Escariche
| Escariche | |||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Espainiako udalerria | |||||||||||
 | |||||||||||
| |||||||||||
| Administrazioa | |||||||||||
| Estatu burujabe |  Espainia | ||||||||||
| Autonomia |  Gaztela-Mantxa | ||||||||||
| Probintzia | Guadalajarako probintzia | ||||||||||
| Alkatea | María del Carmen Morerno Pérez (en)  | ||||||||||
| Izen ofiziala | Escariche | ||||||||||
| Posta kodea | 19119 | ||||||||||
| INEk ezarritako kodea | 19111 | ||||||||||
| Herriburua | Escariche | ||||||||||
| Geografia | |||||||||||
| Koordenatuak | 40°24′33″N 3°03′18″W / 40.409166666667°N 3.055°W | ||||||||||
 | |||||||||||
 | |||||||||||
| Azalera | 30 km² | ||||||||||
| Altitudea | 788 m | ||||||||||
| Mugakideak | Loranca de Tajuña, Hontoba, Escopete, Pastrana, Yebra, Fuentenovilla eta Pezuela de las Torres | ||||||||||
| Demografia | |||||||||||
| Biztanleria | 186 (2025) | ||||||||||
| |||||||||||
| Dentsitatea | 6 bizt/km² | ||||||||||
| Matrikula | GU | ||||||||||
_2.svg){kind=small}
Escariche Guadalajarako udalerria da, La Alcarria eskualdean dagoena.
Azken erroldaren arabera 186 biztanle zituen 30 km²-ko azaleran.
Geografia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Udalerri mugakideak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Honako udalerri hauek ditu mugakide: Loranca de Tajuña, Hontoba, Escopete, Pastrana, Yebra, Fuentenovilla eta Pezuela de las Torres.
Demografia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Guadalajarako mapa interaktiboak
| Biztanleria-piramidea 2025 Guztira: 112 gizon, 73 emakume | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Iturria: Instituto Nacional de Estadística[1] | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Jatorria
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Jaiolekuari dagokionez, 2025. urtean biztanleen % 30,3 udalerri berean jaioak ziren[2], probintziako batez bestekoaren (% 27,8) gainetik. Beste erkidego batzuetan jaiotakoak % 40,5 dira, eta espainiar estatutik kanpo jaiotakoak % 9,2 —probintzian % 21,9—.
Guadalajarako mapaBiztanleria atzerritarra
Espainiar estatutik kanpo jaiotako 17 biztanleren artean, gehienak Europan jaioak dira (% 41,2)[3]. Jaiotza herrialde nagusiak Maroko, Errumania, Dominikar Errepublika dira.
Etxebizitza
[aldatu | aldatu iturburu kodea]INEren 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 276 etxebizitza zeuden: 112 (% 40,6) nagusiak eta 164 (% 59,4) ez-nagusiak.[4] INEren estatistika esperimentalaren arabera, 2026ko maiatzean 2 etxebizitza turistiko zeuden udalerrian, guztira 20 plazarekin (10 plaza etxebizitzako).[5]
Etxebizitza multzoa Guadalajarako mapa
Guztira 112 etxegune zeuden, eta horietatik 64 (% 57,1) pertsona bakarrekoak ziren.[6]
Etxeguneak tamainaren arabera
Hezkuntza-maila
[aldatu | aldatu iturburu kodea]INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 15 urte edo gehiagoko 176 biztanle zeuden. Lortutako ikasketa-mailarik altuenari dagokionez, goi-mailako ikasketak zituztenak % 19,3 ziren; bigarren hezkuntzako bigarren etapa (batxilergoa edo erdi-mailako lanbide-heziketa) zutenak % 21,0; bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH edo antzekoa) zutenak % 33,5; eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 26,1.[7] Goi-mailako ikasketak zituztenen proportzioa % 17,2 zen 2021ean eta % 19,3 2024an; beraz, 2,1 puntu igo zen 3 urtean. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenena, berriz, % 26,0 izatetik % 26,1 izatera pasatu zen. Sexuaren arabera, goi-mailako ikasketak zituztenak emakumeen artean % 17,1 ziren, eta gizonen artean % 20,8; 3,6 puntuko aldea, gizonen alde. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak, berriz, emakumeen % 35,7 eta gizonen % 19,8 ziren. Azken alde hori, neurri handi batean, adin-egituraren isla izan ohi da: adineko biztanleen artean emakumeak gehiago dira, eta belaunaldi horietan ohikoagoa zen ikasketak goiz uztea.
Guadalajarako mapa| Ikasketa-maila | Guztira | % | Gizonak | % | Emakumeak | % |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Goi-mailako ikasketak | 34 | % 19,3 | 22 | % 20,8 | 12 | % 17,1 |
| Bigarren hezkuntzako bigarren etapa | 37 | % 21,0 | 24 | % 22,6 | 13 | % 18,6 |
| Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH) | 59 | % 33,5 | 39 | % 36,8 | 20 | % 28,6 |
| Lehen hezkuntza edo gutxiago | 46 | % 26,1 | 21 | % 19,8 | 25 | % 35,7 |
| Guztira | 176 | % 100,0 | 106 | % 100,0 | 70 | % 100,0 |
| Urtea | Goi-mailakoak | Batx. / erdi LH | DBH | Lehen H. edo gutx. | 15 urte edo + |
|---|---|---|---|---|---|
| 2021 | % 17,2 | % 22,4 | % 34,4 | % 26,0 | 192 |
| 2022 | % 16,8 | % 22,3 | % 34,1 | % 26,8 | 179 |
| 2023 | % 17,9 | % 22,9 | % 34,1 | % 25,1 | 179 |
| 2024 | % 19,3 | % 21,0 | % 33,5 | % 26,1 | 176 |
Ekonomia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Diru-sarrerak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]2023. urtean, biztanle bakoitzeko batez besteko errenta garbia 13.362 euro-koa zen[8], eta etxegune bakoitzeko 24.079 euro-koa. Balio hori probintziako batez bestekoaren (14.689 euro) azpitik dago, eta Espainiako batez bestekoaren (15.036 euro) azpitik. Kontsumo-unitateko errentaren mediana (etxeguneen tamaina eta osaera kontuan hartzen dituen neurria) 15.050 euro zen. Errenta gordina 15.311 euro-koa izan zen pertsonako.
Diru-sarreren iturri nagusia soldata da, guztizkoaren % 54[9]. Gainerako iturriak: pentsioak (% 26,7), beste diru-sarrerak (% 14,6), langabezia-prestazioak (% 2,8), beste prestazioak (% 1,9).
Desberdintasuna
Errentaren banaketaren desberdintasuna neurtzeko Gini indizea erabiltzen da[10][oh 1]. Udalerrian indizea 32,7 da, probintziakoaren (28,9; Guadalajarako mapa) gainetik eta Espainiakoaren (32,1) parean. P80/P20 zatidurak, hau da errenta-banaketaren 80. eta 20. pertzentilen arteko zatidura, 2,7 da, probintziakoaren (2,4; Guadalajarako mapa) gainetik eta Espainiakoaren (2,8) azpitik.
Jarduera ekonomikoa
[aldatu | aldatu iturburu kodea]INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, Escariche udalerrian biztanleria aktiboa (okupatuak eta langabeak) 101 pertsona ziren, hau da, 16 urte edo gehiagoko biztanleriaren % 57,7; gainerako % 42,3 inaktibo zeuden.[11] Aktiboen artean, langabezia-tasa % 20,8 zen. Sexuaren arabera, gizonezkoen jarduera-tasa % 65,7 zen eta emakumezkoena % 45,7; langabezia-tasa, aldiz, % 17,4 eta % 28,1 zen, hurrenez hurren.[11]
Okupatuen kopurua 88 zen 2023ean, 2021eko 94etik behera.[12] Emakumeek okupatuen % 27,3 osatzen dute, eta gizonek % 72,7.
| Egoera | Guztira | % | Gizonak | % | Emakumeak | % |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Okupatuak | 80 | % 45,7 | 57 | % 54,3 | 23 | % 32,9 |
| Langabeak | 21 | % 12,0 | 12 | % 11,4 | 9 | % 12,9 |
| Inaktiboak | 74 | % 42,3 | 36 | % 34,3 | 38 | % 54,3 |
| Guztira | 175 | % 100,0 | 105 | % 100,0 | 70 | % 100,0 |
Jarduera-sektoreak
Jarduera-sektoreei dagokienez, okupatuak honela banatzen dira: zerbitzuak (% 63,6), nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza (% 19,3), eraikuntza (% 11,4) eta industria (% 5,7).[12]
Guadalajarako mapaOkupazioa eta lan-egoera
Okupazio-mailari dagokionez, langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak dira talderik ugariena, okupatuen % 52,3; ondoren, oinarrizko okupazioak daude (% 19,3), eta zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak % 14,8.[13] Bi sexuetan langile kualifikatuak dira nagusi (gizonen % 56,3 eta emakumeen % 41,7).
| Okupazioa | Guztira | % | Gizonak | % | Emakumeak | % |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak | 13 | % 14,8 | 7 | % 10,9 | 6 | % 25,0 |
| Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak | 46 | % 52,3 | 36 | % 56,3 | 10 | % 41,7 |
| Oinarrizko okupazioak | 17 | % 19,3 | 10 | % 15,6 | 7 | % 29,2 |
| Ez dago jasota | 12 | % 13,6 | 11 | % 17,2 | 1 | % 4,2 |
| Guztira | 88 | % 100,0 | 64 | % 100,0 | 24 | % 100,0 |
Okupatuen % 70,5 besteren konturako langileak dira, eta % 29,5 norberaren konturakoak.[14]
| Lan-egoera | Guztira | % | Gizonak | % | Emakumeak | % |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Norberaren kontura | 26 | % 29,5 | 22 | % 34,4 | 4 | % 16,7 |
| Besteren kontura | 62 | % 70,5 | 42 | % 65,6 | 20 | % 83,3 |
| Guztira | 88 | % 100,0 | 64 | % 100,0 | 24 | % 100,0 |
Lehen sektorea
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Nekazaritza
2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerrian 35 nekazaritza-ustiategi zeuden, eta guztira 1.798 hektarea nekazaritzako azalera erabilgarri (NAE) lantzen zuten[15][oh 2]. Udalerriaren azalera 30 km² denez, NAE lurraldearen % 59,9 da[16]. Lur-erabileraren arabera, NAEren % 89,1 lur goldagarria (1.603 ha, 23 ustiategitan), % 10,8 arbolak (194 ha, 31 ustiategitan), berotegiak edo babes garai irisgarriak (1,2 ha, 2 ustiategitan) eta norberaren kontsumorako baratzeak (0,2 ha, 8 ustiategitan)[oh 3].
Ibilgailu-parkea
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Trafikoko Zuzendaritza Nagusiaren (DGT) 2025eko datuen arabera, udalerrian 93 gidari zeuden erroldatuta: 68 gizon (% 73,1) eta 25 emakume (% 26,9)[17]. Biztanleen % 50,3 gidatzeko gai zen.
Ibilgailu-parkea 239 ibilgailuk osatzen zuten: 126 turismo, 37 furgoneta, 25 kamioi, 17 ziklomotor eta 16 motozikleta[17]. Motorizazio-tasa 1.000 biztanleko 681 turismokoa zen, probintziako batez bestekoaren (582) gainetik.
Turismoen batez besteko adina 14,4 urtekoa zen; turismoen % 3,2k 4 urte baino gutxiago zituen, eta % 12,7k 25 urte baino gehiago[17]. Erregaiari dagokionez, ibilgailuen % 68,2 diesel zen eta % 31,8 gasolinazko. Ingurumen-bereizgarriari dagokionez, ibilgailuen % 1,3k zuen 0 edo ECO etiketa, eta % 48,3k ez zuen etiketarik[oh 4].
Oharrak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- ↑ 0 balioak berdintasun osoa adierazten du eta 100 balioak desberdintasun handiena; zenbat eta baxuagoa, orduan eta banaketa berdinagoa.
- ↑ INEk ustiategi baten lur guztiak ustiategia kokatuta dagoen udalerriari egozten dizkio, nahiz eta lur horietako batzuk beste udalerri batzuetan egon. Horregatik, udalerri batzuetan NAE udalerriaren azalera baino handiagoa izan daiteke.
- ↑ Ustiategi batek lur-erabilera bat baino gehiago izan ditzake; horregatik, erabilera bakoitzeko ustiategi-kopuruen batura ustiategi guztien kopurua baino handiagoa izan daiteke.
- ↑ DGTren ingurumen-etiketak ibilgailuen isurien araberakoak dira: 0 (elektrikoak eta autonomia handiko entxufagarriak), ECO (hibridoak eta gasezkoak), C (Euro 4tik aurrerako gasolina-ibilgailuak eta Euro 6ko dieselak), B (Euro 3ko gasolina-ibilgailuak eta Euro 4-5eko dieselak); zaharrenek ez dute etiketarik.
Erreferentziak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- ↑ (Gaztelaniaz) «Población por sexo, edad (grupos quinquenales) y nacionalidad (española/extranjera)(68535)» INE (kontsulta data: 2026-07-31).
- ↑ INE, «Población por relación entre lugar de nacimiento y de residencia» (Padroia), Jatorria Guadalajara.tab.
- ↑ INE, «Población por país de nacimiento» (Padroia), Jaioterria Guadalajara.tab.
- ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitzak udalerrika eta motaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
- ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitza turistikoak, plazak eta plazak etxebizitza turistiko bakoitzeko. Udalerriak» Etxebizitza turistikoen kopuruaren neurketa (estatistika esperimentala) (Espainiako Estatistika Institutua).
- ↑ (Gaztelaniaz) «Etxeguneak udalerrika eta tamainaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
- ↑ (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo y nivel de estudios (agregado) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- ↑ INE, «Indicadores de renta media y mediana» (ADRH), ADRH errenta Guadalajara.tab.
- ↑ INE, «Distribución por fuente de ingresos» (ADRH), ADRH fuente Guadalajara.tab.
- ↑ INE, «Índice de Gini y distribución de la renta P80/P20» (ADRH), ADRH gini erreferentziak.tab.
- 1 2 (Gaztelaniaz) «Población de 16 y más años por sexo y relación con la actividad (agrupado) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- 1 2 (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y rama de actividad (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y ocupación (agregada) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y situación profesional (agregada) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- ↑ INE, «Explotaciones por tipo de cultivo», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE nekazaritza-azalera Guadalajara.tab (Wikimedia Commons).
- ↑ Udalerriaren azalera: Wikidata, Q1653750.
- 1 2 3 DGT, «Datos municipales general» (2025). Datuak: DGT ibilgailuak Guadalajara.tab (Wikimedia Commons).
Ikus, gainera
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Kanpo estekak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- (Gaztelaniaz) Udalaren webgunea.[Betiko hautsitako esteka]
 |
Artikulu hau Gaztela-Mantxako geografiari buruzko zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz. |
