Arbancón
| Arbancón | |||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Espainiako udalerria | |||||||||||
 | |||||||||||
| |||||||||||
| Administrazioa | |||||||||||
| Estatu burujabe |  Espainia | ||||||||||
| Autonomia |  Gaztela-Mantxa | ||||||||||
| Probintzia | Guadalajarako probintzia | ||||||||||
| Alkatea | Gonzalo Bravo Bartolomé | ||||||||||
| Izen ofiziala | Arbancón | ||||||||||
| Posta kodea | 19237 | ||||||||||
| INEk ezarritako kodea | 19037 | ||||||||||
| Herriburua | Arbancón | ||||||||||
| Geografia | |||||||||||
| Koordenatuak | 40°57′57″N 3°06′49″W / 40.965833333333°N 3.1136111111111°W | ||||||||||
 | |||||||||||
 | |||||||||||
| Azalera | 35 km² | ||||||||||
| Altitudea | 903 m | ||||||||||
| Mugakideak | Cogolludo, Tamajón, Semillas, Arroyo de las Fraguas eta Monasterio | ||||||||||
| Demografia | |||||||||||
| Biztanleria | 157 (2025) | ||||||||||
| |||||||||||
| Dentsitatea | 4 bizt/km² | ||||||||||
| Matrikula | GU | ||||||||||
Arbancón Guadalajarako udalerria da, Sierra norte de Guadalajara eskualdean dagoena.
Azken erroldaren arabera 157 biztanle zituen 35 km²-ko azaleran.
Geografia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Udalerri mugakideak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Honako udalerri hauek ditu mugakide: Cogolludo, Tamajón, Semillas, Arroyo de las Fraguas eta Monasterio.
Demografia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Guadalajarako mapa interaktiboak
| Biztanleria-piramidea 2025 Guztira: 90 gizon, 66 emakume | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Iturria: Instituto Nacional de Estadística[1] | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Jatorria
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Jaiolekuari dagokionez, 2025. urtean biztanleen % 23,7 udalerri berean jaioak ziren[2], probintziako batez bestekoaren (% 27,8) azpitik. Beste erkidego batzuetan jaiotakoak % 30,8 dira, eta espainiar estatutik kanpo jaiotakoak % 14,1 —probintzian % 21,9—.
Guadalajarako mapaBiztanleria atzerritarra
Espainiar estatutik kanpo jaiotako 22 biztanleren artean, gehienak Amerikan jaioak dira (% 50)[3]. Jaiotza herrialde nagusiak Kolonbia, Maroko, Errumania dira.
Etxebizitza
[aldatu | aldatu iturburu kodea]INEren 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 249 etxebizitza zeuden: 64 (% 25,7) nagusiak eta 185 (% 74,3) ez-nagusiak.[4] INEren estatistika esperimentalaren arabera, 2026ko maiatzean 10 etxebizitza turistiko zeuden udalerrian, guztira 34 plazarekin (3,4 plaza etxebizitzako).[5]
Etxebizitza multzoa Guadalajarako mapa
Guztira 64 etxegune zeuden, eta horietatik 29 (% 45,3) pertsona bakarrekoak ziren.[6]
Etxeguneak tamainaren arabera
Hezkuntza-maila
[aldatu | aldatu iturburu kodea]INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 15 urte edo gehiagoko 139 biztanle zeuden. Lortutako ikasketa-mailarik altuenari dagokionez, goi-mailako ikasketak zituztenak % 18,7 ziren; bigarren hezkuntzako bigarren etapa (batxilergoa edo erdi-mailako lanbide-heziketa) zutenak % 24,5; bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH edo antzekoa) zutenak % 40,3; eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 16,5.[7] Goi-mailako ikasketak zituztenen proportzioa % 15,8 zen 2021ean eta % 18,7 2024an; beraz, 2,9 puntu igo zen 3 urtean. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenena, berriz, % 22,6 izatetik % 16,5 izatera pasatu zen. Sexuaren arabera, goi-mailako ikasketak zituztenak emakumeen artean % 19,0 ziren, eta gizonen artean % 18,5; aldea, beraz, txikia da. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak, berriz, emakumeen % 22,4 eta gizonen % 12,3 ziren. Azken alde hori, neurri handi batean, adin-egituraren isla izan ohi da: adineko biztanleen artean emakumeak gehiago dira, eta belaunaldi horietan ohikoagoa zen ikasketak goiz uztea.
Guadalajarako mapa| Ikasketa-maila | Guztira | % | Gizonak | % | Emakumeak | % |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Goi-mailako ikasketak | 26 | % 18,7 | 15 | % 18,5 | 11 | % 19,0 |
| Bigarren hezkuntzako bigarren etapa | 34 | % 24,5 | 21 | % 25,9 | 13 | % 22,4 |
| Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH) | 56 | % 40,3 | 35 | % 43,2 | 21 | % 36,2 |
| Lehen hezkuntza edo gutxiago | 23 | % 16,5 | 10 | % 12,3 | 13 | % 22,4 |
| Guztira | 139 | % 100,0 | 81 | % 100,0 | 58 | % 100,0 |
| Urtea | Goi-mailakoak | Batx. / erdi LH | DBH | Lehen H. edo gutx. | 15 urte edo + |
|---|---|---|---|---|---|
| 2021 | % 15,8 | % 21,8 | % 39,8 | % 22,6 | 133 |
| 2022 | % 18,2 | % 20,4 | % 40,9 | % 20,4 | 137 |
| 2023 | % 18,1 | % 23,9 | % 41,3 | % 16,7 | 138 |
| 2024 | % 18,7 | % 24,5 | % 40,3 | % 16,5 | 139 |
Ekonomia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Diru-sarrerak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]2023. urtean, biztanle bakoitzeko batez besteko errenta garbia 14.544 euro-koa zen[8], eta etxegune bakoitzeko 32.221 euro-koa. Balio hori probintziako batez bestekoaren (14.689 euro) parean dago, eta Espainiako batez bestekoaren (15.036 euro) azpitik. Kontsumo-unitateko errentaren mediana (etxeguneen tamaina eta osaera kontuan hartzen dituen neurria) 19.950 euro zen. Errenta gordina 17.179 euro-koa izan zen pertsonako.
Diru-sarreren iturri nagusia soldata da, guztizkoaren % 53,9[9]. Gainerako iturriak: pentsioak (% 30,4), beste diru-sarrerak (% 10,2), langabezia-prestazioak (% 2,4), beste prestazioak (% 3,1).
Desberdintasuna
Errentaren banaketaren desberdintasuna neurtzeko Gini indizea erabiltzen da[10][oh 1]. Udalerrian indizea 32,8 da, probintziakoaren (28,9; Guadalajarako mapa) gainetik eta Espainiakoaren (32,1) gainetik. P80/P20 zatidurak, hau da errenta-banaketaren 80. eta 20. pertzentilen arteko zatidura, 2,3 da, probintziakoaren (2,4; Guadalajarako mapa) azpitik eta Espainiakoaren (2,8) azpitik.
Jarduera ekonomikoa
[aldatu | aldatu iturburu kodea]INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, Arbancón udalerrian biztanleria aktiboa (okupatuak eta langabeak) 82 pertsona ziren, hau da, 16 urte edo gehiagoko biztanleriaren % 59,0; gainerako % 41,0 inaktibo zeuden.[11] Aktiboen artean, langabezia-tasa % 12,2 zen. Sexuaren arabera, gizonezkoen jarduera-tasa % 63,0 zen eta emakumezkoena % 53,4; langabezia-tasa, aldiz, % 3,9 eta % 25,8 zen, hurrenez hurren.[11]
Okupatuen kopurua 72 zen 2023ean, 2021eko 69etik gora.[12] Emakumeek okupatuen % 33,3 osatzen dute, eta gizonek % 66,7.
| Egoera | Guztira | % | Gizonak | % | Emakumeak | % |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Okupatuak | 72 | % 51,8 | 49 | % 60,5 | 23 | % 39,7 |
| Langabeak | 10 | % 7,2 | 2 | % 2,5 | 8 | % 13,8 |
| Inaktiboak | 57 | % 41,0 | 30 | % 37,0 | 27 | % 46,6 |
| Guztira | 139 | % 100,0 | 81 | % 100,0 | 58 | % 100,0 |
Jarduera-sektoreak
Jarduera-sektoreei dagokienez, okupatuak honela banatzen dira: zerbitzuak (% 62,5), eraikuntza (% 18,1), nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza (% 12,5) eta industria (% 6,9).[12]
Guadalajarako mapaOkupazioa eta lan-egoera
Okupazio-mailari dagokionez, langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak dira talderik ugariena, okupatuen % 54,2; ondoren, oinarrizko okupazioak daude (% 18,1), eta zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak % 12,5.[13] Bi sexuetan langile kualifikatuak dira nagusi (gizonen % 54,2 eta emakumeen % 54,2).
| Okupazioa | Guztira | % | Gizonak | % | Emakumeak | % |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak | 9 | % 12,5 | 6 | % 12,5 | 3 | % 12,5 |
| Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak | 39 | % 54,2 | 26 | % 54,2 | 13 | % 54,2 |
| Oinarrizko okupazioak | 13 | % 18,1 | 5 | % 10,4 | 8 | % 33,3 |
| Ez dago jasota | 11 | % 15,3 | 11 | % 22,9 | 0 | % 0,0 |
| Guztira | 72 | % 100,0 | 48 | % 100,0 | 24 | % 100,0 |
Okupatuen % 70,8 besteren konturako langileak dira, eta % 29,2 norberaren konturakoak.[14]
| Lan-egoera | Guztira | % | Gizonak | % | Emakumeak | % |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Norberaren kontura | 21 | % 29,2 | 17 | % 35,4 | 4 | % 16,7 |
| Besteren kontura | 51 | % 70,8 | 31 | % 64,6 | 20 | % 83,3 |
| Guztira | 72 | % 100,0 | 48 | % 100,0 | 24 | % 100,0 |
Lehen sektorea
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Nekazaritza
2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerrian 14 nekazaritza-ustiategi zeuden, eta guztira 688 hektarea nekazaritzako azalera erabilgarri (NAE) lantzen zuten[15][oh 2]. Udalerriaren azalera 35 km² denez, NAE lurraldearen % 19,7 da[16]. Lur-erabileraren arabera, NAEren % 95,3 lur goldagarria (656 ha, 14 ustiategitan), % 3,4 arbolak (23,7 ha, 10 ustiategitan), % 1,2 larre iraunkorrak (8,2 ha, 2 ustiategitan) eta norberaren kontsumorako baratzeak (0,1 ha, 3 ustiategitan)[oh 3].
Ibilgailu-parkea
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Trafikoko Zuzendaritza Nagusiaren (DGT) 2025eko datuen arabera, udalerrian 94 gidari zeuden erroldatuta: 65 gizon (% 69,1) eta 29 emakume (% 30,9)[17]. Biztanleen % 60,3 gidatzeko gai zen.
Ibilgailu-parkea 255 ibilgailuk osatzen zuten: 144 turismo, 45 furgoneta, 32 kamioi, 17 motozikleta eta 3 ziklomotor[17]. Motorizazio-tasa 1.000 biztanleko 923 turismokoa zen, probintziako batez bestekoaren (582) gainetik.
Turismoen batez besteko adina 15,2 urtekoa zen; turismoen % 3,5k 4 urte baino gutxiago zituen, eta % 22,9k 25 urte baino gehiago[17]. Erregaiari dagokionez, ibilgailuen % 68,5 diesel zen eta % 29,9 gasolinazko; 2 ibilgailu elektrifikatu zeuden (% 0,8; probintzian % 1,1). Ingurumen-bereizgarriari dagokionez, ibilgailuen % 3,2k zuen 0 edo ECO etiketa, eta % 47k ez zuen etiketarik[oh 4].
Oharrak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- ↑ 0 balioak berdintasun osoa adierazten du eta 100 balioak desberdintasun handiena; zenbat eta baxuagoa, orduan eta banaketa berdinagoa.
- ↑ INEk ustiategi baten lur guztiak ustiategia kokatuta dagoen udalerriari egozten dizkio, nahiz eta lur horietako batzuk beste udalerri batzuetan egon. Horregatik, udalerri batzuetan NAE udalerriaren azalera baino handiagoa izan daiteke.
- ↑ Ustiategi batek lur-erabilera bat baino gehiago izan ditzake; horregatik, erabilera bakoitzeko ustiategi-kopuruen batura ustiategi guztien kopurua baino handiagoa izan daiteke.
- ↑ DGTren ingurumen-etiketak ibilgailuen isurien araberakoak dira: 0 (elektrikoak eta autonomia handiko entxufagarriak), ECO (hibridoak eta gasezkoak), C (Euro 4tik aurrerako gasolina-ibilgailuak eta Euro 6ko dieselak), B (Euro 3ko gasolina-ibilgailuak eta Euro 4-5eko dieselak); zaharrenek ez dute etiketarik.
Erreferentziak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- ↑ (Gaztelaniaz) «Población por sexo, edad (grupos quinquenales) y nacionalidad (española/extranjera)(68535)» INE (kontsulta data: 2026-07-31).
- ↑ INE, «Población por relación entre lugar de nacimiento y de residencia» (Padroia), Jatorria Guadalajara.tab.
- ↑ INE, «Población por país de nacimiento» (Padroia), Jaioterria Guadalajara.tab.
- ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitzak udalerrika eta motaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
- ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitza turistikoak, plazak eta plazak etxebizitza turistiko bakoitzeko. Udalerriak» Etxebizitza turistikoen kopuruaren neurketa (estatistika esperimentala) (Espainiako Estatistika Institutua).
- ↑ (Gaztelaniaz) «Etxeguneak udalerrika eta tamainaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
- ↑ (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo y nivel de estudios (agregado) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- ↑ INE, «Indicadores de renta media y mediana» (ADRH), ADRH errenta Guadalajara.tab.
- ↑ INE, «Distribución por fuente de ingresos» (ADRH), ADRH fuente Guadalajara.tab.
- ↑ INE, «Índice de Gini y distribución de la renta P80/P20» (ADRH), ADRH gini erreferentziak.tab.
- 1 2 (Gaztelaniaz) «Población de 16 y más años por sexo y relación con la actividad (agrupado) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- 1 2 (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y rama de actividad (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y ocupación (agregada) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y situación profesional (agregada) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- ↑ INE, «Explotaciones por tipo de cultivo», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE nekazaritza-azalera Guadalajara.tab (Wikimedia Commons).
- ↑ Udalerriaren azalera: Wikidata, Q632987.
- 1 2 3 DGT, «Datos municipales general» (2025). Datuak: DGT ibilgailuak Guadalajara.tab (Wikimedia Commons).
Ikus, gainera
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Kanpo estekak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]
 |
Artikulu hau Gaztela-Mantxako geografiari buruzko zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz. |
