Edukira joan

Tortuera

Wikipedia, Entziklopedia askea
Tortuera
Espainiako udalerria
Irudi gehiago
Administrazioa
Estatu burujabe Espainia
Autonomia Gaztela-Mantxa
ProbintziaGuadalajarako probintzia
AlkateaJesús Ángel Sola Perdiguero
Izen ofizialaTortuera
Posta kodea19338
INEk ezarritako kodea19287
HerriburuaTortuera
Geografia
Koordenatuak40°58′23″N 1°47′49″W / 40.973055555556°N 1.7969444444444°W / 40.973055555556; -1.7969444444444
Mapa
Azalera82,2 km²
Altitudea1.114 m
MugakideakFuentelsaz, Cimballa, Aldehuela de Liestos, Torralba de los Frailes, Embid, Molina de Aragón, Rueda de la Sierra eta Tartanedo
Demografia
Biztanleria157 (2025)
alt_left 77 (%49) (%51) 80 alt_right
Dentsitatea2 bizt/km²
MatrikulaGU

Tortuera Guadalajarako udalerria da, Señorío de Molina-Alto Tajo eskualdean dagoena.

Azken erroldaren arabera 157 biztanle zituen 82,2 km²-ko azaleran.

Geografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Fuentelsaz, Cimballa, Aldehuela de Liestos, Torralba de los Frailes, Embid, Molina de Aragón, Rueda de la Sierra eta Tartanedo.

Mapa
Tortuera eta ondokoen arteko muga administratiboak.

Demografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Biztanleriaren tamainaUrtea140160180200220240200020052010201520202025TortueraBiztanleriaren estatistikaOharra: grafiko hau Wikidatan jasotako datuetatik egin da, automatikoki. Daturen bat aldatu edo eguneratu behar izanez gero, egizu Wikidatan bertan.
Biztanleria-piramidea 2025
Guztira: 80 gizon, 77 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
100+
 
0.00
0.00
 
95-99
 
0.00
2.50
 
90-94
 
5.19
2.50
 
85-89
 
3.90
8.75
 
80-84
 
2.60
6.25
 
75-79
 
5.19
5.00
 
70-74
 
6.49
7.50
 
65-69
 
3.90
7.50
 
60-64
 
11.69
8.75
 
55-59
 
6.49
6.25
 
50-54
 
5.19
7.50
 
45-49
 
6.49
5.00
 
40-44
 
5.19
3.75
 
35-39
 
6.49
1.25
 
30-34
 
9.09
1.25
 
25-29
 
2.60
8.75
 
20-24
 
7.79
7.50
 
15-19
 
3.90
1.25
 
10-14
 
0.00
5.00
 
5-9
 
6.49
3.75
 
0-4
 
1.30
Iturria: Instituto Nacional de Estadística[1]

Jatorria

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Jaiolekuari dagokionez, 2025. urtean biztanleen % 49 udalerri berean jaioak ziren[2], probintziako batez bestekoaren (% 27,8) gainetik. Beste erkidego batzuetan jaiotakoak % 20,4 dira, eta espainiar estatutik kanpo jaiotakoak % 16,6 —probintzian % 21,9—.

Biztanleria jaiolekuaren arabera Guadalajarako mapa
Udal
Prob
Best
Esta
Udalerri berean · % 49Probintzia berean · % 12,1Erkidegoan · % 1,9Beste erkidegoa · % 20,4Estatutik kanpo · % 16,6
Jaiolekua bizilekuarekin alderatuta (2025). Iturria: INE.

Biztanleria atzerritarra

Espainiar estatutik kanpo jaiotako 26 biztanleren artean, gehienak Afrikan jaioak dira (% 50)[3]. Jaiotza herrialde nagusiak Maroko, Kolonbia, Errumania dira.

Atzerrian jaiotakoak, eskualdeka
Amer
Euro
Afri
Amerika · % 30,8Europa · % 19,2Afrika · % 50
Espainiar estatutik kanpo jaiotakoak, eskualdeka (2025). Iturria: INE.
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera
◄ gizonezkoakjaioterriaemakumezkoak ►
9
Maroko
4
1
Kolonbia
4
0
Dominikar Errepublika
2
0
Errumania
2
0
Polonia
2
1
Bulgaria
0
0
Nikaragua
1
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera (2025). Iturria: INE.

Etxebizitza

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 249 etxebizitza zeuden: 80 (% 32,1) nagusiak eta 169 (% 67,9) ez-nagusiak.[4] INEren estatistika esperimentalaren arabera, 2026ko maiatzean 2 etxebizitza turistiko zeuden udalerrian, guztira 17 plazarekin (8,5 plaza etxebizitzako).[5]

249etxebizitza
80etxegune
2etxebizitza turistiko (2026) Guadalajarako mapa

Etxebizitza multzoa Guadalajarako mapa

80
169
Etxebizitza nagusia (80)Ez-nagusia (bigarrena edo hutsa) (169)

Guztira 80 etxegune zeuden, eta horietatik 27 (% 33,8) pertsona bakarrekoak ziren.[6]

Etxeguneak tamainaren arabera

Pertsona 127
2 pertsona26
3 pertsona10
4 pertsona10
5 edo gehiago7

Hezkuntza-maila

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 15 urte edo gehiagoko 143 biztanle zeuden. Lortutako ikasketa-mailarik altuenari dagokionez, goi-mailako ikasketak zituztenak % 21,0 ziren; bigarren hezkuntzako bigarren etapa (batxilergoa edo erdi-mailako lanbide-heziketa) zutenak % 19,6; bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH edo antzekoa) zutenak % 30,8; eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 28,7.[7] Goi-mailako ikasketak zituztenen proportzioa % 17,8 zen 2021ean eta % 21,0 2024an; beraz, 3,2 puntu igo zen 3 urtean. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenena, berriz, % 35,5 izatetik % 28,7 izatera pasatu zen. Sexuaren arabera, goi-mailako ikasketak zituztenak emakumeen artean % 28,2 ziren, eta gizonen artean % 13,9; 14,3 puntuko aldea, emakumeen alde. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak, berriz, emakumeen % 31,0 eta gizonen % 26,4 ziren. Azken alde hori, neurri handi batean, adin-egituraren isla izan ohi da: adineko biztanleen artean emakumeak gehiago dira, eta belaunaldi horietan ohikoagoa zen ikasketak goiz uztea.

143biztanle 15 urte edo +, 2024
% 21,0goi-mailako ikasketak+3,2 puntu 2021etik mapa
% 28,7lehen hezkuntza edo gutxiago−6,8 puntu 2021etik mapa
% 28,7
% 30,8
% 19,6
% 21,0
Lehen hezkuntza edo gutxiago · % 28,7Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH) · % 30,8Bigarren hezkuntzako bigarren etapa · % 19,6Goi-mailako ikasketak · % 21,0
Lortutako ikasketa-mailarik altuena, 15 urte edo gehiagoko biztanleen artean (2024). Guadalajarako mapa
Sexuaren araberako banaketa
15 urte edo gehiagoko biztanleria ikasketa-mailaren eta sexuaren arabera, Tortuera, 2024
Ikasketa-mailaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Goi-mailako ikasketak30% 21,010% 13,920% 28,2
Bigarren hezkuntzako bigarren etapa28% 19,614% 19,414% 19,7
Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH)44% 30,829% 40,315% 21,1
Lehen hezkuntza edo gutxiago41% 28,719% 26,422% 31,0
Guztira143% 100,072% 100,071% 100,0
Urtez urteko bilakaera
Ikasketa-mailaren bilakaera (%), Tortuera, 2021–2024
UrteaGoi-mailakoakBatx. / erdi LHDBHLehen H. edo gutx.15 urte edo +
2021% 17,8% 16,0% 30,8% 35,5169
2022% 17,2% 18,4% 33,1% 31,3163
2023% 18,7% 20,6% 31,6% 29,0155
2024% 21,0% 19,6% 30,8% 28,7143
500 biztanletik beherako udalerrietan, INEk ikasketa-maila lau multzo nagusitan baino ez du argitaratzen, eta ez du jaiolekuaren araberako daturik ez ikasten ari direnei buruzkorik ematen.

Ekonomia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Diru-sarrerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023. urtean, biztanle bakoitzeko batez besteko errenta garbia 11.600 euro-koa zen[8], eta etxegune bakoitzeko 26.770 euro-koa. Balio hori probintziako batez bestekoaren (14.689 euro) azpitik dago, eta Espainiako batez bestekoaren (15.036 euro) azpitik. Kontsumo-unitateko errentaren mediana (etxeguneen tamaina eta osaera kontuan hartzen dituen neurria) 12.250 euro zen. Errenta gordina 13.474 euro-koa izan zen pertsonako.

Diru-sarreren iturri nagusia soldata da, guztizkoaren % 29,7[9]. Gainerako iturriak: pentsioak (% 23,5), beste diru-sarrerak (% 41,5), langabezia-prestazioak (% 0,6), beste prestazioak (% 4,7).

30%
24%
42%
Soldata · % 29,7Pentsioak · % 23,5Langabezia · % 0,6Beste prestazioak · % 4,7Beste sarrerak · % 41,5
Diru-sarreren banaketa iturriaren arabera.

Desberdintasuna

Errentaren banaketaren desberdintasuna neurtzeko Gini indizea erabiltzen da[10][oh 1]. Udalerrian indizea 41,5 da, probintziakoaren (28,9; Guadalajarako mapa) gainetik eta Espainiakoaren (32,1) gainetik. P80/P20 zatidurak, hau da errenta-banaketaren 80. eta 20. pertzentilen arteko zatidura, 3,1 da, probintziakoaren (2,4; Guadalajarako mapa) gainetik eta Espainiakoaren (2,8) gainetik.

Jarduera ekonomikoa

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, Tortuera udalerrian biztanleria aktiboa (okupatuak eta langabeak) 68 pertsona ziren, hau da, 16 urte edo gehiagoko biztanleriaren % 47,6; gainerako % 52,4 inaktibo zeuden.[11] Aktiboen artean, langabezia-tasa % 2,9 zen. Sexuaren arabera, gizonezkoen jarduera-tasa % 50,0 zen eta emakumezkoena % 45,1; langabezia-tasa, aldiz, % 2,8 eta % 3,1 zen, hurrenez hurren.[11]

Okupatuen kopurua 71 zen 2023ean, 2021eko 68etik gora.[12] Emakumeek okupatuen % 46,5 osatzen dute, eta gizonek % 53,5.

71okupatu, 2023+% 4,4 2021etik
% 46,5emakumeak okupatuen artean
% 47,6jarduera-tasa, 2024
% 2,9langabezia-tasa, 2024
16 urte edo gehiagoko biztanleria jarduerarekiko loturaren arabera (2024)
% 46,2
% 52,4
Okupatuak · % 46,2Langabeak · % 1,4Inaktiboak · % 52,4
16 urte edo gehiagoko biztanleria jardueraren eta sexuaren arabera, Tortuera, 2024
EgoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Okupatuak66% 46,235% 48,631% 43,7
Langabeak2% 1,41% 1,41% 1,4
Inaktiboak75% 52,436% 50,039% 54,9
Guztira143% 100,072% 100,071% 100,0

Jarduera-sektoreak

Jarduera-sektoreei dagokienez, okupatuak honela banatzen dira: nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza (% 56,3), zerbitzuak (% 33,8), eraikuntza (% 7,0) eta industria (% 2,8).[12]

Okupatuak jarduera-sektorearen arabera (2023) Guadalajarako mapa
% 56,3
% 33,8
Nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza · % 56,3Industria · % 2,8Eraikuntza · % 7,0Zerbitzuak · % 33,8

Okupazioa eta lan-egoera

Okupazio-mailari dagokionez, langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak dira talderik ugariena, okupatuen % 52,1; ondoren, zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak daude (% 15,5), eta oinarrizko okupazioak % 8,5.[13] Bi sexuetan langile kualifikatuak dira nagusi (gizonen % 55,3 eta emakumeen % 48,5).

% 15,5
% 52,1
% 8,5
% 23,9
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak · % 15,5Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak · % 52,1Oinarrizko okupazioak · % 8,5Ez dago jasota · % 23,9
Okupatuak okupazioaren eta sexuaren arabera, Tortuera, 2023
OkupazioaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak11% 15,52% 5,39% 27,3
Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak37% 52,121% 55,316% 48,5
Oinarrizko okupazioak6% 8,52% 5,34% 12,1
Ez dago jasota17% 23,913% 34,24% 12,1
Guztira71% 100,038% 100,033% 100,0

Okupatuen % 40,8 besteren konturako langileak dira, eta % 59,2 norberaren konturakoak.[14]

% 59,2
% 40,8
Norberaren kontura · % 59,2Besteren kontura eta beste egoera bat · % 40,8
Okupatuak lan-egoeraren eta sexuaren arabera, Tortuera, 2023
Lan-egoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Norberaren kontura42% 59,228% 73,714% 42,4
Besteren kontura29% 40,810% 26,319% 57,6
Guztira71% 100,038% 100,033% 100,0

Lehen sektorea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Nekazaritza

2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerrian 39 nekazaritza-ustiategi zeuden, eta guztira 5.227 hektarea nekazaritzako azalera erabilgarri (NAE) lantzen zuten[15][oh 2]. Udalerriaren azalera 82,2 km² denez, NAE lurraldearen % 63,6 da[16]. Lur-erabileraren arabera, NAEren % 87,2 lur goldagarria (4.556 ha, 38 ustiategitan), % 12,7 larre iraunkorrak (662 ha, 7 ustiategitan), % 0,2 arbolak (9,4 ha, 2 ustiategitan) eta norberaren kontsumorako baratzeak (0,08 ha, 3 ustiategitan)[oh 3].

Nekazaritzako azalera erabilgarria (NAE)
NAE udalerriaren azaleran
64%
36%
NAE · 5.227 ha (% 63,6)Gainerako azalera · 2.993 ha (% 36,4)
NAE, lur-erabileraren arabera
87%
13%
Lur goldagarria · 4.556 ha (% 87,2)Larre iraunkorrak · 662 ha (% 12,7)Arbolak · 9,4 ha (% 0,2)Baratzeak · 0,08 ha (< % 0,1)
Iturria: INE, Nekazaritza Errolda 2020; udalerriaren azalera: Wikidata.

Abeltzaintza

2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerriko abeltzaintza-ustiategietan 1.776 behi (probintziako 2. kopururik handiena) zeuden[17][oh 4].

Ibilgailu-parkea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Trafikoko Zuzendaritza Nagusiaren (DGT) 2025eko datuen arabera, udalerrian 97 gidari zeuden erroldatuta: 57 gizon (% 58,8) eta 40 emakume (% 41,2)[18]. Biztanleen % 61,8 gidatzeko gai zen.

Ibilgailu-parkea 209 ibilgailuk osatzen zuten: 111 turismo, 38 furgoneta, 33 kamioi, 6 motozikleta eta 1 ziklomotor[18]. Motorizazio-tasa 1.000 biztanleko 707 turismokoa zen, probintziako batez bestekoaren (582) gainetik.

Turismoen batez besteko adina 14,4 urtekoa zen; turismoen % 6,3k 4 urte baino gutxiago zituen, eta % 19,8k 25 urte baino gehiago[18]. Erregaiari dagokionez, ibilgailuen % 77,7 diesel zen eta % 20,8 gasolinazko; 3 ibilgailu elektrifikatu zeuden (% 1,5; probintzian % 1,1). Ingurumen-bereizgarriari dagokionez, ibilgailuen % 4,1k zuen 0 edo ECO etiketa, eta % 51,3k ez zuen etiketarik[oh 5].

Ibilgailu-parkea (2025)
Ingurumen-etiketa
22%
23%
51%
0 etiketa · 3 (% 1,5)ECO · 5 (% 2,5)C etiketa · 43 (% 21,8)B etiketa · 45 (% 22,8)Etiketarik gabe · 101 (% 51,3)
Turismoak, adinaren arabera
14%
18%
41%
20%
< 4 urte · 7 (% 6,3)4–8 urte · 16 (% 14,4)8–15 urte · 20 (% 18)15–25 urte · 46 (% 41,4)≥ 25 urte · 22 (% 19,8)
Iturria: DGT, «Datos municipales general» (2025).

Oharrak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ 0 balioak berdintasun osoa adierazten du eta 100 balioak desberdintasun handiena; zenbat eta baxuagoa, orduan eta banaketa berdinagoa.
  2. ↑ INEk ustiategi baten lur guztiak ustiategia kokatuta dagoen udalerriari egozten dizkio, nahiz eta lur horietako batzuk beste udalerri batzuetan egon. Horregatik, udalerri batzuetan NAE udalerriaren azalera baino handiagoa izan daiteke.
  3. ↑ Ustiategi batek lur-erabilera bat baino gehiago izan ditzake; horregatik, erabilera bakoitzeko ustiategi-kopuruen batura ustiategi guztien kopurua baino handiagoa izan daiteke.
  4. ↑ Beste abere mota batzuen datuak ez dira argitaratu, sekretu estatistikoa dela eta (ustiategi gutxi dagoenean, INEk ez ditu datuak zabaltzen, ustiategiak identifika ez daitezen).
  5. ↑ DGTren ingurumen-etiketak ibilgailuen isurien araberakoak dira: 0 (elektrikoak eta autonomia handiko entxufagarriak), ECO (hibridoak eta gasezkoak), C (Euro 4tik aurrerako gasolina-ibilgailuak eta Euro 6ko dieselak), B (Euro 3ko gasolina-ibilgailuak eta Euro 4-5eko dieselak); zaharrenek ez dute etiketarik.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ (Gaztelaniaz) «Población por sexo, edad (grupos quinquenales) y nacionalidad (española/extranjera)(68535)» INE (kontsulta data: 2026-07-31).
  2. ↑ INE, «Población por relación entre lugar de nacimiento y de residencia» (Padroia), Jatorria Guadalajara.tab.
  3. ↑ INE, «Población por país de nacimiento» (Padroia), Jaioterria Guadalajara.tab.
  4. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitzak udalerrika eta motaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  5. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitza turistikoak, plazak eta plazak etxebizitza turistiko bakoitzeko. Udalerriak» Etxebizitza turistikoen kopuruaren neurketa (estatistika esperimentala) (Espainiako Estatistika Institutua).
  6. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxeguneak udalerrika eta tamainaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  7. ↑ (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo y nivel de estudios (agregado) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  8. ↑ INE, «Indicadores de renta media y mediana» (ADRH), ADRH errenta Guadalajara.tab.
  9. ↑ INE, «Distribución por fuente de ingresos» (ADRH), ADRH fuente Guadalajara.tab.
  10. ↑ INE, «Índice de Gini y distribución de la renta P80/P20» (ADRH), ADRH gini erreferentziak.tab.
  11. 1 2 (Gaztelaniaz) «Población de 16 y más años por sexo y relación con la actividad (agrupado) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  12. 1 2 (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y rama de actividad (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  13. ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y ocupación (agregada) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  14. ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y situación profesional (agregada) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  15. ↑ INE, «Explotaciones por tipo de cultivo», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE nekazaritza-azalera Guadalajara.tab (Wikimedia Commons).
  16. ↑ Udalerriaren azalera: Wikidata, Q1656964.
  17. ↑ INE, «Explotaciones ganaderas por tipo de ganado», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE abeltzaintza Guadalajara.tab (Wikimedia Commons).
  18. 1 2 3 DGT, «Datos municipales general» (2025). Datuak: DGT ibilgailuak Guadalajara.tab (Wikimedia Commons).

Ikus, gainera

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  • (Gaztelaniaz) [ Udalaren webgunea.]
Geografia
Gaztela-Mantxa
 Artikulu hau Gaztela-Mantxako geografiari buruzko zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz.
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Tortuera&oldid=11797440"(e)tik eskuratuta