Trapagaran

Trapagaran
Bizkaia, Euskal Herria
Trapagaran Larreineta auzotik ikusia.
Administrazioa
Estatua	Espainia
Erkidegoa	Euskal Autonomia Erkidegoa
Lurraldea	Bizkaia
Eskualdea	Meatzaldea
Izen ofiziala	Valle de Trápaga-Trapagaran
Alkatea	Miguel Ángel Gómez Viar (PSE-EE)
Posta kodea	48510
INE kodea	48080
Herritarra	trapagarandar
Kokapena
Koordenatuak	43°18′22″N 3°02′08″W
Azalera	13,06 km²
Demografia
Biztanleria	11.797 (2025:  −101)
6.052 (%51,3)   (%48,7) 5.743
Dentsitatea	914,09 bizt/km²
Euskara
Euskaldunak	% 31.28 + % 16.23 hartzaile (2021)
Kaleko erabilera	%  (2021)
Etxeko erabilera	% 10.19 (2021)
Datu gehigarriak
Webgunea	http://www.trapagaran.net

Trapagaran (ofizialki Valle de Trápaga-Trapagaran) Bizkaiko mendebaldeko udalerri bat da, Meatzaldea eskualdekoa, Bilbo Handiaren barnean. 11.797 biztanle zituen 2025. urtean. Trapagarango hiriguneak udalerriko industria eta lantegi gehienak biltzen ditu.

Geografia

Ingurune naturala eta mugak

Trapagaranek Galdames udalerriarekin egiten du muga hego-mendebaldean, Ortuellarekin ipar-mendebaldean, Portugalete eta Sestaorekin ipar-ekialdean, eta Barakaldorekin hego-ekialdean. Hegoaldeko muga naturala Galindo ibaia da, horrek Trapagran Barakaldotik banatzen du. Dena den, udalerriaren hego-ekialdeko Galindo ibaiaren aldea Sestaorena da.

Argalario mendia

Udalerriaren mendebaldean Trianoko mendiak daude. Mendilerro honetan dagoen Argalario mendian Telefonicaren telekomunikazio antena bat dago, 120 metroko altuera duena. Bilbo Handiko mota horretako egiturarik garrantzitsuenetakoa da.

Galindo ibaiak herriaren erdigunea zeharkatzen ez badu ere, Trapagarango ibairik garrantzitsuena da. Granada erreka txikiak, Trapagaran erdigunearen albo batetik igaro eta Galindo ibaian isurtzen ditu bere urak, Bilboko itsasadarrean amaitu aurretik. Trapagarango mendi garrantzitsuenak honakoak dira: Bitarratxu (435m), Burzako (435m), Tejera (408m) eta Larreineta (428m).

Klima

Trapagarango klima Bizkaiko ohiko klima ozeanikoa da. Udak leunak izaten dira, neguak ez oso hotzak, eta udazkenak nahiko epelak. Batezbesteko tenperatura 14 gradukoa da. Harana dela eta, udazkenetik udaberrira nahiko ohikoak izaten dira izozteak eta laino itxiko goizak. Askotan, tenperatura Bilbokoa baino baxuagoa izaten da. Dena den, itsasotik hain hurbil (hiru kilometro) egonda, tenperaturak nahiko suabeak izaten dira urte osoan zehar.

Auzoak

Trapagaranen hiru gune nagusi dira: lehenengoa,Trapagaran, herriaren erdigunea, udaletxea eta biztanle gehienak bizi diren tokia eta udalerriari izena ematen diona. Bigarrena, herriaren inguruan dauden auzoak, oro har, industrialdeak eta fabrikak nagusi diren auzoak. Eta hirugarrena, Triano mendietako Zugaztieta eta Larreineta auzoak, Zugaztieta dela herrigunetik kanpo dauden auzoetatik garrantzitsuena, 490 biztanle ditu eta.

Auzoak honakoak dira:

• Galindo-Salcedillo
• Larreineta
• San Gabriel
• Ugarte
• Trapaga-Causo
• Trapagaran
• Zaballa
• Zugaztieta (La Arboleda)

Udalerri mugakideak

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Barakaldo, Galdames, Ortuella, Portugalete eta Sestao.

Historia

Historikoki Trapagaran Enkarterrietako eskualdearen barnean egon bazen ere, hainbat aldaketa izan ditu historian zehar. Denboraldi batez Somorrostroko haraneko "Hiru kontzejuen" zati izan zen, Sestao eta Santurtzirekin batera. Gerora, Trapagaranek independentzia berreskuratu zuen. Trapagaran beti egon da industriarekin oso loturik, ondoko Trianoko mendietatik ateratzen zen mineralak garatu zuen Meatzaldea, eta mineralaren hainbat transformazio-enpresa sortu ziren.

Bilbo Handiko industrializazioaren hasiera meagintzaren garapenak ekarri zuen, ontzigintzaren eta siderometalurgiaren garapenaren aurretik. Horregatik, Trapagaran ezkerraldeko beste herri batzuk baino arinago garatu zen. XIX. mende amaierarako Trapagaran Bilbo Handiko udalerririk garrantsitzuenetakoa zen Ortuellarekin batera (Ortuellan ere meagintzak garrantzia handia zeukan).

Gerora, mearen ateratzea gutxituz joan zenean, gune metropolitarreko beste herriek Trapagarani aurrea hartu zioten. 1926ko irailaren 15ean, herriko gune nagusia eta Zugaztieta auzo banandua batzeko, Larreinetako Funikularra inauguratu zuten. Udalerriaren oraingo izena 1983an ezarri zen, aurretik Trapagaranek San Salvador del Valle zeukan izena.

Demografia

Trapagaranek 11630 biztanle ditu. Gauzak asko aldatu dira XX. mendearen hasieratik. Garai hartan, kanpoaldeko auzoetan biztanleriaren %70 bizi zen. Zugaztieta eta inguruko auzoak meategietan lan egiten zuten ehunka langileren bizitokiak ziren, baina XX. mendeak aurrera egin ahala, meategiak hustuz joan ziren eta auzo horiek ere biztanleak galtzen hasi ziren, eta gaur egun, Zugaztietan 300 bat pertsona baino ez dira bizi. Izan ere, herriaren industria sektore nagusia meatzaritzatik metal transformaziora igaro zen hamarkada gutxian.

1970eko hamarkadatik aurrera, eskualdeko udalerri industrial gehienetan gertatu zen bezala, biztanleriaren beheranzko joera nagusitu da, herrira joandako etorkin asko euren jaioterrietara itzuli baitira.

Oharra: grafiko hau Wikidatan jasotako datuetatik egin da, automatikoki. Daturen bat aldatu edo eguneratu behar izanez gero, egizu Wikidatan bertan.

Biztanleria-piramidea 2025 Guztira: 5.743 gizon, 6.052 emakume
% Gizonak Adina Emakumeak % 0.02   100+   0.07 0.12   95-99   0.48 0.84   90-94   1.67 1.45   85-89   3.17 3.80   80-84   4.36 4.51   75-79   6.25 5.59   70-74   6.00 6.65   65-69   6.92 8.55   60-64   8.05 8.83   55-59   7.80 8.93   50-54   8.59 8.45   45-49   8.26 6.58   40-44   5.93 5.47   35-39   4.78 4.79   30-34   4.18 4.72   25-29   4.23 5.01   20-24   5.02 5.42   15-19   4.53 4.53   10-14   4.18 3.08   5-9   3.12 2.68   0-4   2.41
Iturria: Eustat / Instituto Nacional de Estadística

Hazkunde begetatiboa

Urtea	1975	1976	1977	1978	1979	1980	1981	1982	1983	1984	1985	1986	1987	1988	1989	1990	1991	1992	1993	1994	1995	1996	1997	1998	1999	2000	2001	2002	2003	2004	2005	2006	2007	2008	2009	2010	2011	2012	2013	2014	2015	2016	2017	2018	2019	2020	2021	2022	2023	2024	2025
Hazkunde begetatiboa	11	22	−16	14	−12	108	73	42	57	60	30	7	16	−11	−10	−38	−5	−8	6	−20	−3	−32	−9	−31	−19	−46	−3	7	−5	25	−15	22	0	−6	−23	−16	0	−25	−30	−27	−48	−84	−51	−57	−78	−69	−41	−80	−61	−56	−78

Honakoa hazkunde begetatiboa erakusten duen grafiko bat da, hau da, urte batean jaiotakoei hildakoak kentzearen emaitza. Datuak Eustat erakundeak eskaintzen ditu eta Wikimedia Commonsen daude eskuragarri. Aldaketaren bat egin behar bada, bertan egin beharko da.

Bizirik jaiotakoak sexuaren arabera

Urtea	1996	1997	1998	1999	2000	2001	2002	2003	2004	2005	2006	2007	2008	2009	2010	2011	2012	2013	2014	2015	2016	2017	2018	2019	2020	2021	2022	2023	2024	2025
Bizirik jaiotakoak	87	101	79	99	81	100	107	113	119	118	115	91	120	107	90	101	99	78	76	72	72	85	58	53	50	70	54	48	56	57

Honakoa bertan erroldatutako amaren batetik bizirik jaiotako haurrak erakusten duen grafiko bat da. Datuak Eustat erakundeak eskaintzen ditu eta Wikimedia Commonsen daude eskuragarri. Aldaketaren bat egin behar bada, bertan egin beharko da.

Jatorria

Jaiolekuari dagokionez, 2025. urtean biztanleen % 25,7 udalerri berean jaioak ziren, probintziako batez bestekoaren (% 37,6) azpitik. Beste erkidego batzuetan jaiotakoak (Nafarroa barne) % 16,6 dira, eta espainiar estatutik kanpo jaiotakoak % 7,5 —probintzian % 13,9—.

Biztanleria jaiolekuaren arabera Bizkaiko mapa

Udal

Prob

Best

Udalerri berean · % 25,7Probintzia berean · % 49,7Erkidegoan · % 0,6Beste erkidegoa · % 16,6Estatutik kanpo · % 7,5

Jaiolekua bizilekuarekin alderatuta (2025). Iturria: INE.

Euskal Autonomia Erkidegoko probintziei dagokienez, biztanleen % 76,2 Bizkaian, % 0,4 Gipuzkoan, eta % 0,2 Araban jaio ziren.

Jaioterria, lurralde historikoka

Bizk

EAEt

Bizkaia · % 76,2Gipuzkoa · % 0,4Araba · % 0,2EAEtik kanpo · % 23,2

Biztanleria jaiolekuko probintziaren arabera (2025). Iturria: Eustat.

Biztanleria atzerritarra

2025. urtean, biztanleen % 5k atzerriko nazionalitatea zuen. Atzerritarren artean, talde nagusiak Hego Amerika (% 36,9), Magreb (% 18), Erdialdeko eta Iparraldeko Amerika (% 17,6) ziren.

Jaiotza herrialde nagusiak Maroko, Kolonbia, Venezuela dira.

Atzerrian jaiotakoak, eskualdeka

Amer

Euro

Afri

Amerika · % 57Europa · % 16,8Afrika · % 22,7Asia · % 3,4Ozeania · % 0,1

Espainiar estatutik kanpo jaiotakoak, eskualdeka (2025). Iturria: INE.

Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera

◄ gizonezkoakjaioterriaemakumezkoak ►

87

Maroko

51

48

Kolonbia

72

49

Venezuela

54

7

Nikaragua

47

20

Errumania

28

9

Honduras

25

9

Bolivia

18

12

Frantzia

15

8

Paraguai

19

11

Ekuador

15

12

Peru

14

9

Brasil

16

11

Portugal

9

10

Argentina

9

8

Kuba

11

8

Aljeria

5

6

Txina

7

8

Pakistan

3

5

Alemania

5

8

Senegal

0

2

Ukraina

5

0

Dominikar Errepublika

6

3

Ginea

3

4

Erresuma Batua

1

1

Errusia

4

2

Belgika

2

2

Mauritania

2

2

Nigeria

2

2

Uruguai

2

1

Ameriketako Estatu Batuak

2

1

Ginea Ekuatoriala

2

2

Herbehereak

1

2

Italia

1

2

Mexiko

1

0

Txile

3

1

Bulgaria

1

2

Suitza

0

0

Irlanda

1

1

Suedia

0

Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera (2025). Iturria: INE.

Etxebizitza

Eustaten 2024ko Biztanleriaren eta Etxebizitzen Erroldaren arabera, udalerrian 5.813 etxebizitza zeuden: 5.136 (% 88,4) nagusiak eta 675 (% 11,6) gainerakoak (bigarren egoitzak edo hutsik). 2021eko Zentsuaren kontsumo elektrikoaren arabera, 570 (% 9,8) noizbehinkako erabilerakoak ziren eta 278 (% 4,8) hutsik zeuden. Etxebizitza nagusien % 88,2 jabetzan zegoen eta % 10,1 alokairuan. INEren estatistika esperimentalaren arabera, 2026ko maiatzean 7 etxebizitza turistiko zeuden udalerrian, guztira 28 plazarekin (4 plaza etxebizitzako).

5.813etxebizitza

5.136nagusi

7etxebizitza turistiko (2026) Bizkaiko mapa

Etxebizitza multzoa Bizkaiko mapa (2024)

5.136

675

Nagusiak (5.136)Gainerakoa (bigarrena edo hutsik) (675)

Erabilera-intentsitatea (kontsumo elektrikoa, 2021) Bizkaiko mapa (2021)

4.947

570

Okupatuak (4.947)Noizbehinkakoak (570)Hutsik (278)

Jabetza egoera (etxebizitza nagusiak) Bizkaiko mapa (2024)

4.530

518

Jabetzan (4.530)Alokairuan (518)Beste modu batean (88)

Guztira 5.136 etxegune zeuden, batez beste 2,3 egoiliarrekoak; horietatik 1.487 (% 29,0) pertsona bakarrekoak ziren.

Etxeguneak egoiliar kopuruaren arabera Bizkaiko mapa (2024)

1.487

1.641

1.957

Egoiliar 1 (1.487)2 egoiliar (1.641)3-5 (1.957)6-9 (48)10 edo gehiago (3)

Etxebizitzen batez besteko azalera erabilgarria 76,8 m²-koa zen eta batez besteko antzinatasuna 55,9 urtekoa. Etxebizitzen % 10,2 etxebizitza bakarreko eraikinetan zeuden eta % 22,7 21 etxebizitza edo gehiagoko eraikinetan. Etxebizitzen % 57,7 igogailua zuten.

Eraikineko etxebizitza kopurua

594

1.979

1.691

1.127

Etxebizitza 1 (594)2 (228)3-10 (1.979)11-20 (1.691)21-40 (1.127)41 edo gehiago (192)

Gela kopurua

559

1.543

3.178

1-3 gela (559)4 (1.543)5 (3.178)6 (383)7 edo gehiago (148)

Bainugela kopurua

4.273

1.534

Bainugela 1 (4.273)2 edo gehiago (1.534)

Berokuntzari dagokionez, etxebizitza nagusien % 9,2 berokuntza zentrala zuten, % 65,1 banakakoa eta % 24,3 noizean behingoa. Horrez gain, % 63,6 hodien bidezko gasa zuten eta % 61,2 igogailua.

Berogailu mota

% 9,2

% 65,1

% 24,3

Zentrala (% 9,2)Banakakoa (% 65,1)Noizean behingoa (% 24,3)

Bestelako ekipamenduak (etxebizitza nagusiak)

Hodien bidezko gasa% 63,6

Ur bero zentrala% 25,5

Igogailua% 61,2

Hezkuntza-maila

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 15 urte edo gehiagoko 10.644 biztanle zeuden. Lortutako ikasketa-mailarik altuenari dagokionez, goi-mailako ikasketak zituztenak % 36,9 ziren; bigarren hezkuntzako bigarren etapa (batxilergoa edo erdi-mailako lanbide-heziketa) zutenak % 23,2; bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH edo antzekoa) zutenak % 28,1; eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 11,9. Goi-mailako ikasketak zituztenen proportzioa % 34,7 zen 2021ean eta % 36,9 2024an; beraz, 2,1 puntu igo zen 3 urtean. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenena, berriz, % 13,7 izatetik % 11,9 izatera pasatu zen. Sexuaren arabera, goi-mailako ikasketak zituztenak emakumeen artean % 36,0 ziren, eta gizonen artean % 37,8; 1,8 puntuko aldea, gizonen alde. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak, berriz, emakumeen % 15,3 eta gizonen % 8,3 ziren. Azken alde hori, neurri handi batean, adin-egituraren isla izan ohi da: adineko biztanleen artean emakumeak gehiago dira, eta belaunaldi horietan ohikoagoa zen ikasketak goiz uztea.

10.644biztanle 15 urte edo +, 2024

% 36,9goi-mailako ikasketak+2,1 puntu 2021etik mapa

% 11,9lehen hezkuntza edo gutxiago−1,9 puntu 2021etik mapa

% 10,4ikasten ari dira, 2024

% 11,9

% 28,1

% 23,2

% 36,9

Lehen hezkuntza edo gutxiago · % 11,9Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH) · % 28,1Bigarren hezkuntzako bigarren etapa · % 23,2Goi-mailako ikasketak · % 36,9

Lortutako ikasketa-mailarik altuena, 15 urte edo gehiagoko biztanleen artean (2024). Bizkaiko mapa

Xeheago, goi-mailako ikasketak zituztenen % 52,4 unibertsitate-tituludunak ziren (gradua, diplomatura, lizentziatura, masterra edo doktoretza), eta % 47,6 goi-mailako lanbide-heziketakoak. Guztira, 40 pertsonak zuten doktore-titulua. Bigarren etapakoen artean, batxilergoa zutenak % 39,6 ziren, eta erdi-mailako lanbide-heziketa zutenak % 60,4. Ikasketarik gabekoak, azkenik, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 0,9 ziren.

Ikasketa-maila xehatua

Ikasketarik gabe

% 0,9

Lehen hezkuntza

% 11,0

DBH eta antzekoak

% 28,1

Batxilergoa

% 9,2

Erdi-mailako LH

% 14,0

Goi-mailako LH

% 17,5

Graduak (≤240 ECTS), diplomaturak

% 9,2

Graduak (>240 ECTS), lizentziaturak

% 7,1

Masterrak eta espezialitateak

% 2,7

Doktoretzak

% 0,4

Ehunekoak 15 urte edo gehiagoko biztanle guztien gainekoak dira; koloreak goiko barrako lau maila nagusiei dagozkie.

Sexuaren araberako banaketa

15 urte edo gehiagoko biztanleria ikasketa-mailaren eta sexuaren arabera, Valle de Trápaga-Trapagaran, 2024

Ikasketa-maila	Guztira	%	Gizonak	%	Emakumeak	%
Goi-mailako ikasketak	3.924	% 36,9	1.954	% 37,8	1.970	% 36,0
Bigarren hezkuntzako bigarren etapa	2.467	% 23,2	1.315	% 25,4	1.152	% 21,1
Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH)	2.990	% 28,1	1.477	% 28,5	1.513	% 27,7
Lehen hezkuntza edo gutxiago	1.263	% 11,9	428	% 8,3	835	% 15,3
Guztira	10.644	% 100,0	5.174	% 100,0	5.470	% 100,0

Urtez urteko bilakaera

Ikasketa-mailaren bilakaera (%), Valle de Trápaga-Trapagaran, 2021–2024

Urtea	Goi-mailakoak	Batx. / erdi LH	DBH	Lehen H. edo gutx.	15 urte edo +
2021	% 34,7	% 22,7	% 28,8	% 13,7	10.540
2022	% 35,7	% 22,3	% 28,9	% 13,1	10.593
2023	% 36,5	% 22,5	% 28,7	% 12,3	10.609
2024	% 36,9	% 23,2	% 28,1	% 11,9	10.644

Ikasten ari direnak

2024an, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 10,4 ikasten ari zen (1.104 pertsona). Ikasten ari zirenetatik, % 46,9 goi-mailako ikasketetan zebilen, % 25,5 batxilergoan, % 15,7 erdi-mailako lanbide-heziketan eta % 9,4 DBHn edo antzekoetan. Sexuaren arabera, ikasten ari ziren emakumeen % 51,3 goi-mailako ikasketetan zebilen, eta gizonen % 41,6; erdi-mailako lanbide-heziketan, aldiz, gizonen % 16,4 eta emakumeen % 15,1. Adinaren arabera, 15–19 urtekoen % 91,8 ikasten ari zen, 20–24 urtekoen % 48,1 eta 25–29 urtekoen % 13,6; 30 urtetik gorakoen artean, berriz, % 2,3 baino ez. 20–24 urtekoen artean, emakumeen % 49,1 ari zen goi-mailako ikasketak egiten, eta gizonen % 38,4.

Ikasten ari direnak, adin-taldeka

15–19 urte

% 91,8

20–24 urte

% 48,1

25–29 urte

% 13,6

30–34 urte

% 7,9

35–39 urte

% 5,1

40–44 urte

% 4,7

45–49 urte

% 2,5

50–54 urte

% 1,6

55 urte edo +

% 1,1

Egiten ari diren ikasketa-maila

Maila zehaztu gabe

% 2,1

Goi-mailako ikasketak

% 46,9

Erdi-mailako LH

% 15,7

Batxilergoa

% 25,5

DBH eta antzekoak

% 9,4

Lehen hezkuntza edo beheragokoa

% 0,4

Ezkerrean, adin-talde bakoitzean ikasten ari direnen ehunekoa; eskuinean, ikasten ari direnen banaketa mailaren arabera (2024).

Jaiolekuaren arabera

2024an, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 92,6 estatuan jaio zen, eta % 7,4 atzerrian. Ikasketa-egituran badira aldeak jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, goi-mailako ikasketak zituztenak % 38,7 ziren eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 7,7; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 25,8 eta % 16,2, hurrenez hurren. Estatuan jaiotako emakumeen artean, goi-mailako ikasketak zituztenak % 36,6 ziren eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 14,8; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 29,5 eta % 20,4, hurrenez hurren.

Gizonak

Estatua

Atzerria

% 38,7

Goi-mailakoak

% 25,8

% 24,7

Batx. / erdi LH

% 34,3

% 28,9

DBH

% 23,6

% 7,7

Lehen H. edo gutx.

% 16,2

Emakumeak

Estatua

Atzerria

% 36,6

Goi-mailakoak

% 29,5

% 20,1

Batx. / erdi LH

% 32,1

% 28,5

DBH

% 18,1

% 14,8

Lehen H. edo gutx.

% 20,4

Ehuneko bakoitza jatorri- eta sexu-taldearen barnekoa da (2024).

Ikasten ari zirenei dagokienez, 2024an estatuan jaiotako 15 urte edo gehiagokoen % 10,4 ari zen ikasten, eta atzerrian jaiotakoen % 10,2. Ikasten ari zirenen artean, goi-mailako ikasketetan zebiltzanak % 49,0 ziren estatuan jaiotakoetan eta % 20,0 atzerrian jaiotakoetan. Konparazio hauek ez daude adinaren arabera doituta: talde bakoitzaren adin-egiturak (gazteen proportzioak, batez ere) eragin handia du emaitzan.

Ekonomia

Haraneko gune industriala

Meatzaritza desagertuak utzi duen naturgune eta lakua, Zugaztietan.

Udalerriaren gehiena industriak hartzen du. Tradizionalak izan diren meagintza eta altzairugintza gaur egun merkataritza-guneek eta altzari-dendek ordezkatu dituzte. Horrez gain, hainbat tailer eta bulego daude. Trapaga harana gune estrategikoa da Ibar Ezkerrean eta hainbat autobide eta errepide garrantzitsuren gurutzabidea.

Sektoreka, lehen sektorea, nekazaritza, nahiko urria da. Udalerriaren lurren %1,8 baino ez da erabiltzen nekazaritzarako, eta gehienbat, udalerriaren mendialdean kokatzen da. XX. mendeko hazkunde industrialak herriko gune lauko lur gehienak industriara bideratu zituen, baina gaur egun badira oraindik ere ortu txikiak industrialdeen artean, esaterako Ugarte auzoan. Guztira 116 hektarea larre daude herrian.

Industriak biztanleriaren gehiengoa enplegatzen du, guztira trapagarandarren %49,8, Bizkaiko batezbestekoaren gainetik. Granada eta Ballonti ibaien arteko industrialdeetan, milaka pertsonak egiten dute lan, bai Trapagarangoek bai inguruko eta Bilbo Handiko herrietakoek ere. Industrialde horiek iparralderantz hedatzen dira Ortuella, Abanto-Zierbena eta Muskizeraino. Ekoizpen arloen artean, metalen eraldaketa, galdaragintza, kimika, eta zurgintza dira aipagarri. Enpresa garrantzitsuenen artean ABB eta Alstom dira. Biztanleriaren %48,4k zerbitzuetan lan egiten du.

Trapagaranek guztira, hamabost industrialde ditu: Aurrera, Trapaga–Causo, Trapaga–Ugarte, Arkotxa, Ugarte-Alde, El Juncal, Ibarzaharra–Sestao, Elgero–Trapaga, Aparcabisa, Galindo A, Galindo B, Galindo C, Salcedillo eta Elgero–Sestao.

Diru-sarrerak

2023. urtean, biztanle bakoitzeko batez besteko errenta garbia 16.791 euro-koa zen, eta etxegune bakoitzeko 39.042 euro-koa. Balio hori probintziako batez bestekoaren (18.738 euro) azpitik dago, eta Espainiako batez bestekoaren (15.036 euro) gainetik. Kontsumo-unitateko errentaren mediana (etxeguneen tamaina eta osaera kontuan hartzen dituen neurria) 22.750 euro zen. Errenta gordina 19.694 euro-koa izan zen pertsonako.

Eustaten datuen arabera, 2023. urtean udalerriko 18 urteko eta gehiagoko biztanleen errenta pertsonalaren mediana —biztanleen erdiek baino gutxiago eta beste erdiek baino gehiago jasotzen duten zenbatekoa— 19.918 eurokoa zen: gizonena 26.070 eurokoa eta emakumeena 14.561 eurokoa; hau da, emakumeena gizonena baino % 44,1 txikiagoa. Bizkaia osoan, mediana 20.672 eurokoa zen. Familia-errentari dagokionez, udalerriko familien erdiek 38.802 euro baino gutxiago jaso zuten urtean; familien % 10ek 12.749 euro baino gutxiago jaso zuten, eta beste % 10ek 85.330 euro baino gehiago.

Errenta-pertzentilak, sexuaren arabera

Errenta pertsonala (2023) Bizkaiko mapa

◄ gizonakPemakumeak ►

 

 

 

10.819

P20

15

14.272

P25

1.654

17.109

P30

5.599

21.995

P40

10.842

26.070

P50

14.561

30.826

P60

18.426

35.744

P70

22.818

38.677

P75

25.648

42.226

P80

29.032

49.616

P90

39.815

60.264

P95

47.751

102.487

P99

69.636

18 urteko eta gehiagoko pertsonak, sexuaren arabera.

Familia-errenta (2023) Bizkaiko mapa

◄ gizonakPemakumeak ►

16.983

P10

10.963

24.975

P20

14.934

28.171

P25

16.742

31.383

P30

18.929

37.356

P40

23.495

42.823

P50

28.827

48.834

P60

37.466

57.282

P70

46.361

62.197

P75

53.215

68.144

P80

60.208

89.049

P90

80.381

107.376

P95

96.912

153.901

P99

144.823

Familiak, diru-sarrera nagusien hartzailearen sexuaren arabera.

Errenkada bakoitzeko balioa muga bat da: adibidez, P20 errenkadan, pertsonen edo familien % 20k zenbateko hori baino gutxiago jaso zuten; P50 mediana da. Bi grafikoek eskala bera dute. Iturria: Eustat.

Diru-sarrera guztien artean % 60,7 soldatak dira.

Desberdintasuna

Errentaren banaketaren desberdintasuna neurtzeko Gini indizea erabiltzen da. Udalerrian indizea 26,2 da, probintziakoaren (29,6; Bizkaiko mapa) azpitik eta Espainiakoaren (32,1) azpitik. P80/P20 zatidurak, hau da errenta-banaketaren 80. eta 20. pertzentilen arteko zatidura, 2,3 da, probintziakoaren (2,5; Bizkaiko mapa) azpitik eta Espainiakoaren (2,8) azpitik.

Eustatek beste adierazle bat ematen du: diru-sarrera txikienak dituzten familien % 20ren batez besteko errenta, handienak dituztenen % 20renaren ehuneko gisa adierazita; zenbat eta handiagoa izan, orduan eta berdinagoa da banaketa. 2023. urtean, udalerrian lehenengoek 11.686 euro jaso zuten batez beste, eta bigarrenek 95.138 euro; hau da, lehenengoen errenta bigarrenen % 12,3 zen (Bizkaia osoan, % 9,4; udalerriko banaketa berdinagoa da). Pertsonen errentari dagokionez, diru-sarrera txikienak dituzten biztanleen erdiak batez beste 7.669 euro jaso zuen, eta handienak dituzten erdiak 37.254 euro; lehenengoen errenta bigarrenen % 20,6 zen (Bizkaia osoan, % 18,1).

Errentaren bilakaera

Errenta pertsonala

20. pertzentila, mediana eta 80. pertzentila.

Familia-errenta

20. pertzentila, mediana eta 80. pertzentila.

Iturria: Eustat.

Jarduera ekonomikoa

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, Valle de Trápaga-Trapagaran udalerrian biztanleria aktiboa (okupatuak eta langabeak) 5.687 pertsona ziren, hau da, 16 urte edo gehiagoko biztanleriaren % 54,1; gainerako % 45,9 inaktibo zeuden (erretiratuak % 51,0, beste inaktiboak % 35,1 eta ikasleak % 13,8). Aktiboen artean, langabezia-tasa % 11,3 zen. Sexuaren arabera, gizonezkoen jarduera-tasa % 57,9 zen eta emakumezkoena % 50,5; langabezia-tasa, aldiz, % 9,8 eta % 12,9 zen, hurrenez hurren.

Okupatuen kopurua 4.976 zen 2023ean, 2021eko 4.802etik gora. Emakumeek okupatuen % 46,8 osatzen dute, eta gizonek % 53,2.

4.976okupatu, 2023+% 3,6 2021etik

% 46,8emakumeak okupatuen artean

% 54,1jarduera-tasa, 2024

% 11,3langabezia-tasa, 2024

16 urte edo gehiagoko biztanleria jarduerarekiko loturaren arabera (2024)

% 48,0

% 23,4

% 16,1

Okupatuak · % 48,0Langabeak · % 6,1Ikasleak · % 6,4Erretiratuak · % 23,4Beste inaktiboak · % 16,1

16 urte edo gehiagoko biztanleria jardueraren eta sexuaren arabera, Valle de Trápaga-Trapagaran, 2024

Egoera	Guztira	%	Gizonak	%	Emakumeak	%
Okupatuak	5.046	% 48,0	2.668	% 52,2	2.378	% 44,0
Langabeak	641	% 6,1	289	% 5,7	352	% 6,5
Inaktiboak	4.831	% 45,9	2.151	% 42,1	2.680	% 49,5
Guztira	10.518	% 100,0	5.108	% 100,0	5.410	% 100,0

Jarduera-sektoreak

Jarduera-sektoreei dagokienez, okupatuak honela banatzen dira: zerbitzuak (% 77,4), industria (% 13,8), eraikuntza (% 8,5) eta nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza (% 0,2). Xeheago, jarduera-adarrik handiena merkataritza da (% 17,0), ondoren manufaktura-industria (% 12,4) eta osasuna eta gizarte-zerbitzuak (% 10,5) datoz.

Okupatuak jarduera-sektorearen arabera (2023) Bizkaiko mapa

% 13,8

% 8,5

% 77,4

Nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza · % 0,2Industria · % 13,8Eraikuntza · % 8,5Zerbitzuak · % 77,4

Jarduera-adar zehatzak

Merkataritza

% 17,0

Manufaktura-industria

% 12,4

Osasuna eta gizarte-zerbitzuak

% 10,5

Administrazio-jarduera lagungarriak

% 9,6

Eraikuntza

% 8,5

Hezkuntza

% 7,7

Garraioa eta biltegiratzea

% 6,5

Ostalaritza

% 6,3

Gainerako 13 jarduera-adarrak

Jarduera profesionalak

% 4,5

Administrazio publikoa

% 4,3

Beste zerbitzu batzuk

% 3,4

Informazioa eta komunikazioak

% 2,2

Jarduera artistikoak eta aisialdikoak

% 2,0

Etxeetako jarduerak

% 1,8

Finantza- eta aseguru-jarduerak

% 1,1

Ur-hornidura eta hondakinak

% 1,1

Higiezinen jarduerak

% 0,5

Nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza

% 0,2

Energia elektrikoa eta gasa

% 0,2

Erauzketa-industriak

% 0,0

Lurraldez kanpoko erakundeak

% 0,0

Okupazioa eta lan-egoera

Okupazio-mailari dagokionez, langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak dira talderik ugariena, okupatuen % 53,6; ondoren, zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak daude (% 29,9), eta oinarrizko okupazioak % 12,5. Bi sexuetan langile kualifikatuak dira nagusi (gizonen % 57,8 eta emakumeen % 48,9).

% 29,9

% 53,6

% 12,5

Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak · % 29,9Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak · % 53,6Oinarrizko okupazioak · % 12,5Ez dago jasota · % 4,0

Okupatuak okupazioaren eta sexuaren arabera, Valle de Trápaga-Trapagaran, 2023

Okupazioa	Guztira	%	Gizonak	%	Emakumeak	%
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak	1.489	% 29,9	730	% 27,6	759	% 32,6
Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak	2.669	% 53,6	1.531	% 57,8	1.138	% 48,9
Oinarrizko okupazioak	620	% 12,5	268	% 10,1	352	% 15,1
Ez dago jasota	198	% 4,0	120	% 4,5	78	% 3,4
Guztira	4.976	% 100,0	2.649	% 100,0	2.327	% 100,0

Okupatuen % 86,8 besteren konturako langileak dira, eta % 13,2 norberaren konturakoak.

% 11,1

% 71,7

% 15,1

Norberaren kontura, langileak dituena · % 2,0Norberaren kontura, langilerik gabe · % 11,1Besteren kontura, finkoa/mugagabea · % 71,7Besteren kontura, aldi baterakoa · % 15,1

Okupatuak lan-egoeraren eta sexuaren arabera, Valle de Trápaga-Trapagaran, 2023

Lan-egoera	Guztira	%	Gizonak	%	Emakumeak	%
Norberaren kontura	656	% 13,2	394	% 14,9	262	% 11,3
Besteren kontura	4.320	% 86,8	2.255	% 85,1	2.065	% 88,7
Guztira	4.976	% 100,0	2.649	% 100,0	2.327	% 100,0

Jaiolekuaren arabera

Jarduera

16 urte edo gehiagokoen % 93,2 estatuan jaio zen, eta % 6,8 atzerrian. Jarduera-egoerak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, % 52,0 okupatuak dira, % 31,7 erretiratuak, % 6,1 ikasleak, % 5,4 langabeak eta % 4,8 bestelako inaktiboak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 53,1 okupatuak dira, % 25,2 bestelako inaktiboak, % 10,2 langabeak, % 5,9 ikasleak eta % 5,6 erretiratuak. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 43,1 okupatuak dira, % 28,0 bestelako inaktiboak, % 15,5 erretiratuak, % 6,8 ikasleak eta % 6,5 langabeak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 41,5 okupatuak dira, % 37,5 bestelako inaktiboak, % 12,2 langabeak, % 5,1 erretiratuak eta % 3,8 ikasleak.

Gizonak

Estatua

Atzerria

% 52,0

Okupatuak

% 53,1

% 5,4

Langabeak

% 10,2

% 6,1

Ikasleak

% 5,9

% 31,7

Erretiratuak

% 5,6

% 4,8

Beste inakt.

% 25,2

Emakumeak

Estatua

Atzerria

% 43,1

Okupatuak

% 41,5

% 6,5

Langabeak

% 12,2

% 6,8

Ikasleak

% 3,8

% 15,5

Erretiratuak

% 5,1

% 28,0

Beste inakt.

% 37,5

Ehuneko bakoitza jatorri-taldearen barnekoa da.

Okupazioa

Okupatuen % 93,3 estatuan jaio zen, eta % 6,7 atzerrian. Okupazio-egiturak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, % 57,5 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 28,4 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari eta % 9,7 oinarrizko okupazioetakoak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 61,4 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 15,8 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari eta % 15,8 oinarrizko okupazioetakoak. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 49,0 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 34,2 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari eta % 13,5 oinarrizko okupazioetakoak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 48,2 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 37,2 oinarrizko okupazioetakoak eta % 12,2 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari.

Gizonak

Estatua

Atzerria

% 28,4

Goi eta erdi maila

% 15,8

% 57,5

Langile kualifikatuak

% 61,4

% 9,7

Oinarrizko okup.

% 15,8

% 4,4

Ez dago jasota

% 7,0

Emakumeak

Estatua

Atzerria

% 34,2

Goi eta erdi maila

% 12,2

% 49,0

Langile kualifikatuak

% 48,2

% 13,5

Oinarrizko okup.

% 37,2

% 3,4

Ez dago jasota

% 2,4

Ehuneko bakoitza jatorri-taldearen barnekoa da.

Jarduera-sektoreak

Jarduera-egituran badira aldeak jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, % 64,0 zerbitzuetan ari dira, % 22,4 industrian eta % 13,4 eraikuntzan; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 56,1 zerbitzuetan ari dira, % 26,9 eraikuntzan eta % 15,2 industrian. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 93,1 zerbitzuetan ari dira, % 4,8 industrian eta % 2,0 eraikuntzan; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 97,0 zerbitzuetan ari dira.

Gizonak

Estatua

Atzerria

% 0,3

Nekazaritza

% 1,8

% 22,4

Industria

% 15,2

% 13,4

Eraikuntza

% 26,9

% 64,0

Zerbitzuak

% 56,1

Emakumeak

Estatua

Atzerria

% 0,1

Nekazaritza

% 0,0

% 4,8

Industria

% 1,8

% 2,0

Eraikuntza

% 0,6

% 93,1

Zerbitzuak

% 97,0

Ehuneko bakoitza jatorri-taldearen barnekoa da.

Lehen sektorea

Nekazaritza

2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerrian 29 nekazaritza-ustiategi zeuden, eta guztira 243 hektarea nekazaritzako azalera erabilgarri (NAE) lantzen zuten. Udalerriaren azalera 13 km² denez, NAE lurraldearen % 18,7 da. Lur-erabileraren arabera, NAEren % 97,1 larre iraunkorrak (236 ha, 29 ustiategitan), % 1,9 arbolak (4,6 ha, 6 ustiategitan), % 0,8 lur goldagarria (1,9 ha, 11 ustiategitan), % 0,1 norberaren kontsumorako baratzeak (0,26 ha, 9 ustiategitan) eta berotegiak edo babes garai irisgarriak (0,22 ha, 3 ustiategitan).

Nekazaritzako azalera erabilgarria (NAE)

NAE udalerriaren azaleran

19%

81%

NAE · 243 ha (% 18,7)Gainerako azalera · 1.057 ha (% 81,3)

NAE, lur-erabileraren arabera

97%

Lur goldagarria · 1,9 ha (% 0,8)Larre iraunkorrak · 236 ha (% 97,1)Arbolak · 4,6 ha (% 1,9)Baratzeak · 0,26 ha (% 0,1)Berotegiak · 0,22 ha (% 0,1)

Iturria: INE, Nekazaritza Errolda 2020; udalerriaren azalera: Wikidata.

Abeltzaintza

2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerriko abeltzaintza-ustiategietan 399 behi, 437 ardi, 284 ahuntz, 78 zaldi, 184 hegazti eta 14 untxi eme zeuden.

Ibilgailu-parkea

Trafikoko Zuzendaritza Nagusiaren (DGT) 2025eko datuen arabera, udalerrian 6.794 gidari zeuden erroldatuta: 4.037 gizon (% 59,4) eta 2.757 emakume (% 40,6). Biztanleen % 57,6 gidatzeko gai zen.

Ibilgailu-parkea 9.868 ibilgailuk osatzen zuten: 6.355 turismo, 936 furgoneta, 841 kamioi, 766 motozikleta eta 139 ziklomotor. Motorizazio-tasa 1.000 biztanleko 539 turismokoa zen, probintziako batez bestekoaren (451) gainetik.

Turismoen batez besteko adina 12,6 urtekoa zen; turismoen % 11k 4 urte baino gutxiago zituen, eta % 12,4k 25 urte baino gehiago. Erregaiari dagokionez, ibilgailuen % 57,7 diesel zen eta % 40,7 gasolinazko; 77 ibilgailu elektrifikatu zeuden (% 0,8; probintzian % 1,2). Ingurumen-bereizgarriari dagokionez, ibilgailuen % 6,8k zuen 0 edo ECO etiketa, eta % 26,9k ez zuen etiketarik.

Ibilgailu-parkea (2025)

Ingurumen-etiketa

38%

28%

27%

0 etiketa · 124 (% 1,3)ECO · 533 (% 5,5)C etiketa · 3.716 (% 38,4)B etiketa · 2.705 (% 27,9)Etiketarik gabe · 2.604 (% 26,9)

Turismoak, adinaren arabera

11%

16%

24%

37%

12%

< 4 urte · 701 (% 11)4–8 urte · 1.016 (% 16)8–15 urte · 1.518 (% 23,9)15–25 urte · 2.330 (% 36,7)≥ 25 urte · 790 (% 12,4)

Iturria: DGT, «Datos municipales general» (2025).

Politika eta administrazioa

Trapagarango udaletxea eta Jainkoaren Itxuraldaketaren eliza.

Udal hauteskundeak

2011ko maiatzaren 22ko hauteskundeetan Euskadiko Alderdi Sozialistak eskuratu zituen boto eta zinegotzi gehien, baina 15 botorengatik soilik gailendu zitzaion EAJri. Hala ere, EAJ alderdiko Xabier Cuellar hautatu zuten alkate, bere alderdiaren eta Bildu koalizioaren botoei esker.

2015eko udal hauteskundeetan EAJk bi zinegotzi gehiago eskuratu zituen eta PSE-EEk hiru galdu zituen. Euskal Herria Bilduk bat irabazi zuen eta Elkarrekin Ahal Da herritar plataformak bat eskuratu zuen. Emaitzen ondorioz, Xabier Cuellar hautatu zuten berriro alkate.

Trapagarango udalbatza
Alderdia		2015		2019
		Zinegotziak	Boto kopurua	Zinegotziak	Boto kopurua
	Euzko Alderdi Jeltzalea (EAJ-PNV)	8 / 17	2.429 (% 39,55)	7 / 17	2.486 (% 38,06)
	Euskadiko Alderdi Sozialista (PSE-EE(PSOE))	4 / 17	1.419 (% 23,10)	5 / 17	1.893 (% 28,98)
	Euskal Herria Bildu (EH Bildu)	4 / 17	1.253 (% 20,40)	4 / 17	1.391 (% 21,30)
	Elkarrekin Ahal Da -> Ahal Dugu	1 / 17	543 (% 8,84)	1 / 17	559 (% 8,56)
Datuen iturria: Hauteskundeen emaitzak euskadi.eus webgunean

Grafiko hau ezin da une honetan ikusi, software arazo bat dela eta. Lanean ari gara ahalik eta lasterren grafikoak berriro erakutsi ahal izateko.

2023eko udal hauteskundeetan PSE-EEk zinegotzi bat lortu zuen - EAJ-PNV eta EH Bilduk 5 zinegotzi lortu zituen. Ondorengo negoziazioen ostean, sozialistek alkatetza berreskuratzen dute 12 urteren ostean; Bertako hautagai Miguel Ángel Gómez Viar-ek bere alderdiaren 6 boto eta EAJ-PNVren 5 izan zituen udalerriko alkate izateko.

Trapagarango udalbatza
Alderdia		2023
		Zinegotziak	Boto kopurua
	Euskadiko Alderdi Sozialista (PSE-EE(PSOE))	6 / 16	1.862 (% 31,43)
	Euzko Alderdi Jeltzalea (EAJ-PNV)	5 / 16	1.774 (% 29,95)
	Euskal Herria Bildu (EH Bildu)	4 / 16	1.578 (% 26,64)
	Elkarrekin Ahal Da -> Ahal Dugu	1 / 16	366 (% 6,17)
Datuen iturria: Hauteskundeen emaitzak elpais.com webgunean

Grafiko hau ezin da une honetan ikusi, software arazo bat dela eta. Lanean ari gara ahalik eta lasterren grafikoak berriro erakutsi ahal izateko.

Alkateen zerrenda

Hona hemen Trapagaranek izandako alkateen zerrenda:

Alkatea	Agintaldi hasiera	Agintaldi amaiera	Alderdia
Pedro Luis Ríos Díez	1979	1987	Euskadiko Alderdi Sozialista
Jesús González Sagredo	1987	1991	Euskadiko Alderdi Sozialista
Luis Norberto Gómez Larrea	1991	1995	Euzko Alderdi Jeltzalea
Jesús González Sagredo	1995	2011	Euskadiko Alderdi Sozialista
Xabier Cuéllar Cuadra	2011	2023	Euzko Alderdi Jeltzalea
Miguel Ángel Gómez Viar	2023	Jardunean	Euskadiko Alderdi Sozialista

Azpiegiturak

Garraioa

Errepideak

 A-8  autobidea eta Ballontiko korridorea udalerriaren ekialdetik igarotzen dira. Urteetan zehar A-8 autobidea azpiegiturarik garrantzitsuena izan da, baina 2007. urtean Ballontiko korridorea inauguratu zen Sestao eta Portugalete batu eta A-8 autobidearen trafikoa arintzeko asmoz. Gauzak horrela, Ballontiko korridorea Ibar Ezkerreko barne trafikorako erabiltzen da gaur egun.

Trena

Bilboko Renfe Aldirien C-2 lineak bi geltoki ditu herrian:

• Trapagako geltokia, industrialdeetan.
• Trapagarango geltokia, herriaren erdigunean.

Astelehenetik ostiralera 20 minutuko maiztasunaz ibiltzen da trena ordu gorietan, eta 30 minutukoaz egunaren gainontzeko orduetan. Larunbat eta igandeetan maiztasuna 30 minutukoa da. Horrez gain, ostiral eta larunbat gauetan gau jaia gaueko zerbitzuak eskaintzen dira.

Autobusa

Bizkaibus hiri-arteko zerbitzuko hurrengo lineak udalerria zeharkatzen dute:

• A2336 Muskiz - EHU

• A3141 Gurutzeta - Barakaldo - Trapagaran (Funikularra) 30'
• A3144 Bilbo - Gurutzeta - Barakaldo (Ugartetik) 30'
• A3331 Sestao - Trapagaran (Funikularra) 60'
• A3332 Trapagaran (Funikularra) - Santurtzi 30'
• A3336 Muskiz - Bilbo (Ortuellatik) 60'
• A3337 Muskiz - Bilbo (N-634-tik) 60'
• A3338 Muskiz - Barakaldo - Getxo (Areeta) 30'

Larreinetako funikularreko La Escontrillako geltokia.

Funikularra

Sakontzeko, irakurri: «Larreinetako funikularra»

Larreinetako funikularra Trapagarango La Escontrilla eta Larreineta auzoak batzen dituen funikularra da. Euskotren garraio enpresa publikoak kudeatzen du.

Kultura

Jaiak eta ospakizunak

Trapagaranek eta haren auzoek honako egunetan ospatzen dituzte euren jai nagusiak:

• Trapagaran
  • Carrascoliendas
  • Jainkoaren Itxuraldaketa, abuztuaren 6a.
  • San Erramun Jaiogabea, abuztuaren 31.
• Zugaztieta:
  • Madalen eguna, uztailaren 22a.
• Ugarte auzoa:
  • San Juan, ekainaren 24a.
• Elgero auzoa:
  • Begoñako Ama, abuztuaren 15a.
• Zaballa auzoa:
  • San Jose Langilea, maiatzaren 1a.
• San Gabriel auzoa:
  • Corpus Cristi, Ekainean.
• Larreineta:
  • Andre Mariaren Jaiotza, irailaren 8a.

Elkarteak

• Garraxi Euskara Elkartea.

Ondasun nabariak

Olaso jauregia.

Telefonicaren dorrea Trianoko mendietan.

Herriaren eraikinen artean, aipagarri dira Jainkoaren Itxuraldaketaren eliza eta San Jose langilearen eliza 1930. eta 1957. urteetan eraikiak, hurrenez hurren. Horrez gain, Olaso jauregia dugu aipagai, XX. mende hasieran eraikia, eta gaur egun Trapagarango kultur etxea dena. Dena den, herriko eraikin edo egiturarik ezagunena Larreinetako Funikularra da,1921ean egiten hasi eta 1926. urtean abian jarri zena.

Haraneko kalerik garrantzitsuena Maiatzaren Lehena etorbidea da. Bertan biltzen dira herriko denda eta banketxe gehienak. Etorbide hori, berez, N-634 errepideak herrian zehar egiten duen tartea baino ez da, 1970eko hamarkadan A-8 autobidearen eraikitzearekin batera, trafikoa asko arindu zen eta kamioi astun gehienek herriaren erdigunetik igarotzeari utzi zioten.

Trapagarandar ezagunak

• Ramón de Durañona, indianoa eta herriko ongilea.
• Julián Gregorio de Olaso y Puente (1832-1910), indianoa eta herriko ongilea.
• José Rufino de Olaso y Puente (1839-?);
• Facundo Perezagua (1860), buruzagi sozialista, Espainiako lehen zinegotzi sozialista.
• Leonor Elias Herrero (1861), Trapagarango maistra Errepublikan
• Enrique Nieto Ulíbarri (1890-1963): margolaria.
• Dolores Garcia Echevarrieta (1901-1954), militante komunista, Mauthausengo lehen grebaren protagonista.
• Agustin Sauto Arana (1908-1986), futbolaria, sei gol sartu zizkion partidu batean Bartzelona Futbol Taldeari.
• Eusebio González Ortuondo "Hierro I" (1923-2010), txirrindularia, udalerriak belodromo bat eskaini dio bere izenarekin.
• Luis de Castresana (1925-1986), idazlea.
• Santiago Portillo (1963), txirrindularia.
• Alfredo Irusta Sampedro (1968), txirrindularia.
• Xabier Eskurza (1970), futbolaria.
• Amaia Ballesteros Lopez (1978), diseinatzaile grafikoa, ilustratzailea eta komikigilea.
• David López García (1981), txirrindularia.
• Oihane Valdezate (2000) futbolaria.

Ikus, gainera

• Bizkaiko udalerrien zerrenda

Kanpo estekak

• Trapagarango Udala

• Datuak: Q1228787
• Multimedia: Trapagaran / Q1228787
• Liburuak: Euskal Herriko bidaia-gida/Herriz herri/Trapagaran