Edukira joan

Ugao

Wikipedia, Entziklopedia askea
Ugao
 Bizkaia, Euskal Herria
Ugaoko udaletxea.

Ugaoko armarria

Administrazioa
EstatuaEspainia
ErkidegoaEuskal Autonomia Erkidegoa
LurraldeaBizkaia
EskualdeaNerbioi ibarra
Izen ofiziala Ugao-Miraballes
AlkateaEkaitz Mentxaka (EAJ)
Posta kodea48490
INE kodea48065
Herritarraugaotar, miraballestar1
Kokapena
Koordenatuak43°10′53″N 2°54′01″W / 43.181388888889°N 2.9002777777778°W / 43.181388888889; -2.9002777777778
Mapa
Azalera5,2 km²
Garaiera81 metro
Distantzia12 km Bilbora
Demografia
Biztanleria4.213 (2025:  38)
alt_left 2.102 (%49,9) (%50,1) 2.108 alt_right
Dentsitatea842,6 bizt/km²
Euskara
Euskaldunak [1]% 43.54 + % 17.16 hartzaile (2021)
Kaleko erabilera [2]%  (2021)
Etxeko erabilera [3]% 22.52 (2021)
Datu gehigarriak
Sorrera1375. urtea
Webguneahttp://www.ugao-miraballes.net
Oharrak1 Euskaltzaindia: 145. araua: Bizkaiko herri izendegia.

Ugao[4] (ofizialki Ugao-Miraballes) Bizkaiko hegoaldeko udalerri bat da, Arratia-Nerbioi eskualdekoa. Bilbotik 15 kilometro hegoaldera dago, Nerbioi ibaiaren arroan. Herrigunea itsas mailatik 81 metro gorago dago; udalerriak 4,54 km2 ditu guztira, eta 2025. urtean 4.181 biztanle zituen.

Geografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ugaoko orografia malkartsua da. Ez du tontor garairik, baina zaila da bertan toki laurik aurkitzea. Mendiz inguratutako haran batean dago. Mendebaldean udalerriko punturik altuena Artanda mendia da (547 m), eta ekialdean Pagasarri mendiaren magalek osatutako zenbait muinotxo daude. Nerbioi ibaiak hegoaldetik iparraldera zeharkatzen du udalerria. Haran estuan kokatua dago ibaia, eta ekialdetik Zeberio erreka jasotzen du ibaiadar nagusi. Udalerrian badaude Nerbioira isurtzen diren beste errekasto batzuk ere.

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Inguruan dituen udalerriak hauek dira: Arrigorriaga, iparraldean; Arrankudiaga, mendebalde eta hegoaldean; eta Zeberio, ekialde eta hegoaldean.

Mapa
Ugao eta ondokoen arteko muga administratiboak.

Auzoak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Herrigunea txikia da: alde zaharra kale bakarrak osatzen du, kale nagusiak alegia, eta inguruetan azken urteotan eraikitako auzo berriak daude.

Horrez gain, landa-auzo txikiak ditu Ugaok: Udiarraga, Arandia, Markio, Basakoetxe, Elosu, Astibi, Beretxa, Iturrigorrialde, Ondategui, Urkemendi, Usila, Lupardo, Leitoki eta Dimutio-Etxebarri

Demografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Biztanleriaren tamainaUrtea010002000300040005000189019201950198020102040UgaoBiztanleriaren estatistikaOharra: grafiko hau Wikidatan jasotako datuetatik egin da, automatikoki. Daturen bat aldatu edo eguneratu behar izanez gero, egizu Wikidatan bertan.
Biztanleria-piramidea 2025
Guztira: 2.108 gizon, 2.102 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
100+
 
0.00
0.19
 
95-99
 
0.43
0.76
 
90-94
 
1.28
0.81
 
85-89
 
2.38
3.23
 
80-84
 
4.09
4.13
 
75-79
 
4.90
5.79
 
70-74
 
5.47
6.26
 
65-69
 
7.37
7.31
 
60-64
 
8.09
8.25
 
55-59
 
7.80
7.35
 
50-54
 
6.95
9.16
 
45-49
 
8.94
6.93
 
40-44
 
6.09
5.83
 
35-39
 
5.33
5.50
 
30-34
 
4.00
5.60
 
25-29
 
4.80
5.17
 
20-24
 
4.61
4.41
 
15-19
 
4.76
4.79
 
10-14
 
5.09
4.74
 
5-9
 
4.23
3.80
 
0-4
 
3.38
Iturria: Eustat / Instituto Nacional de Estadística[5]
Hazkunde begetatiboa
Hazkunde begetatiboa (pertsonak)Urtea−40−2002040601975198319911999200720152023UgaoHazkunde begetatiboa
Urtea197519761977197819791980198119821983198419851986198719881989199019911992199319941995199619971998199920002001200220032004200520062007200820092010201120122013201420152016201720182019202020212022202320242025
Hazkunde begetatiboa 496060473827262627231941023120−126−10553−80−2−3−1110−5−459−712−10−5279−3−4−22−24−11−8−23−11−23
Honakoa hazkunde begetatiboa erakusten duen grafiko bat da, hau da, urte batean jaiotakoei hildakoak kentzearen emaitza. Datuak Eustat erakundeak eskaintzen ditu[6] eta Wikimedia Commonsen daude eskuragarri. Aldaketaren bat egin behar bada, bertan egin beharko da.
Bizirik jaiotakoak sexuaren arabera
JaiotzakUrtea5101520253019962000200420082012201620202024GizonezkoakEmakumezkoakJaiotzak, sexuka
Urtea199619971998199920002001200220032004200520062007200820092010201120122013201420152016201720182019202020212022202320242025
Bizirik jaiotakoak 363727403235313141403638403538373039424732313433263126262720
Honakoa bertan erroldatutako amaren batetik bizirik jaiotako haurrak erakusten duen grafiko bat da. Datuak Eustat erakundeak eskaintzen ditu[7] eta Wikimedia Commonsen daude eskuragarri. Aldaketaren bat egin behar bada, bertan egin beharko da.

Jatorria

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Jaiolekuari dagokionez, 2025. urtean biztanleen % 29,6 udalerri berean jaioak ziren[8], probintziako batez bestekoaren (% 37,6) azpitik. Beste erkidego batzuetan jaiotakoak (Nafarroa barne) % 12,6 dira, eta espainiar estatutik kanpo jaiotakoak % 12,3 —probintzian % 13,9—.

Biztanleria jaiolekuaren arabera Bizkaiko mapa
Udal
Prob
Best
Esta
Udalerri berean · % 29,6Probintzia berean · % 42,5Erkidegoan · % 3Beste erkidegoa · % 12,6Estatutik kanpo · % 12,3
Jaiolekua bizilekuarekin alderatuta (2025). Iturria: INE.

Euskal Autonomia Erkidegoko probintziei dagokienez, biztanleen % 72,5 Bizkaian, % 2,6 Araban, eta % 0,5 Gipuzkoan jaio ziren[9].

Jaioterria, lurralde historikoka
Bizk
EAEt
Bizkaia · % 72,5Araba · % 2,6Gipuzkoa · % 0,5EAEtik kanpo · % 24,4
Biztanleria jaiolekuko probintziaren arabera (2025). Iturria: Eustat.

Biztanleria atzerritarra

2025. urtean, biztanleen % 9,7k atzerriko nazionalitatea zuen[10]. Atzerritarren artean, talde nagusiak Magreb (% 34,7), Hego Amerika (% 30,3), Ekialdeko Europa (% 15) ziren.

Jaiotza herrialde nagusiak Maroko, Kolonbia, Errumania dira.[11]

Atzerrian jaiotakoak, eskualdeka
Amer
Euro
Afri
Amerika · % 48,2Europa · % 12,3Afrika · % 38,3Asia · % 1,2
Espainiar estatutik kanpo jaiotakoak, eskualdeka (2025). Iturria: INE.
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera
◄ gizonezkoakjaioterriaemakumezkoak ►
92
Maroko
47
35
Kolonbia
49
18
Errumania
20
14
Venezuela
12
7
Paraguai
12
5
Brasil
13
10
Aljeria
7
5
Peru
12
16
Senegal
1
3
Nikaragua
12
6
Honduras
7
3
Kuba
8
4
Txile
7
5
Nigeria
5
4
Argentina
4
2
Bolivia
6
6
Uruguai
2
4
Frantzia
3
4
Ekuador
2
5
Portugal
1
3
Bulgaria
2
0
Dominikar Errepublika
4
4
Gambia
0
2
Ginea
1
1
Errusia
0
0
Italia
1
0
Moldavia
1
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera (2025). Iturria: INE.

Etxebizitza

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Eustaten 2024ko Biztanleriaren eta Etxebizitzen Erroldaren arabera, udalerrian 2.056 etxebizitza zeuden: 1.787 (% 86,9) nagusiak eta 269 (% 13,1) gainerakoak (bigarren egoitzak edo hutsik).[12] 2021eko Zentsuaren kontsumo elektrikoaren arabera, 243 (% 11,8) noizbehinkako erabilerakoak ziren eta 102 (% 4,9) hutsik zeuden.[13] Etxebizitza nagusien % 83,6 jabetzan zegoen eta % 15,0 alokairuan.[12] INEren estatistika esperimentalaren arabera, 2026ko maiatzean 2 etxebizitza turistiko zeuden udalerrian, guztira 6 plazarekin (3 plaza etxebizitzako).[14]

2.056etxebizitza
1.787nagusi
2etxebizitza turistiko (2026) Bizkaiko mapa

Etxebizitza multzoa Bizkaiko mapa (2024)

1.787
269
Nagusiak (1.787)Gainerakoa (bigarrena edo hutsik) (269)

Erabilera-intentsitatea (kontsumo elektrikoa, 2021) Bizkaiko mapa (2021)

1.716
243
Okupatuak (1.716)Noizbehinkakoak (243)Hutsik (102)

Jabetza egoera (etxebizitza nagusiak) Bizkaiko mapa (2024)

1.494
268
Jabetzan (1.494)Alokairuan (268)Beste modu batean (25)

Guztira 1.787 etxegune zeuden, batez beste 2,3 egoiliarrekoak; horietatik 539 (% 30,2) pertsona bakarrekoak ziren.[12]

Etxeguneak egoiliar kopuruaren arabera Bizkaiko mapa (2024)

539
561
667
Egoiliar 1 (539)2 egoiliar (561)3-5 (667)6-9 (19)10 edo gehiago (1)

Etxebizitzen batez besteko azalera erabilgarria 81,7 m²-koa zen eta batez besteko antzinatasuna 47,8 urtekoa.[12] Etxebizitzen % 3,8 etxebizitza bakarreko eraikinetan zeuden eta % 16,2 21 etxebizitza edo gehiagoko eraikinetan.[12] Etxebizitzen % 75,2 igogailua zuten.

Eraikineko etxebizitza kopurua

684
935
333
Etxebizitza 1 (78)2 (26)3-10 (684)11-20 (935)21-40 (333)

Gela kopurua

366
1.391
217
1-3 gela (20)4 (366)5 (1.391)6 (217)7 edo gehiago (62)

Bainugela kopurua

1.380
676
Bainugela 1 (1.380)2 edo gehiago (676)

Berokuntzari dagokionez, etxebizitza nagusien % 9,2 berokuntza zentrala zuten, % 77,2 banakakoa eta % 12,5 noizean behingoa.[12] Horrez gain, % 51,7 hodien bidezko gasa zuten eta % 77,3 igogailua.

Berogailu mota

% 9,2
% 77,2
% 12,5
Zentrala (% 9,2)Banakakoa (% 77,2)Noizean behingoa (% 12,5)

Bestelako ekipamenduak (etxebizitza nagusiak)

Hodien bidezko gasa% 51,7
Ur bero zentrala% 12,9
Igogailua% 77,3

Hezkuntza-maila

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 15 urte edo gehiagoko 3.622 biztanle zeuden. Lortutako ikasketa-mailarik altuenari dagokionez, goi-mailako ikasketak zituztenak % 35,8 ziren; bigarren hezkuntzako bigarren etapa (batxilergoa edo erdi-mailako lanbide-heziketa) zutenak % 23,4; bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH edo antzekoa) zutenak % 28,5; eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 12,2.[15] Goi-mailako ikasketak zituztenen proportzioa % 34,2 zen 2021ean eta % 35,8 2024an; beraz, 1,6 puntu igo zen 3 urtean. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenena, berriz, % 14,5 izatetik % 12,2 izatera pasatu zen. Sexuaren arabera, goi-mailako ikasketak zituztenak emakumeen artean % 36,0 ziren, eta gizonen artean % 35,6; aldea, beraz, txikia da. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak, berriz, emakumeen % 15,7 eta gizonen % 8,8 ziren. Azken alde hori, neurri handi batean, adin-egituraren isla izan ohi da: adineko biztanleen artean emakumeak gehiago dira, eta belaunaldi horietan ohikoagoa zen ikasketak goiz uztea.

3.622biztanle 15 urte edo +, 2024
% 35,8goi-mailako ikasketak+1,6 puntu 2021etik mapa
% 12,2lehen hezkuntza edo gutxiago−2,2 puntu 2021etik mapa
% 10,5ikasten ari dira, 2024
% 12,2
% 28,5
% 23,4
% 35,8
Lehen hezkuntza edo gutxiago · % 12,2Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH) · % 28,5Bigarren hezkuntzako bigarren etapa · % 23,4Goi-mailako ikasketak · % 35,8
Lortutako ikasketa-mailarik altuena, 15 urte edo gehiagoko biztanleen artean (2024). Bizkaiko mapa

Xeheago, goi-mailako ikasketak zituztenen % 55,5 unibertsitate-tituludunak ziren (gradua, diplomatura, lizentziatura, masterra edo doktoretza), eta % 44,5 goi-mailako lanbide-heziketakoak. Guztira, 17 pertsonak zuten doktore-titulua. Bigarren etapakoen artean, batxilergoa zutenak % 42,4 ziren, eta erdi-mailako lanbide-heziketa zutenak % 57,6. Ikasketarik gabekoak, azkenik, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 0,4 ziren.[15]

Ikasketa-maila xehatua
Ikasketarik gabe
% 0,4
Lehen hezkuntza
% 11,8
DBH eta antzekoak
% 28,5
Batxilergoa
% 9,9
Erdi-mailako LH
% 13,5
Goi-mailako LH
% 15,9
Graduak (≤240 ECTS), diplomaturak
% 9,3
Graduak (>240 ECTS), lizentziaturak
% 7,6
Masterrak eta espezialitateak
% 2,5
Doktoretzak
% 0,5
Ehunekoak 15 urte edo gehiagoko biztanle guztien gainekoak dira; koloreak goiko barrako lau maila nagusiei dagozkie.
Sexuaren araberako banaketa
15 urte edo gehiagoko biztanleria ikasketa-mailaren eta sexuaren arabera, Ugao-Miraballes, 2024
Ikasketa-mailaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Goi-mailako ikasketak1.297% 35,8647% 35,6650% 36,0
Bigarren hezkuntzako bigarren etapa849% 23,4460% 25,3389% 21,6
Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH)1.033% 28,5551% 30,3482% 26,7
Lehen hezkuntza edo gutxiago443% 12,2159% 8,8284% 15,7
Guztira3.622% 100,01.817% 100,01.805% 100,0
Urtez urteko bilakaera
Ikasketa-mailaren bilakaera (%), Ugao-Miraballes, 2021–2024
UrteaGoi-mailakoakBatx. / erdi LHDBHLehen H. edo gutx.15 urte edo +
2021% 34,2% 22,6% 28,8% 14,53.550
2022% 34,8% 22,6% 29,1% 13,53.568
2023% 35,4% 22,5% 29,2% 12,93.594
2024% 35,8% 23,4% 28,5% 12,23.622

Ikasten ari direnak

2024an, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 10,5 ikasten ari zen (379 pertsona).[16] Ikasten ari zirenetatik, % 44,1 goi-mailako ikasketetan zebilen, % 24,0 batxilergoan, % 17,7 erdi-mailako lanbide-heziketan eta % 12,1 DBHn edo antzekoetan. Sexuaren arabera, ikasten ari ziren emakumeen % 42,1 goi-mailako ikasketetan zebilen, eta gizonen % 46,5; erdi-mailako lanbide-heziketan, aldiz, gizonen % 20,6 eta emakumeen % 15,3. Adinaren arabera, 15–19 urtekoen % 92,5 ikasten ari zen, 20–24 urtekoen % 47,6 eta 25–29 urtekoen % 14,9; 30 urtetik gorakoen artean, berriz, % 2,5 baino ez.[17] 20–24 urtekoen artean, emakumeen % 50,6 ari zen goi-mailako ikasketak egiten, eta gizonen % 36,6.

Ikasten ari direnak, adin-taldeka
15–19 urte
% 92,5
20–24 urte
% 47,6
25–29 urte
% 14,9
30–34 urte
% 7,2
35–39 urte
% 6,6
40–44 urte
% 5,4
45–49 urte
% 3,7
50–54 urte
% 2,3
55 urte edo +
% 0,6
Egiten ari diren ikasketa-maila
Maila zehaztu gabe
% 1,8
Goi-mailako ikasketak
% 44,1
Erdi-mailako LH
% 17,7
Batxilergoa
% 24,0
DBH eta antzekoak
% 12,1
Lehen hezkuntza edo beheragokoa
% 0,3
Ezkerrean, adin-talde bakoitzean ikasten ari direnen ehunekoa; eskuinean, ikasten ari direnen banaketa mailaren arabera (2024).

Jaiolekuaren arabera

2024an, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 88,3 estatuan jaio zen, eta % 11,7 atzerrian.[15] Ikasketa-egituran badira aldeak jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, goi-mailako ikasketak zituztenak % 37,6 ziren eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 7,8; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 21,4 eta % 15,2, hurrenez hurren. Estatuan jaiotako emakumeen artean, goi-mailako ikasketak zituztenak % 36,8 ziren eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 15,3; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 29,3 eta % 19,2, hurrenez hurren.

Gizonak
Estatua
Atzerria
% 37,6
Goi-mailakoak
% 21,4
% 24,4
Batx. / erdi LH
% 32,1
% 30,2
DBH
% 31,3
% 7,8
Lehen H. edo gutx.
% 15,2
Emakumeak
Estatua
Atzerria
% 36,8
Goi-mailakoak
% 29,3
% 20,8
Batx. / erdi LH
% 27,3
% 27,0
DBH
% 24,2
% 15,3
Lehen H. edo gutx.
% 19,2
Ehuneko bakoitza jatorri- eta sexu-taldearen barnekoa da (2024).

Ikasten ari zirenei dagokienez, 2024an estatuan jaiotako 15 urte edo gehiagokoen % 10,0 ari zen ikasten, eta atzerrian jaiotakoen % 14,0.[16] Ikasten ari zirenen artean, goi-mailako ikasketetan zebiltzanak % 49,7 ziren estatuan jaiotakoetan eta % 13,6 atzerrian jaiotakoetan. Konparazio hauek ez daude adinaren arabera doituta: talde bakoitzaren adin-egiturak (gazteen proportzioak, batez ere) eragin handia du emaitzan.

Ekonomia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Diru-sarrerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023. urtean, biztanle bakoitzeko batez besteko errenta garbia 17.086 euro-koa zen[18], eta etxegune bakoitzeko 39.961 euro-koa. Balio hori probintziako batez bestekoaren (18.738 euro) azpitik dago, eta Espainiako batez bestekoaren (15.036 euro) gainetik. Kontsumo-unitateko errentaren mediana (etxeguneen tamaina eta osaera kontuan hartzen dituen neurria) 22.750 euro zen. Errenta gordina 20.052 euro-koa izan zen pertsonako.

Eustaten datuen arabera, 2023. urtean udalerriko 18 urteko eta gehiagoko biztanleen errenta pertsonalaren mediana —biztanleen erdiek baino gutxiago eta beste erdiek baino gehiago jasotzen duten zenbatekoa— 21.255 eurokoa zen[19][oh 1]: gizonena 26.587 eurokoa eta emakumeena 15.498 eurokoa; hau da, emakumeena gizonena baino % 41,7 txikiagoa. Bizkaia osoan, mediana 20.672 eurokoa zen. Familia-errentari dagokionez, udalerriko familien erdiek 39.152 euro baino gutxiago jaso zuten urtean; familien % 10ek 13.654 euro baino gutxiago jaso zuten, eta beste % 10ek 84.985 euro baino gehiago[20].

Errenta-pertzentilak, sexuaren arabera
Errenta pertsonala (2023) Bizkaiko mapa
◄ gizonakPemakumeak ►
11.191
P20
417
14.756
P25
3.743
17.622
P30
7.035
22.912
P40
11.626
26.587
P50
15.498
30.879
P60
19.273
35.672
P70
24.014
38.752
P75
26.531
41.892
P80
29.868
49.534
P90
43.215
59.865
P95
50.674
81.671
P99
76.086
18 urteko eta gehiagoko pertsonak, sexuaren arabera.
Familia-errenta (2023) Bizkaiko mapa
◄ gizonakPemakumeak ►
16.960
P10
10.963
24.276
P20
16.431
27.734
P25
18.001
30.686
P30
20.503
36.395
P40
24.909
42.062
P50
30.793
48.621
P60
41.009
58.259
P70
50.153
63.837
P75
60.224
68.119
P80
66.887
84.791
P90
85.295
98.360
P95
109.284
149.999
P99
146.460
Familiak, diru-sarrera nagusien hartzailearen sexuaren arabera.
Errenkada bakoitzeko balioa muga bat da: adibidez, P20 errenkadan, pertsonen edo familien % 20k zenbateko hori baino gutxiago jaso zuten; P50 mediana da. Bi grafikoek eskala bera dute. Iturria: Eustat.

Diru-sarrera guztien artean % 61,6 soldatak dira[21].

Desberdintasuna

Errentaren banaketaren desberdintasuna neurtzeko Gini indizea erabiltzen da[22][oh 2]. Udalerrian indizea 25,4 da, probintziakoaren (29,6; Bizkaiko mapa) azpitik eta Espainiakoaren (32,1) azpitik. P80/P20 zatidurak, hau da errenta-banaketaren 80. eta 20. pertzentilen arteko zatidura, 2,2 da, probintziakoaren (2,5; Bizkaiko mapa) azpitik eta Espainiakoaren (2,8) azpitik.

Eustatek beste adierazle bat ematen du[oh 1]: diru-sarrera txikienak dituzten familien % 20ren batez besteko errenta, handienak dituztenen % 20renaren ehuneko gisa adierazita; zenbat eta handiagoa izan, orduan eta berdinagoa da banaketa. 2023. urtean, udalerrian lehenengoek 12.310 euro jaso zuten batez beste, eta bigarrenek 97.430 euro; hau da, lehenengoen errenta bigarrenen % 12,6 zen[23] (Bizkaia osoan, % 9,4; udalerriko banaketa berdinagoa da). Pertsonen errentari dagokionez, diru-sarrera txikienak dituzten biztanleen erdiak batez beste 8.580 euro jaso zuen, eta handienak dituzten erdiak 38.703 euro; lehenengoen errenta bigarrenen % 22,2 zen[24] (Bizkaia osoan, % 18,1).

Errentaren bilakaera
Errenta pertsonala
EuroakUrtea010.00020.00030.00040.00020132015201720192021202320. pertzentilaMediana80. pertzentilaErrenta pertsonala: 20., 50. eta 80. pertzentilak
20. pertzentila, mediana eta 80. pertzentila.
Familia-errenta
EuroakUrtea10.00020.00030.00040.00050.00060.00070.00020132015201720192021202320. pertzentilaMediana80. pertzentilaFamilia-errenta: 20., 50. eta 80. pertzentilak
20. pertzentila, mediana eta 80. pertzentila.
Iturria: Eustat.

Jarduera ekonomikoa

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, Ugao-Miraballes udalerrian biztanleria aktiboa (okupatuak eta langabeak) 2.011 pertsona ziren, hau da, 16 urte edo gehiagoko biztanleriaren % 56,1; gainerako % 43,9 inaktibo zeuden (erretiratuak % 54,6, beste inaktiboak % 30,9 eta ikasleak % 14,5).[25] Aktiboen artean, langabezia-tasa % 11,3 zen. Sexuaren arabera, gizonezkoen jarduera-tasa % 59,0 zen eta emakumezkoena % 53,2; langabezia-tasa, aldiz, % 9,8 eta % 13,1 zen, hurrenez hurren.[25]

Okupatuen kopurua 1.778 zen 2023ean, 2021eko 1.727etik gora.[26] Emakumeek okupatuen % 45,7 osatzen dute, eta gizonek % 54,3.

1.778okupatu, 2023+% 3,0 2021etik
% 45,7emakumeak okupatuen artean
% 56,1jarduera-tasa, 2024
% 11,3langabezia-tasa, 2024
16 urte edo gehiagoko biztanleria jarduerarekiko loturaren arabera (2024)
% 49,8
% 24,0
% 13,5
Okupatuak · % 49,8Langabeak · % 6,4Ikasleak · % 6,4Erretiratuak · % 24,0Beste inaktiboak · % 13,5
16 urte edo gehiagoko biztanleria jardueraren eta sexuaren arabera, Ugao-Miraballes, 2024
EgoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Okupatuak1.783% 49,8959% 53,2824% 46,3
Langabeak228% 6,4104% 5,8124% 7,0
Inaktiboak1.571% 43,9738% 41,0833% 46,8
Guztira3.582% 100,01.801% 100,01.781% 100,0

Jarduera-sektoreak

Jarduera-sektoreei dagokienez, okupatuak honela banatzen dira: zerbitzuak (% 70,9), industria (% 21,4), eraikuntza (% 7,4) eta nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza (% 0,3).[26] Xeheago, jarduera-adarrik handiena manufaktura-industria da (% 20,0), ondoren merkataritza (% 15,9) eta osasuna eta gizarte-zerbitzuak (% 10,2) datoz.

Okupatuak jarduera-sektorearen arabera (2023) Bizkaiko mapa
% 21,4
% 70,9
Nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza · % 0,3Industria · % 21,4Eraikuntza · % 7,4Zerbitzuak · % 70,9
Jarduera-adar zehatzak
Manufaktura-industria
% 20,0
Merkataritza
% 15,9
Osasuna eta gizarte-zerbitzuak
% 10,2
Eraikuntza
% 7,4
Hezkuntza
% 7,2
Administrazio-jarduera lagungarriak
% 6,9
Ostalaritza
% 5,7
Administrazio publikoa
% 5,4
Gainerako 13 jarduera-adarrak
Garraioa eta biltegiratzea
% 5,0
Jarduera profesionalak
% 3,9
Beste zerbitzu batzuk
% 3,7
Etxeetako jarduerak
% 2,4
Informazioa eta komunikazioak
% 1,9
Finantza- eta aseguru-jarduerak
% 1,3
Ur-hornidura eta hondakinak
% 1,2
Jarduera artistikoak eta aisialdikoak
% 1,1
Higiezinen jarduerak
% 0,4
Nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza
% 0,3
Energia elektrikoa eta gasa
% 0,3
Erauzketa-industriak
% 0,0
Lurraldez kanpoko erakundeak
% 0,0

Okupazioa eta lan-egoera

Okupazio-mailari dagokionez, langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak dira talderik ugariena, okupatuen % 50,8; ondoren, zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak daude (% 30,1), eta oinarrizko okupazioak % 14,2.[27] Bi sexuetan langile kualifikatuak dira nagusi (gizonen % 53,9 eta emakumeen % 47,1).

% 30,1
% 50,8
% 14,2
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak · % 30,1Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak · % 50,8Oinarrizko okupazioak · % 14,2Ez dago jasota · % 4,9
Okupatuak okupazioaren eta sexuaren arabera, Ugao-Miraballes, 2023
OkupazioaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak536% 30,1275% 28,5261% 32,1
Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak903% 50,8520% 53,9383% 47,1
Oinarrizko okupazioak252% 14,2120% 12,4132% 16,2
Ez dago jasota87% 4,950% 5,237% 4,6
Guztira1.778% 100,0965% 100,0813% 100,0

Okupatuen % 86,7 besteren konturako langileak dira, eta % 13,3 norberaren konturakoak.[28]

% 11,3
% 71,0
% 15,6
Norberaren kontura, langileak dituena · % 2,0Norberaren kontura, langilerik gabe · % 11,3Besteren kontura, finkoa/mugagabea · % 71,0Besteren kontura, aldi baterakoa · % 15,6
Okupatuak lan-egoeraren eta sexuaren arabera, Ugao-Miraballes, 2023
Lan-egoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Norberaren kontura237% 13,3138% 14,399% 12,2
Besteren kontura1.541% 86,7827% 85,7714% 87,8
Guztira1.778% 100,0965% 100,0813% 100,0

Jaiolekuaren arabera

Jarduera

16 urte edo gehiagokoen % 89,2 estatuan jaio zen, eta % 10,8 atzerrian.[25] Jarduera-egoerak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, % 53,7 okupatuak dira, % 31,4 erretiratuak, % 6,3 ikasleak, % 4,9 langabeak eta % 3,6 bestelako inaktiboak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 57,3 okupatuak dira, % 20,9 bestelako inaktiboak, % 10,7 langabeak, % 7,3 ikasleak eta % 3,9 erretiratuak. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 46,3 okupatuak dira, % 23,4 bestelako inaktiboak, % 18,1 erretiratuak, % 6,6 ikasleak eta % 5,7 langabeak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 41,2 okupatuak dira, % 31,6 bestelako inaktiboak, % 16,9 langabeak eta % 8,5 ikasleak.

Gizonak
Estatua
Atzerria
% 53,7
Okupatuak
% 57,3
% 4,9
Langabeak
% 10,7
% 6,3
Ikasleak
% 7,3
% 31,4
Erretiratuak
% 3,9
% 3,6
Beste inakt.
% 20,9
Emakumeak
Estatua
Atzerria
% 46,3
Okupatuak
% 41,2
% 5,7
Langabeak
% 16,9
% 6,6
Ikasleak
% 8,5
% 18,1
Erretiratuak
% 1,7
% 23,4
Beste inakt.
% 31,6
Ehuneko bakoitza jatorri-taldearen barnekoa da.

Okupazioa

Okupatuen % 89,3 estatuan jaio zen, eta % 10,7 atzerrian.[27] Okupazio-egiturak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, % 52,3 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 30,9 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari eta % 11,7 oinarrizko okupazioetakoak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 65,3 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 17,8 oinarrizko okupazioetakoak eta % 11,0 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 46,5 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 34,5 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari eta % 14,5 oinarrizko okupazioetakoak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 53,4 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 34,2 oinarrizko okupazioetakoak eta % 8,2 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari.

Gizonak
Estatua
Atzerria
% 30,9
Goi eta erdi maila
% 11,0
% 52,3
Langile kualifikatuak
% 65,3
% 11,7
Oinarrizko okup.
% 17,8
% 5,1
Ez dago jasota
% 5,9
Emakumeak
Estatua
Atzerria
% 34,5
Goi eta erdi maila
% 8,2
% 46,5
Langile kualifikatuak
% 53,4
% 14,5
Oinarrizko okup.
% 34,2
% 4,6
Ez dago jasota
% 4,1
Ehuneko bakoitza jatorri-taldearen barnekoa da.

Jarduera-sektoreak

Jarduera-egituran badira aldeak jatorriaren arabera.[29] Estatuan jaiotako gizonen artean, % 54,7 zerbitzuetan ari dira, % 34,4 industrian eta % 10,6 eraikuntzan; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 55,1 zerbitzuetan ari dira, % 24,6 eraikuntzan eta % 20,3 industrian. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 89,6 zerbitzuetan ari dira, % 8,5 industrian; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 95,9 zerbitzuetan ari dira, % 4,1 industrian.

Gizonak
Estatua
Atzerria
% 0,4
Nekazaritza
% 0,0
% 34,4
Industria
% 20,3
% 10,6
Eraikuntza
% 24,6
% 54,7
Zerbitzuak
% 55,1
Emakumeak
Estatua
Atzerria
% 0,3
Nekazaritza
% 0,0
% 8,5
Industria
% 4,1
% 1,6
Eraikuntza
% 0,0
% 89,6
Zerbitzuak
% 95,9
Ehuneko bakoitza jatorri-taldearen barnekoa da.

Lehen sektorea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Nekazaritza

2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerrian 8 nekazaritza-ustiategi zeuden, eta guztira 39,4 hektarea nekazaritzako azalera erabilgarri (NAE) lantzen zuten[30][oh 3]. Udalerriaren azalera 5 km² denez, NAE lurraldearen % 7,9 da[31]. Lur-erabileraren arabera, NAEren % 95,2 larre iraunkorrak (37,5 ha, 8 ustiategitan), % 3,7 arbolak (1,5 ha, 5 ustiategitan), % 0,7 lur goldagarria (0,28 ha, 3 ustiategitan), % 0,2 norberaren kontsumorako baratzeak (0,09 ha, 3 ustiategitan) eta % 0,1 berotegiak edo babes garai irisgarriak (0,05 ha, 3 ustiategitan)[oh 4].

Nekazaritzako azalera erabilgarria (NAE)
NAE udalerriaren azaleran
92%
NAE · 39,4 ha (% 7,9)Gainerako azalera · 461 ha (% 92,1)
NAE, lur-erabileraren arabera
95%
Lur goldagarria · 0,28 ha (% 0,7)Larre iraunkorrak · 37,5 ha (% 95,2)Arbolak · 1,5 ha (% 3,7)Baratzeak · 0,09 ha (% 0,2)Berotegiak · 0,05 ha (% 0,1)
Iturria: INE, Nekazaritza Errolda 2020; udalerriaren azalera: Wikidata.

Abeltzaintza

2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerriko abeltzaintza-ustiategietan 54 ardi, 221 ahuntz, 5 txerri eta 12 zaldi zeuden[32].

Ibilgailu-parkea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Trafikoko Zuzendaritza Nagusiaren (DGT) 2025eko datuen arabera, udalerrian 2.485 gidari zeuden erroldatuta: 1.472 gizon (% 59,2) eta 1.013 emakume (% 40,8)[33]. Biztanleen % 59 gidatzeko gai zen.

Ibilgailu-parkea 2.974 ibilgailuk osatzen zuten: 2.076 turismo, 318 motozikleta, 247 furgoneta, 166 kamioi eta 40 ziklomotor[33]. Motorizazio-tasa 1.000 biztanleko 493 turismokoa zen, probintziako batez bestekoaren (451) gainetik.

Turismoen batez besteko adina 13 urtekoa zen; turismoen % 9,3k 4 urte baino gutxiago zituen, eta % 10,8k 25 urte baino gehiago[33]. Erregaiari dagokionez, ibilgailuen % 57,1 diesel zen eta % 41,5 gasolinazko; 17 ibilgailu elektrifikatu zeuden (% 0,6; probintzian % 1,2). Ingurumen-bereizgarriari dagokionez, ibilgailuen % 5k zuen 0 edo ECO etiketa, eta % 27,2k ez zuen etiketarik[oh 5].

Ibilgailu-parkea (2025)
Ingurumen-etiketa
37%
30%
27%
0 etiketa · 19 (% 0,6)ECO · 129 (% 4,4)C etiketa · 1.104 (% 37,5)B etiketa · 891 (% 30,3)Etiketarik gabe · 802 (% 27,2)
Turismoak, adinaren arabera
9%
16%
25%
39%
11%
< 4 urte · 193 (% 9,3)4–8 urte · 336 (% 16,2)8–15 urte · 515 (% 24,8)15–25 urte · 807 (% 38,9)≥ 25 urte · 225 (% 10,8)
Iturria: DGT, «Datos municipales general» (2025).

Politika

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2011ko maiatzaren 22ko hauteskundeetako emaitzen ondorioz, EAJko Ekaitz Mentxaka hautatu zuten alkate. EAJk zazpi zinegotzi lortu zituen, eta Bilduk lau.

2015eko udal hauteskundeen emaitzen ondorioz, Ekaitz Mentxakak alkate postua berretsi zuen. EAJk zortzi zinegotzi lortu zituen, eta Bilduren ondorengoa zen Euskal Herria Bilduk hiru.

Ugaoko udalbatza
Alderdia 2015eko maiatzaren 24a 2011ko maiatzaren 22a
Zinegotziak Boto kopurua Zinegotziak Boto kopurua
Euzko Alderdi Jeltzalea (EAJ)
8 / 11
1.324 (% 62,42)
7 / 11
1.198 (% 55,33)
Euskal Herria Bildu
3 / 11
621 (% 29,28)
4 / 11
689 (% 31,82)
*2011ko hauteskundeetan Bildu gisa aurkeztu zen koalizioa.
Datuen iturria: 2015eko eta 2011ko udal hauteskundeen emaitzak euskadi.net webgunean

Alkateen zerrenda

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Agintaldia AlkateaAlderdia
1991-2007 Jose Luis KortajarenaEAJ
2007-2011 Izaskun Landaida LarizgoitiaEAJ
2011- Ekaitz Mentxaka CorralEAJ

Kultura

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Monumentuak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Ugaoko San Bartolome eliza
Jane jauregia
Udiarragako Andre Mariaren ermita.

Euskara

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Herriko hizkera mendebaldeko euskararen —bizkaieraren— sartaldeko multzoan sailkatu du Koldo Zuazo hizkuntzalari ezagunak.

Euskaldun kopurua handituz joan da Ugaon azken 20 urtean.

UrteaEuskaldunakIa-euskaldunakErdaldunak
198627,512,560,0
199127,124,148,9
199635,317,147,7
200136,523,240,3

Hala ere, kale erabileraren neurketek erakusten dute euskararen erabilera jaitsi egin dela Arratia-Nerbioi eskualdean.

Jaiak eta ospakizunak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Jai nagusia Udiarragako Ama Birjinaren omenezkoa da, irailaren 8an ospatua.

Ugaotar ospetsuak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Oharrak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 INEk eta Eustatek metodologia desberdinak erabiltzen dituzte errenta kalkulatzeko, eta, horregatik, haien zifrak ez dira zuzenean alderagarriak. INEren Etxeguneen Errentaren Banaketaren Atlasak etxegune bakoitzaren errenta haren kide guztien artean banatzen du, adingabeak barne, eta haren P80/P20 zatidura kontsumo-unitateko errentaren 80. eta 20. pertzentilen arteko zatidura da (zenbat eta handiagoa, orduan eta desberdintasun handiagoa). Eustatek, berriz, 18 urteko eta gehiagoko pertsona bakoitzaren errenta eta familia bakoitzarena neurtzen ditu, eta haren 20/80 ratioak diru-sarrera txikienak dituzten % 20ren batez besteko errenta handienak dituztenen % 20renarekin alderatzen du, ehunekotan (zenbat eta handiagoa, orduan eta berdintasun handiagoa).
  2. ↑ 0 balioak berdintasun osoa adierazten du eta 100 balioak desberdintasun handiena; zenbat eta baxuagoa, orduan eta banaketa berdinagoa.
  3. ↑ INEk ustiategi baten lur guztiak ustiategia kokatuta dagoen udalerriari egozten dizkio, nahiz eta lur horietako batzuk beste udalerri batzuetan egon. Horregatik, udalerri batzuetan NAE udalerriaren azalera baino handiagoa izan daiteke.
  4. ↑ Ustiategi batek lur-erabilera bat baino gehiago izan ditzake; horregatik, erabilera bakoitzeko ustiategi-kopuruen batura ustiategi guztien kopurua baino handiagoa izan daiteke.
  5. ↑ DGTren ingurumen-etiketak ibilgailuen isurien araberakoak dira: 0 (elektrikoak eta autonomia handiko entxufagarriak), ECO (hibridoak eta gasezkoak), C (Euro 4tik aurrerako gasolina-ibilgailuak eta Euro 6ko dieselak), B (Euro 3ko gasolina-ibilgailuak eta Euro 4-5eko dieselak); zaharrenek ez dute etiketarik.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ Euskararen Adierazle Sistema. Euskara-gaitasuna adinaren eta sexuaren arabera. EAE (eskualdeka/udalerrika). Eusko Jaurlaritza.
  2. ↑ «Kaleko erabilera herrialdez herrialde» Euskararen erabilera (Wikipedia).
  3. ↑ «Etxeko erabilera» Euskararen erabilera (Wikipedia).
  4. ↑ Euskaltzaindia: 145. araua: Bizkaiko herri izendegia.
  5. ↑ Población por sexo, edad (grupos quinquenales) y nacionalidad (española/extranjera). .
  6. ↑ «Euskal AEko hazkunde begetatiboa, lurralde eremuka. 1975 - 2023-PxWeb» PxWeb (kontsulta data: 2026-07-29).
  7. ↑ «Euskal AEko jaiotza biziak, lurralde-eremuen eta sexuaren arabera. 1996 - 2024-PxWeb» PxWeb (kontsulta data: 2026-07-30).
  8. ↑ INE, «Población por relación entre lugar de nacimiento y de residencia» (Padroia), Jatorria Bizkaia.tab.
  9. ↑ Eustat, «Biztanleria jaioterriaren arabera», Jaioterria - Euskal Autonomia Erkidegoa - udalerriak.tab.
  10. ↑ Eustat, «Biztanleria nazionalitatearen herrialde-taldearen arabera», Nazionalitatea - Euskal Autonomia Erkidegoa - udalerriak.tab.
  11. ↑ INE, «Población por país de nacimiento» (Padroia), Jaioterria Bizkaia.tab.
  12. 1 2 3 4 5 6 «Etxebizitzen parkea» Biztanleriaren eta etxebizitzen errolda. Etxebizitzak (Eustat).
  13. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitzak erabilera-intentsitatearen arabera (kontsumo elektrikoa)» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  14. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitza turistikoak, plazak eta plazak etxebizitza turistiko bakoitzeko. Udalerriak» Etxebizitza turistikoen kopuruaren neurketa (estatistika esperimentala) (Espainiako Estatistika Institutua).
  15. 1 2 3 (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y nivel de estudios (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  16. 1 2 (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y nivel de estudios en curso (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  17. ↑ (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo, edad (grupos quinquenales) y nivel de estudios en curso (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  18. ↑ INE, «Indicadores de renta media y mediana» (ADRH), ADRH errenta Bizkaia.tab.
  19. ↑ Eustat, «Pertsona- eta familia-errentaren estatistika», Errenta pertsonalaren pertzentilak EUSTAT.tab.
  20. ↑ Eustat, «Pertsona- eta familia-errentaren estatistika», Errenta familiarraren pertzentilak EUSTAT Bizkaia.tab.
  21. ↑ INE, «Distribución por fuente de ingresos» (ADRH), ADRH fuente Bizkaia.tab.
  22. ↑ INE, «Índice de Gini y distribución de la renta P80/P20» (ADRH), ADRH gini erreferentziak.tab.
  23. ↑ Eustat, «Pertsona- eta familia-errentaren estatistika», Errenta familiarraren adierazleak EUSTAT.tab.
  24. ↑ Eustat, «Pertsona- eta familia-errentaren estatistika», Errenta pertsonalaren adierazleak EUSTAT.tab.
  25. 1 2 3 (Gaztelaniaz) «Población de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y relación con la actividad (agrupado) (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  26. 1 2 (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y actividad económica (1 letra) (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  27. 1 2 (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y ocupación (agregada) (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  28. ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y situación profesional (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  29. ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y rama de actividad (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  30. ↑ INE, «Explotaciones por tipo de cultivo», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE nekazaritza-azalera Bizkaia.tab (Wikimedia Commons).
  31. ↑ Udalerriaren azalera: Wikidata, Q1228035.
  32. ↑ Eustat, «Nekazaritza-ustiategietako abelburuak, udalerriaren eta espeziearen arabera». Datuak: EUSTAT abeltzaintza.tab (Wikimedia Commons).
  33. 1 2 3 DGT, «Datos municipales general» (2025). Datuak: DGT ibilgailuak Bizkaia.tab (Wikimedia Commons).

Ikus, gainera

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Ugao&oldid=11783193"(e)tik eskuratuta