Edukira joan

Morenilla

Wikipedia, Entziklopedia askea
Morenilla
Espainiako udalerria
Irudi gehiago
Administrazioa
Estatu burujabe Espainia
Autonomia Gaztela-Mantxa
ProbintziaGuadalajarako probintzia
Izen ofizialaMorenilla
Posta kodea19328
INEk ezarritako kodea19195
HerriburuaMorenilla
Geografia
Koordenatuak40°47′10″N 1°42′27″W / 40.7861°N 1.7076°W / 40.7861; -1.7076
Mapa
Azalera28,37 km²
Altitudea1.189 m
MugakideakAnquela del Pedregal, Prados Redondos, Castellar de la Muela, Hombrados, El Pobo de Dueñas eta Tordellego
Demografia
Biztanleria53 (2025)
alt_left 23 (%44,2) (%55,8) 29 alt_right
Dentsitatea2 bizt/km²
MatrikulaGU

Morenilla Guadalajarako udalerria da, Señorio de Molina-Alto Tajo eskualdean dagoena.

Azken erroldaren arabera 53 biztanle zituen 28,4 km²-ko azaleran.

Geografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Anquela del Pedregal, Prados Redondos, Castellar de la Muela, Hombrados, El Pobo de Dueñas eta Tordellego.

Mapa
Morenilla eta ondokoen arteko muga administratiboak.

Demografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Biztanleriaren tamainaUrtea354045505560200020052010201520202025MorenillaBiztanleriaren estatistikaOharra: grafiko hau Wikidatan jasotako datuetatik egin da, automatikoki. Daturen bat aldatu edo eguneratu behar izanez gero, egizu Wikidatan bertan.
Biztanleria-piramidea 2025
Guztira: 29 gizon, 23 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
100+
 
0.00
0.00
 
95-99
 
0.00
0.00
 
90-94
 
8.70
3.45
 
85-89
 
0.00
0.00
 
80-84
 
4.35
3.45
 
75-79
 
4.35
13.79
 
70-74
 
13.04
10.34
 
65-69
 
8.70
6.90
 
60-64
 
4.35
3.45
 
55-59
 
13.04
3.45
 
50-54
 
13.04
3.45
 
45-49
 
8.70
6.90
 
40-44
 
4.35
6.90
 
35-39
 
4.35
10.34
 
30-34
 
4.35
6.90
 
25-29
 
0.00
3.45
 
20-24
 
4.35
13.79
 
15-19
 
4.35
3.45
 
10-14
 
0.00
0.00
 
5-9
 
0.00
0.00
 
0-4
 
0.00
Iturria: Instituto Nacional de Estadística[1]

Jatorria

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Jaiolekuari dagokionez, 2025. urtean biztanleen % 34,6 udalerri berean jaioak ziren[2], probintziako batez bestekoaren (% 27,8) gainetik. Beste erkidego batzuetan jaiotakoak % 34,6 dira, eta espainiar estatutik kanpo jaiotakoak % 17,3 —probintzian % 21,9—.

Biztanleria jaiolekuaren arabera Guadalajarako mapa
Udal
Prob
Best
Esta
Udalerri berean · % 34,6Probintzia berean · % 13,5Beste erkidegoa · % 34,6Estatutik kanpo · % 17,3
Jaiolekua bizilekuarekin alderatuta (2025). Iturria: INE.

Biztanleria atzerritarra

Espainiar estatutik kanpo jaiotako 9 biztanleren artean, gehienak Afrikan jaioak dira (% 55,6)[3]. Jaiotza herrialde nagusiak Maroko, Honduras dira.

Atzerrian jaiotakoak, eskualdeka
Amer
Afri
Amerika · % 44,4Afrika · % 55,6
Espainiar estatutik kanpo jaiotakoak, eskualdeka (2025). Iturria: INE.
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera
◄ gizonezkoakjaioterriaemakumezkoak ►
4
Maroko
1
1
Honduras
3
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera (2025). Iturria: INE.

Etxebizitza

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 109 etxebizitza zeuden: 22 (% 20,2) nagusiak eta 87 (% 79,8) ez-nagusiak.[4]

109etxebizitza
22etxegune

Etxebizitza multzoa Guadalajarako mapa

22
87
Etxebizitza nagusia (22)Ez-nagusia (bigarrena edo hutsa) (87)

Guztira 22 etxegune zeuden, eta horietatik 8 (% 36,4) pertsona bakarrekoak ziren.[5]

Etxeguneak tamainaren arabera

Pertsona 18
2 pertsona8
3 pertsona1
4 pertsona2
5 edo gehiago3

Hezkuntza-maila

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 15 urte edo gehiagoko 49 biztanle zeuden. Lortutako ikasketa-mailarik altuenari dagokionez, goi-mailako ikasketak zituztenak % 30,6 ziren; bigarren hezkuntzako bigarren etapa (batxilergoa edo erdi-mailako lanbide-heziketa) zutenak % 14,3; bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH edo antzekoa) zutenak % 28,6; eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 26,5.[6] Goi-mailako ikasketak zituztenen proportzioa % 25,5 zen 2021ean eta % 30,6 2024an; beraz, 5,1 puntu igo zen 3 urtean. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenena, berriz, % 31,9 izatetik % 26,5 izatera pasatu zen. Sexuaren arabera, goi-mailako ikasketak zituztenak emakumeen artean % 31,8 ziren, eta gizonen artean % 29,6; 2,2 puntuko aldea, emakumeen alde. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak, berriz, emakumeen % 31,8 eta gizonen % 22,2 ziren. Azken alde hori, neurri handi batean, adin-egituraren isla izan ohi da: adineko biztanleen artean emakumeak gehiago dira, eta belaunaldi horietan ohikoagoa zen ikasketak goiz uztea.

49biztanle 15 urte edo +, 2024
% 30,6goi-mailako ikasketak+5,1 puntu 2021etik mapa
% 26,5lehen hezkuntza edo gutxiago−5,4 puntu 2021etik mapa
% 26,5
% 28,6
% 14,3
% 30,6
Lehen hezkuntza edo gutxiago · % 26,5Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH) · % 28,6Bigarren hezkuntzako bigarren etapa · % 14,3Goi-mailako ikasketak · % 30,6
Lortutako ikasketa-mailarik altuena, 15 urte edo gehiagoko biztanleen artean (2024). Guadalajarako mapa
Sexuaren araberako banaketa
15 urte edo gehiagoko biztanleria ikasketa-mailaren eta sexuaren arabera, Morenilla, 2024
Ikasketa-mailaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Goi-mailako ikasketak15% 30,68% 29,67% 31,8
Bigarren hezkuntzako bigarren etapa7% 14,35% 18,52% 9,1
Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH)14% 28,68% 29,66% 27,3
Lehen hezkuntza edo gutxiago13% 26,56% 22,27% 31,8
Guztira49% 100,027% 100,022% 100,0
Urtez urteko bilakaera
Ikasketa-mailaren bilakaera (%), Morenilla, 2021–2024
UrteaGoi-mailakoakBatx. / erdi LHDBHLehen H. edo gutx.15 urte edo +
2021% 25,5% 17,0% 25,5% 31,947
2022% 26,5% 14,3% 26,5% 32,749
2023% 28,3% 15,1% 30,2% 26,453
2024% 30,6% 14,3% 28,6% 26,549
500 biztanletik beherako udalerrietan, INEk ikasketa-maila lau multzo nagusitan baino ez du argitaratzen, eta ez du jaiolekuaren araberako daturik ez ikasten ari direnei buruzkorik ematen.

Ekonomia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Diru-sarrerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023. urtean, biztanle bakoitzeko batez besteko errenta garbia 15.867 euro-koa zen[7], eta etxegune bakoitzeko 27.531 euro-koa. Balio hori probintziako batez bestekoaren (14.689 euro) gainetik dago, eta Espainiako batez bestekoaren (15.036 euro) gainetik. Kontsumo-unitateko errentaren mediana (etxeguneen tamaina eta osaera kontuan hartzen dituen neurria) — zen. Errenta gordina 18.848 euro-koa izan zen pertsonako.

Desberdintasuna

Errentaren banaketaren desberdintasuna neurtzeko Gini indizea erabiltzen da[8][oh 1].

Jarduera ekonomikoa

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, Morenilla udalerrian biztanleria aktiboa (okupatuak eta langabeak) 21 pertsona ziren, hau da, 16 urte edo gehiagoko biztanleriaren % 43,8; gainerako % 56,3 inaktibo zeuden.[9] Aktiboen artean, langabezia-tasa % 4,8 zen. Sexuaren arabera, gizonezkoen jarduera-tasa % 50,0 zen eta emakumezkoena % 36,4; langabezia-tasa, aldiz, % 0,0 eta % 12,5 zen, hurrenez hurren.[9]

Okupatuen kopurua 18 zen 2023ean, 2021eko 21etik behera.[10] Emakumeek okupatuen % 33,3 osatzen dute, eta gizonek % 66,7.

18okupatu, 2023−% 14,3 2021etik
% 33,3emakumeak okupatuen artean
% 43,8jarduera-tasa, 2024
% 4,8langabezia-tasa, 2024
16 urte edo gehiagoko biztanleria jarduerarekiko loturaren arabera (2024)
% 41,7
% 56,3
Okupatuak · % 41,7Langabeak · % 2,1Inaktiboak · % 56,3
16 urte edo gehiagoko biztanleria jardueraren eta sexuaren arabera, Morenilla, 2024
EgoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Okupatuak20% 41,713% 50,07% 31,8
Langabeak1% 2,10% 0,01% 4,5
Inaktiboak27% 56,313% 50,014% 63,6
Guztira48% 100,026% 100,022% 100,0

Jarduera-sektoreak

Jarduera-sektoreei dagokienez, okupatuak honela banatzen dira: nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza (% 44,4), zerbitzuak (% 27,8), industria (% 22,2) eta eraikuntza (% 5,6).[10]

Okupatuak jarduera-sektorearen arabera (2023) Guadalajarako mapa
% 44,4
% 22,2
% 27,8
Nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza · % 44,4Industria · % 22,2Eraikuntza · % 5,6Zerbitzuak · % 27,8

Okupazioa eta lan-egoera

Okupazio-mailari dagokionez, langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak dira talderik ugariena, okupatuen % 55,6; ondoren, zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak daude (% 22,2), eta oinarrizko okupazioak % 11,1.[11] Bi sexuetan langile kualifikatuak dira nagusi (gizonen % 50,0 eta emakumeen % 66,7).

% 22,2
% 55,6
% 11,1
% 11,1
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak · % 22,2Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak · % 55,6Oinarrizko okupazioak · % 11,1Ez dago jasota · % 11,1
Okupatuak okupazioaren eta sexuaren arabera, Morenilla, 2023
OkupazioaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak4% 22,23% 25,01% 16,7
Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak10% 55,66% 50,04% 66,7
Oinarrizko okupazioak2% 11,12% 16,70% 0,0
Ez dago jasota2% 11,11% 8,31% 16,7
Guztira18% 100,012% 100,06% 100,0

Okupatuen % 55,6 besteren konturako langileak dira, eta % 44,4 norberaren konturakoak.[12]

% 44,4
% 55,6
Norberaren kontura · % 44,4Besteren kontura eta beste egoera bat · % 55,6
Okupatuak lan-egoeraren eta sexuaren arabera, Morenilla, 2023
Lan-egoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Norberaren kontura8% 44,45% 41,73% 50,0
Besteren kontura10% 55,67% 58,33% 50,0
Guztira18% 100,012% 100,06% 100,0

Lehen sektorea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Nekazaritza

2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerrian 8 nekazaritza-ustiategi zeuden, eta guztira 654 hektarea nekazaritzako azalera erabilgarri (NAE) lantzen zuten[13][oh 2]. Udalerriaren azalera 28,4 km² denez, NAE lurraldearen % 23,1 da[14]. Lur-erabileraren arabera, NAEren % 100 lur goldagarria (654 ha, 8 ustiategitan) eta norberaren kontsumorako baratzeak (0,04 ha, ustiategi batean)[oh 3].

Nekazaritzako azalera erabilgarria (NAE)
NAE udalerriaren azaleran
23%
77%
NAE · 654 ha (% 23,1)Gainerako azalera · 2.183 ha (% 76,9)
NAE, lur-erabileraren arabera
100%
Lur goldagarria · 654 ha (% 100)Baratzeak · 0,04 ha (< % 0,1)
Iturria: INE, Nekazaritza Errolda 2020; udalerriaren azalera: Wikidata.

Ibilgailu-parkea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Trafikoko Zuzendaritza Nagusiaren (DGT) 2025eko datuen arabera, udalerrian 36 gidari zeuden erroldatuta: 24 gizon (% 66,7) eta 12 emakume (% 33,3)[15]. Biztanleen % 69,2 gidatzeko gai zen.

Ibilgailu-parkea 41 ibilgailuk osatzen zuten: 27 turismo, 6 furgoneta, 3 kamioi eta 1 motozikleta[15]. Motorizazio-tasa 1.000 biztanleko 519 turismokoa zen, probintziako batez bestekoaren (582) azpitik.

Turismoen batez besteko adina 14,6 urtekoa zen; turismoen % 7,4k 4 urte baino gutxiago zituen, eta % 18,5k 25 urte baino gehiago[15]. Erregaiari dagokionez, ibilgailuen % 62,5 diesel zen eta % 37,5 gasolinazko. Ingurumen-bereizgarriari dagokionez, ibilgailuen % 0k zuen 0 edo ECO etiketa, eta % 45k ez zuen etiketarik[oh 4].

Ibilgailu-parkea (2025)
Ingurumen-etiketa
20%
35%
45%
C etiketa · 8 (% 20)B etiketa · 14 (% 35)Etiketarik gabe · 18 (% 45)
Turismoak, adinaren arabera
11%
15%
48%
19%
< 4 urte · 2 (% 7,4)4–8 urte · 3 (% 11,1)8–15 urte · 4 (% 14,8)15–25 urte · 13 (% 48,1)≥ 25 urte · 5 (% 18,5)
Iturria: DGT, «Datos municipales general» (2025).

Oharrak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ 0 balioak berdintasun osoa adierazten du eta 100 balioak desberdintasun handiena; zenbat eta baxuagoa, orduan eta banaketa berdinagoa.
  2. ↑ INEk ustiategi baten lur guztiak ustiategia kokatuta dagoen udalerriari egozten dizkio, nahiz eta lur horietako batzuk beste udalerri batzuetan egon. Horregatik, udalerri batzuetan NAE udalerriaren azalera baino handiagoa izan daiteke.
  3. ↑ Ustiategi batek lur-erabilera bat baino gehiago izan ditzake; horregatik, erabilera bakoitzeko ustiategi-kopuruen batura ustiategi guztien kopurua baino handiagoa izan daiteke.
  4. ↑ DGTren ingurumen-etiketak ibilgailuen isurien araberakoak dira: 0 (elektrikoak eta autonomia handiko entxufagarriak), ECO (hibridoak eta gasezkoak), C (Euro 4tik aurrerako gasolina-ibilgailuak eta Euro 6ko dieselak), B (Euro 3ko gasolina-ibilgailuak eta Euro 4-5eko dieselak); zaharrenek ez dute etiketarik.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ (Gaztelaniaz) «Población por sexo, edad (grupos quinquenales) y nacionalidad (española/extranjera)(68535)» INE (kontsulta data: 2026-07-31).
  2. ↑ INE, «Población por relación entre lugar de nacimiento y de residencia» (Padroia), Jatorria Guadalajara.tab.
  3. ↑ INE, «Población por país de nacimiento» (Padroia), Jaioterria Guadalajara.tab.
  4. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitzak udalerrika eta motaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  5. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxeguneak udalerrika eta tamainaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  6. ↑ (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo y nivel de estudios (agregado) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  7. ↑ INE, «Indicadores de renta media y mediana» (ADRH), ADRH errenta Guadalajara.tab.
  8. ↑ INE, «Índice de Gini y distribución de la renta P80/P20» (ADRH), ADRH gini erreferentziak.tab.
  9. 1 2 (Gaztelaniaz) «Población de 16 y más años por sexo y relación con la actividad (agrupado) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  10. 1 2 (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y rama de actividad (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  11. ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y ocupación (agregada) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  12. ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y situación profesional (agregada) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  13. ↑ INE, «Explotaciones por tipo de cultivo», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE nekazaritza-azalera Guadalajara.tab (Wikimedia Commons).
  14. ↑ Udalerriaren azalera: Wikidata, Q1654736.
  15. 1 2 3 DGT, «Datos municipales general» (2025). Datuak: DGT ibilgailuak Guadalajara.tab (Wikimedia Commons).

Ikus, gainera

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Geografia
Gaztela-Mantxa
 Artikulu hau Gaztela-Mantxako geografiari buruzko zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz.
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Morenilla&oldid=11797286"(e)tik eskuratuta