kualifikatuak dira nagusi (gizonen % 70,2 eta emakumeen % 60,7).

% 21,2
% 66,3
% 9,2
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak · % 21,2Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak · % 66,3Oinarrizko okupazioak · % 9,2Ez dago jasota · % 3,3
Okupatuak okupazioaren eta sexuaren arabera, Somiedo, 2023
OkupazioaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak104% 21,259% 20,445% 22,4
Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak325% 66,3203% 70,2122% 60,7
Oinarrizko okupazioak45% 9,219% 6,626% 12,9
Ez dago jasota16% 3,38% 2,88% 4,0
Guztira490% 100,0289% 100,0201% 100,0

Okupatuen % 54,3 besteren konturako langileak dira, eta % 45,7 norberaren konturakoak.[17]

% 39,8
% 43,7
% 10,6
Norberaren kontura, langileak dituena · % 5,9Norberaren kontura, langilerik gabe · % 39,8Besteren kontura, finkoa/mugagabea · % 43,7Besteren kontura, aldi baterakoa · % 10,6
Okupatuak lan-egoeraren eta sexuaren arabera, Somiedo, 2023
Lan-egoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Norberaren kontura224% 45,7130% 45,094% 46,8
Besteren kontura266% 54,3159% 55,0107% 53,2
Guztira490% 100,0289% 100,0201% 100,0

Jaiolekuaren arabera

Jarduera

16 urte edo gehiagokoen % 95,3 estatuan jaio zen, eta % 4,7 atzerrian.[14] Jarduera-egoerak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, % 48,6 okupatuak dira, % 41,6 erretiratuak, % 4,0 bestelako inaktiboak, % 3,8 langabeak eta % 2,1 ikasleak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 59,3 bestelako inaktiboak dira, % 22,2 okupatuak, % 14,8 erretiratuak eta % 3,7 langabeak. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 47,2 okupatuak dira, % 36,2 erretiratuak, % 11,5 bestelako inaktiboak, % 2,7 ikasleak eta % 2,4 langabeak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 50,0 bestelako inaktiboak dira, % 36,4 okupatuak, % 9,1 langabeak eta % 4,5 erretiratuak.

Gizonak
Estatua
Atzerria
% 48,6
Okupatuak
% 22,2
% 3,8
Langabeak
% 3,7
% 2,1
Ikasleak
% 0,0
% 41,6
Erretiratuak
% 14,8
% 4,0
Beste inakt.
% 59,3
Emakumeak
Estatua
Atzerria
% 47,2
Okupatuak
% 36,4
% 2,4
Langabeak
% 9,1
% 2,7
Ikasleak
% 0,0
% 36,2
Erretiratuak
% 4,5
% 11,5
Beste inakt.
% 50,0
Ehuneko bakoitza jatorri-taldearen barnekoa da.

Okupazioa

Okupatuen % 97,1 estatuan jaio zen, eta % 2,9 atzerrian.[16] Okupazio-egiturak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, % 71,0 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 20,5 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari eta % 6,0 oinarrizko okupazioetakoak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 33,3 oinarrizko okupazioetakoak dira, % 33,3 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial eta % 16,7 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 61,1 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 22,8 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari eta % 11,9 oinarrizko okupazioetakoak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 50,0 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 37,5 oinarrizko okupazioetakoak eta % 12,5 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari.

Gizonak
Estatua
Atzerria
% 20,5
Goi eta erdi maila
% 16,7
% 71,0
Langile kualifikatuak
% 33,3
% 6,0
Oinarrizko okup.
% 33,3
% 2,5
Ez dago jasota
% 16,7
Emakumeak
Estatua
Atzerria
% 22,8
Goi eta erdi maila
% 12,5
% 61,1
Langile kualifikatuak
% 50,0
% 11,9
Oinarrizko okup.
% 37,5
% 4,1
Ez dago jasota
% 0,0
Ehuneko bakoitza jatorri-taldearen barnekoa da.

Jarduera-sektoreak

Jarduera-egiturak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera.[18] Estatuan jaiotako gizonen artean, % 45,6 zerbitzuetan ari dira, % 29,0 nekazaritzan, % 12,7 eraikuntzan eta % 12,7 industrian; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 66,7 zerbitzuetan ari dira, % 33,3 industrian. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 72,5 zerbitzuetan ari dira, % 26,4 nekazaritzan; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, guztiak zerbitzuetan ari dira.

Gizonak
Estatua
Atzerria
% 29,0
Nekazaritza
% 0,0
% 12,7
Industria
% 33,3
% 12,7
Eraikuntza
% 0,0
% 45,6
Zerbitzuak
% 66,7
Emakumeak
Estatua
Atzerria
% 26,4
Nekazaritza
% 0,0
% 1,0
Industria
% 0,0
% 0,0
Eraikuntza
% 0,0
% 72,5
Zerbitzuak
% 100,0
Ehuneko bakoitza jatorri-taldearen barnekoa da.

Lehen sektorea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Nekazaritza

2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerrian 163 nekazaritza-ustiategi zeuden, eta guztira 10.083 hektarea nekazaritzako azalera erabilgarri (NAE) lantzen zuten[19][oh 2]. Udalerriaren azalera 290,1 km² denez, NAE lurraldearen % 34,8 da[20]. Lur-erabileraren arabera, NAEren % 99,8 larre iraunkorrak (10.060 ha, 162 ustiategitan), % 0,2 lur goldagarria (16,2 ha, 11 ustiategitan), arbolak (5,9 ha, 10 ustiategitan) eta norberaren kontsumorako baratzeak (0,87 ha, 44 ustiategitan)[oh 3].

Nekazaritzako azalera erabilgarria (NAE)
NAE udalerriaren azaleran
35%
65%
NAE · 10.083 ha (% 34,8)Gainerako azalera · 18.929 ha (% 65,2)
NAE, lur-erabileraren arabera
100%
Lur goldagarria · 16,2 ha (% 0,2)Larre iraunkorrak · 10.060 ha (% 99,8)Arbolak · 5,9 ha (% 0,1)Baratzeak · 0,87 ha (< % 0,1)
Iturria: INE, Nekazaritza Errolda 2020; udalerriaren azalera: Wikidata.

Abeltzaintza

2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerriko abeltzaintza-ustiategietan 8.795 behi, 719 ardi eta ahuntz eta 21 hegazti zeuden[21].

Ibilgailu-parkea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Trafikoko Zuzendaritza Nagusiaren (DGT) 2025eko datuen arabera, udalerrian 432 gidari zeuden erroldatuta: 293 gizon (% 67,8) eta 139 emakume (% 32,2)[22]. Biztanleen % 41,3 gidatzeko gai zen.

Ibilgailu-parkea 889 ibilgailuk osatzen zuten: 430 turismo, 205 furgoneta, 87 kamioi, 66 motozikleta eta 8 ziklomotor[22]. Motorizazio-tasa 1.000 biztanleko 411 turismokoa zen (probintziako baxuena), probintziako batez bestekoaren (525) azpitik.

Turismoen batez besteko adina 15,3 urtekoa zen; turismoen % 7k 4 urte baino gutxiago zituen, eta % 20,9k 25 urte baino gehiago[22]. Erregaiari dagokionez, ibilgailuen % 68,4 diesel zen eta % 31 gasolinazko; 4 ibilgailu elektrifikatu zeuden (% 0,5; probintzian % 0,7). Ingurumen-bereizgarriari dagokionez, ibilgailuen % 2,9k zuen 0 edo ECO etiketa, eta % 54,2k ez zuen etiketarik[oh 4].

Ibilgailu-parkea (2025)
Ingurumen-etiketa
18%
25%
54%
0 etiketa · 6 (% 0,7)ECO · 19 (% 2,2)C etiketa · 154 (% 17,9)B etiketa · 215 (% 25)Etiketarik gabe · 466 (% 54,2)
Turismoak, adinaren arabera
18%
47%
21%
< 4 urte · 30 (% 7)4–8 urte · 29 (% 6,7)8–15 urte · 78 (% 18,1)15–25 urte · 203 (% 47,2)≥ 25 urte · 90 (% 20,9)
Iturria: DGT, «Datos municipales general» (2025).

Parrokiak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  • Aguinu/Aguino
  • Castru/Castro
  • Caunéu
  • Clavichas/Clavillas
  • Corés
  • El Coto
  • El Puerto
  • Éndriga
  • Gúa
  • La Ḷḷera'l Coutu
  • La Riera
  • Las Morteras
  • Pigüeña
  • Pigüeces
  • La Pola/Pola de Somiedo (nagusia)
  • El Puertu/Puerto
  • El Vaḷḷe/Valle de Lago
  • Veigas
  • Viḷḷar de Vildas/Villar de Vildas

Natur Parkea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Sakontzeko, irakurri: «Somiedoko parke naturala»

Kantauriar mendilerroaren mendebaldean kokatutakoa, 39.164 hektareatan zabaltzen da parkea. Somiedoko udalerri osoa barruan gelditzen da, Belmonte de Miranda eta Tevergarekin batera.

1988an Natur Parke izendatu zuten, eta 2000n UNESCOk Biosferaren Erreserba.

Animalien artean, hartzaren presentzia nabarmentzekoa da. Antza denez, Kantauriar mendietako hartzen %50a inguruan hemen bizi da.

Oharrak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ 0 balioak berdintasun osoa adierazten du eta 100 balioak desberdintasun handiena; zenbat eta baxuagoa, orduan eta banaketa berdinagoa.
  2. ↑ INEk ustiategi baten lur guztiak ustiategia kokatuta dagoen udalerriari egozten dizkio, nahiz eta lur horietako batzuk beste udalerri batzuetan egon. Horregatik, udalerri batzuetan NAE udalerriaren azalera baino handiagoa izan daiteke.
  3. ↑ Ustiategi batek lur-erabilera bat baino gehiago izan ditzake; horregatik, erabilera bakoitzeko ustiategi-kopuruen batura ustiategi guztien kopurua baino handiagoa izan daiteke.
  4. ↑ DGTren ingurumen-etiketak ibilgailuen isurien araberakoak dira: 0 (elektrikoak eta autonomia handiko entxufagarriak), ECO (hibridoak eta gasezkoak), C (Euro 4tik aurrerako gasolina-ibilgailuak eta Euro 6ko dieselak), B (Euro 3ko gasolina-ibilgailuak eta Euro 4-5eko dieselak); zaharrenek ez dute etiketarik.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ (Gaztelaniaz) «Población por sexo, edad (grupos quinquenales) y nacionalidad (española/extranjera)(68535)» INE (kontsulta data: 2026-07-31).
  2. ↑ INE, «Población por relación entre lugar de nacimiento y de residencia» (Padroia), Jatorria Asturias.tab.
  3. ↑ INE, «Población por país de nacimiento» (Padroia), Jaioterria Asturias.tab.
  4. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitzak udalerrika eta motaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  5. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitzak erabilera-intentsitatearen arabera (kontsumo elektrikoa)» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  6. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitza turistikoak, plazak eta plazak etxebizitza turistiko bakoitzeko. Udalerriak» Etxebizitza turistikoen kopuruaren neurketa (estatistika esperimentala) (Espainiako Estatistika Institutua).
  7. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxeguneak udalerrika eta tamainaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  8. 1 2 3 (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y nivel de estudios (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  9. 1 2 (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y nivel de estudios en curso (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  10. ↑ (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo, edad (grupos quinquenales) y nivel de estudios en curso (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  11. ↑ INE, «Indicadores de renta media y mediana» (ADRH), ADRH errenta Asturias.tab.
  12. ↑ INE, «Distribución por fuente de ingresos» (ADRH), ADRH fuente Asturias.tab.
  13. ↑ INE, «Índice de Gini y distribución de la renta P80/P20» (ADRH), ADRH gini erreferentziak.tab.
  14. 1 2 3 (Gaztelaniaz) «Población de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y relación con la actividad (agrupado) (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  15. 1 2 (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y actividad económica (1 letra) (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  16. 1 2 (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y ocupación (agregada) (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  17. ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y situación profesional (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  18. ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y rama de actividad (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  19. ↑ INE, «Explotaciones por tipo de cultivo», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE nekazaritza-azalera Asturias.tab (Wikimedia Commons).
  20. ↑ Udalerriaren azalera: Wikidata, Q842668.
  21. ↑ INE, «Explotaciones ganaderas por tipo de ganado», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE abeltzaintza Asturias.tab (Wikimedia Commons).
  22. 1 2 3 DGT, «Datos municipales general» (2025). Datuak: DGT ibilgailuak Asturias.tab (Wikimedia Commons).

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Somiedo&oldid=11786616"(e)tik eskuratuta