Abánades
| Abánades | |||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Espainiako udalerria | |||||||||||
| Administrazioa | |||||||||||
| Estatu burujabe | |||||||||||
| Autonomia | |||||||||||
| Probintzia | Guadalajarako probintzia | ||||||||||
| Alkatea | Jesús Ángel Layna (en) | ||||||||||
| Izen ofiziala | Abánades | ||||||||||
| Posta kodea | 19432 | ||||||||||
| INEk ezarritako kodea | 19001 | ||||||||||
| Herriburua | Abánades | ||||||||||
| Geografia | |||||||||||
| Koordenatuak | 40°53′38″N 2°29′02″W / 40.893888888889°N 2.4838888888889°W | ||||||||||
![]() | |||||||||||
| Azalera | 36,08 km² | ||||||||||
| Altitudea | 1.039 m | ||||||||||
| Mugakideak | Alcolea del Pinar, Canredondo, Esplegares, Luzaga, Sacecorbo, Sotodosos, Torrecuadradilla eta Torremocha del Campo | ||||||||||
| Demografia | |||||||||||
| Biztanleria | 64 (2025) | ||||||||||
| |||||||||||
| Dentsitatea | 2 bizt/km² | ||||||||||
| Informazio gehigarria | |||||||||||
| Telefono aurrizkia | 949 | ||||||||||
| Matrikula | GU | ||||||||||
Abánades Guadalajarako udalerria da, Señorío de Molina-Alto Tajo eskualdean dagoena.
Azken erroldaren arabera 64 biztanle zituen 36,1 km²-ko azaleran.
Geografia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Udalerri mugakideak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Honako udalerri hauek ditu mugakide: Alcolea del Pinar, Canredondo, Esplegares, Luzaga, Sacecorbo, Sotodosos, Torrecuadradilla eta Torremocha del Campo.
Demografia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]| Biztanleria-piramidea 2025 Guztira: 37 gizon, 26 emakume | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Iturria: Instituto Nacional de Estadística[1] | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Jatorria
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Jaiolekuari dagokionez, 2025. urtean biztanleen % 39,7 udalerri berean jaioak ziren[2], probintziako batez bestekoaren (% 27,8) gainetik. Beste erkidego batzuetan jaiotakoak % 14,3 dira, eta espainiar estatutik kanpo jaiotakoak % 23,8 —probintzian % 21,9—.
Biztanleria atzerritarra
Espainiar estatutik kanpo jaiotako 15 biztanleren artean, gehienak Amerikan jaioak dira (% 73,3)[3]. Jaiotza herrialde nagusiak Kolonbia, Errumania, Brasil dira.
Etxebizitza
[aldatu | aldatu iturburu kodea]INEren 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 153 etxebizitza zeuden: 30 (% 19,6) nagusiak eta 123 (% 80,4) ez-nagusiak.[4] INEren estatistika esperimentalaren arabera, 2026ko maiatzean 5 etxebizitza turistiko zeuden udalerrian, guztira 36 plazarekin (7,2 plaza etxebizitzako).[5]
Etxebizitza multzoa
Guadalajarako mapa
Guztira 30 etxegune zeuden, eta horietatik 18 (% 60,0) pertsona bakarrekoak ziren.[6]
Etxeguneak tamainaren arabera
Hezkuntza-maila
[aldatu | aldatu iturburu kodea]INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 15 urte edo gehiagoko 59 biztanle zeuden. Lortutako ikasketa-mailarik altuenari dagokionez, goi-mailako ikasketak zituztenak % 8,5 ziren; bigarren hezkuntzako bigarren etapa (batxilergoa edo erdi-mailako lanbide-heziketa) zutenak % 15,3; bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH edo antzekoa) zutenak % 47,5; eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 28,8.[7] Goi-mailako ikasketak zituztenen proportzioa % 9,4 zen 2021ean eta % 8,5 2024an; beraz, 1,0 puntu jaitsi zen 3 urtean. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenena, berriz, % 35,8 izatetik % 28,8 izatera pasatu zen. Sexuaren arabera, goi-mailako ikasketak zituztenak emakumeen artean % 4,3 ziren, eta gizonen artean % 11,1; 6,8 puntuko aldea, gizonen alde. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak, berriz, emakumeen % 47,8 eta gizonen % 16,7 ziren. Azken alde hori, neurri handi batean, adin-egituraren isla izan ohi da: adineko biztanleen artean emakumeak gehiago dira, eta belaunaldi horietan ohikoagoa zen ikasketak goiz uztea.
| Ikasketa-maila | Guztira | % | Gizonak | % | Emakumeak | % |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Goi-mailako ikasketak | 5 | % 8,5 | 4 | % 11,1 | 1 | % 4,3 |
| Bigarren hezkuntzako bigarren etapa | 9 | % 15,3 | 7 | % 19,4 | 2 | % 8,7 |
| Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH) | 28 | % 47,5 | 19 | % 52,8 | 9 | % 39,1 |
| Lehen hezkuntza edo gutxiago | 17 | % 28,8 | 6 | % 16,7 | 11 | % 47,8 |
| Guztira | 59 | % 100,0 | 36 | % 100,0 | 23 | % 100,0 |
| Urtea | Goi-mailakoak | Batx. / erdi LH | DBH | Lehen H. edo gutx. | 15 urte edo + |
|---|---|---|---|---|---|
| 2021 | % 9,4 | % 13,2 | % 41,5 | % 35,8 | 53 |
| 2022 | % 6,8 | % 15,3 | % 42,4 | % 35,6 | 59 |
| 2023 | % 8,2 | % 16,4 | % 44,3 | % 31,1 | 61 |
| 2024 | % 8,5 | % 15,3 | % 47,5 | % 28,8 | 59 |
Ekonomia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Diru-sarrerak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]2023. urtean, biztanle bakoitzeko batez besteko errenta garbia 16.716 euro-koa zen[8], eta etxegune bakoitzeko 29.053 euro-koa. Balio hori probintziako batez bestekoaren (14.689 euro) gainetik dago, eta Espainiako batez bestekoaren (15.036 euro) gainetik. Kontsumo-unitateko errentaren mediana (etxeguneen tamaina eta osaera kontuan hartzen dituen neurria) — zen. Errenta gordina 19.866 euro-koa izan zen pertsonako.
Desberdintasuna
Errentaren banaketaren desberdintasuna neurtzeko Gini indizea erabiltzen da[9][oh 1].
Jarduera ekonomikoa
[aldatu | aldatu iturburu kodea]INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, Abánades udalerrian biztanleria aktiboa (okupatuak eta langabeak) 28 pertsona ziren, hau da, 16 urte edo gehiagoko biztanleriaren % 47,5; gainerako % 52,5 inaktibo zeuden.[10] Aktiboen artean, langabezia-tasa % 3,6 zen. Sexuaren arabera, gizonezkoen jarduera-tasa % 61,1 zen eta emakumezkoena % 26,1; langabezia-tasa, aldiz, % 4,5 eta % 0,0 zen, hurrenez hurren.[10]
Okupatuen kopurua 28 zen 2023ean, 2021eko 24etik gora.[11] Emakumeek okupatuen % 17,9 osatzen dute, eta gizonek % 82,1.
| Egoera | Guztira | % | Gizonak | % | Emakumeak | % |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Okupatuak | 27 | % 45,8 | 21 | % 58,3 | 6 | % 26,1 |
| Langabeak | 1 | % 1,7 | 1 | % 2,8 | 0 | % 0,0 |
| Inaktiboak | 31 | % 52,5 | 14 | % 38,9 | 17 | % 73,9 |
| Guztira | 59 | % 100,0 | 36 | % 100,0 | 23 | % 100,0 |
Jarduera-sektoreak
Jarduera-sektoreei dagokienez, okupatuak honela banatzen dira: zerbitzuak (% 60,7), eraikuntza (% 21,4), nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza (% 10,7) eta industria (% 7,1).[11]
Okupazioa eta lan-egoera
Okupazio-mailari dagokionez, langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak dira talderik ugariena, okupatuen % 60,7; ondoren, zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak daude (% 17,9), eta oinarrizko okupazioak % 10,7.[12] Bi sexuetan langile kualifikatuak dira nagusi (gizonen % 60,9 eta emakumeen % 60,0).
| Okupazioa | Guztira | % | Gizonak | % | Emakumeak | % |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak | 5 | % 17,9 | 4 | % 17,4 | 1 | % 20,0 |
| Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak | 17 | % 60,7 | 14 | % 60,9 | 3 | % 60,0 |
| Oinarrizko okupazioak | 3 | % 10,7 | 2 | % 8,7 | 1 | % 20,0 |
| Ez dago jasota | 3 | % 10,7 | 3 | % 13,0 | 0 | % 0,0 |
| Guztira | 28 | % 100,0 | 23 | % 100,0 | 5 | % 100,0 |
Okupatuen % 53,6 besteren konturako langileak dira, eta % 46,4 norberaren konturakoak.[13]
| Lan-egoera | Guztira | % | Gizonak | % | Emakumeak | % |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Norberaren kontura | 13 | % 46,4 | 9 | % 39,1 | 4 | % 80,0 |
| Besteren kontura | 15 | % 53,6 | 14 | % 60,9 | 1 | % 20,0 |
| Guztira | 28 | % 100,0 | 23 | % 100,0 | 5 | % 100,0 |
Lehen sektorea
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Nekazaritza
2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerrian 7 nekazaritza-ustiategi zeuden, eta guztira 719 hektarea nekazaritzako azalera erabilgarri (NAE) lantzen zuten[14][oh 2]. Udalerriaren azalera 36,1 km² denez, NAE lurraldearen % 19,9 da[15]. Lur-erabileraren arabera, NAEren % 100 lur goldagarria (719 ha, 7 ustiategitan) eta norberaren kontsumorako baratzeak (0,03 ha, ustiategi batean)[oh 3].
Ibilgailu-parkea
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Trafikoko Zuzendaritza Nagusiaren (DGT) 2025eko datuen arabera, udalerrian 39 gidari zeuden erroldatuta: 26 gizon (% 66,7) eta 13 emakume (% 33,3)[16]. Biztanleen % 61,9 gidatzeko gai zen.
Ibilgailu-parkea 75 ibilgailuk osatzen zuten: 34 turismo, 11 motozikleta, 11 furgoneta, 10 kamioi eta 4 ziklomotor[16]. Motorizazio-tasa 1.000 biztanleko 540 turismokoa zen, probintziako batez bestekoaren (582) azpitik.
Turismoen batez besteko adina 11,8 urtekoa zen; turismoen % 11,8k 4 urte baino gutxiago zituen, eta % 5,9k 25 urte baino gehiago[16]. Erregaiari dagokionez, ibilgailuen % 60,8 diesel zen eta % 36,5 gasolinazko; 1 ibilgailu elektrifikatu zeuden (% 1,4; probintzian % 1,1). Ingurumen-bereizgarriari dagokionez, ibilgailuen % 9,5k zuen 0 edo ECO etiketa, eta % 41,9k ez zuen etiketarik[oh 4].
Oharrak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- ↑ 0 balioak berdintasun osoa adierazten du eta 100 balioak desberdintasun handiena; zenbat eta baxuagoa, orduan eta banaketa berdinagoa.
- ↑ INEk ustiategi baten lur guztiak ustiategia kokatuta dagoen udalerriari egozten dizkio, nahiz eta lur horietako batzuk beste udalerri batzuetan egon. Horregatik, udalerri batzuetan NAE udalerriaren azalera baino handiagoa izan daiteke.
- ↑ Ustiategi batek lur-erabilera bat baino gehiago izan ditzake; horregatik, erabilera bakoitzeko ustiategi-kopuruen batura ustiategi guztien kopurua baino handiagoa izan daiteke.
- ↑ DGTren ingurumen-etiketak ibilgailuen isurien araberakoak dira: 0 (elektrikoak eta autonomia handiko entxufagarriak), ECO (hibridoak eta gasezkoak), C (Euro 4tik aurrerako gasolina-ibilgailuak eta Euro 6ko dieselak), B (Euro 3ko gasolina-ibilgailuak eta Euro 4-5eko dieselak); zaharrenek ez dute etiketarik.
Erreferentziak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- ↑ (Gaztelaniaz) «Población por sexo, edad (grupos quinquenales) y nacionalidad (española/extranjera)(68535)» INE (kontsulta data: 2026-07-31).
- ↑ INE, «Población por relación entre lugar de nacimiento y de residencia» (Padroia), Jatorria Guadalajara.tab.
- ↑ INE, «Población por país de nacimiento» (Padroia), Jaioterria Guadalajara.tab.
- ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitzak udalerrika eta motaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
- ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitza turistikoak, plazak eta plazak etxebizitza turistiko bakoitzeko. Udalerriak» Etxebizitza turistikoen kopuruaren neurketa (estatistika esperimentala) (Espainiako Estatistika Institutua).
- ↑ (Gaztelaniaz) «Etxeguneak udalerrika eta tamainaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
- ↑ (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo y nivel de estudios (agregado) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- ↑ INE, «Indicadores de renta media y mediana» (ADRH), ADRH errenta Guadalajara.tab.
- ↑ INE, «Índice de Gini y distribución de la renta P80/P20» (ADRH), ADRH gini erreferentziak.tab.
- 1 2 (Gaztelaniaz) «Población de 16 y más años por sexo y relación con la actividad (agrupado) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- 1 2 (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y rama de actividad (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y ocupación (agregada) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y situación profesional (agregada) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- ↑ INE, «Explotaciones por tipo de cultivo», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE nekazaritza-azalera Guadalajara.tab (Wikimedia Commons).
- ↑ Udalerriaren azalera: Wikidata, Q620869.
- 1 2 3 DGT, «Datos municipales general» (2025). Datuak: DGT ibilgailuak Guadalajara.tab (Wikimedia Commons).
Ikus, gainera
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Kanpo estekak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- (Gaztelaniaz) Udalaren webgunea.[Betiko hautsitako esteka]
| Artikulu hau Gaztela-Mantxako geografiari buruzko zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz. |

