Edukira joan

Peñalver

Wikipedia, Entziklopedia askea
Peñalver
Espainiako udalerria
Irudi gehiago
Administrazioa
Estatu burujabe Espainia
Autonomia Gaztela-Mantxa
ProbintziaGuadalajarako probintzia
Izen ofizialaPeñalver
Posta kodea19134
INEk ezarritako kodea19215
HerriburuaPeñalver
Geografia
Koordenatuak40°34′58″N 2°53′17″W / 40.582777777778°N 2.8880555555556°W / 40.582777777778; -2.8880555555556
Mapa
Azalera81,31 km²
Altitudea950 m
MugakideakYélamos de Abajo, San Andrés del Rey, Berninches, Fuentelencina, Moratilla de los Meleros, Tendilla, Romanones eta Irueste
Demografia
Biztanleria172 (2025)
alt_left 68 (%38,9) (%61,1) 107 alt_right
Dentsitatea2 bizt/km²
MatrikulaGU
peñalver.es

Peñalver Guadalajarako udalerria da, La Alcarria eskualdean dagoena.

Azken erroldaren arabera 172 biztanle zituen 81,3 km²-ko azaleran.

Geografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Yélamos de Abajo, San Andrés del Rey, Berninches, Fuentelencina, Moratilla de los Meleros, Tendilla, Romanones eta Irueste.

Mapa
Peñalver eta ondokoen arteko muga administratiboak.

Demografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Biztanleriaren tamainaUrtea120140160180200220240200020052010201520202025PeñalverBiztanleriaren estatistikaOharra: grafiko hau Wikidatan jasotako datuetatik egin da, automatikoki. Daturen bat aldatu edo eguneratu behar izanez gero, egizu Wikidatan bertan.
Biztanleria-piramidea 2025
Guztira: 107 gizon, 68 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
100+
 
0.00
0.93
 
95-99
 
0.00
3.74
 
90-94
 
2.94
3.74
 
85-89
 
5.88
3.74
 
80-84
 
4.41
6.54
 
75-79
 
5.88
5.61
 
70-74
 
8.82
11.21
 
65-69
 
11.76
9.35
 
60-64
 
7.35
12.15
 
55-59
 
11.76
8.41
 
50-54
 
8.82
9.35
 
45-49
 
7.35
2.80
 
40-44
 
1.47
6.54
 
35-39
 
5.88
3.74
 
30-34
 
4.41
0.93
 
25-29
 
5.88
2.80
 
20-24
 
4.41
1.87
 
15-19
 
0.00
0.00
 
10-14
 
0.00
2.80
 
5-9
 
1.47
3.74
 
0-4
 
1.47
Iturria: Instituto Nacional de Estadística[1]

Jatorria

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Jaiolekuari dagokionez, 2025. urtean biztanleen % 46,3 udalerri berean jaioak ziren[2], probintziako batez bestekoaren (% 27,8) gainetik. Beste erkidego batzuetan jaiotakoak % 21,7 dira, eta espainiar estatutik kanpo jaiotakoak % 9,7 —probintzian % 21,9—.

Biztanleria jaiolekuaren arabera Guadalajarako mapa
Udal
Prob
Best
Esta
Udalerri berean · % 46,3Probintzia berean · % 21,7Erkidegoan · % 0,6Beste erkidegoa · % 21,7Estatutik kanpo · % 9,7
Jaiolekua bizilekuarekin alderatuta (2025). Iturria: INE.

Biztanleria atzerritarra

Espainiar estatutik kanpo jaiotako 17 biztanleren artean, gehienak Amerikan jaioak dira (% 47,1)[3]. Jaiotza herrialde nagusiak Errumania, Venezuela, Bulgaria dira.

Atzerrian jaiotakoak, eskualdeka
Amer
Euro
Afri
Amerika · % 47,1Europa · % 41,2Afrika · % 11,8
Espainiar estatutik kanpo jaiotakoak, eskualdeka (2025). Iturria: INE.
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera
◄ gizonezkoakjaioterriaemakumezkoak ►
1
Errumania
2
1
Venezuela
2
1
Bulgaria
1
0
Kolonbia
2
2
Maroko
0
0
Argentina
1
0
Frantzia
1
0
Kuba
1
0
Paraguai
1
1
Ukraina
0
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera (2025). Iturria: INE.

Etxebizitza

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 452 etxebizitza zeuden: 93 (% 20,6) nagusiak eta 359 (% 79,4) ez-nagusiak.[4]

452etxebizitza
93etxegune

Etxebizitza multzoa Guadalajarako mapa

93
359
Etxebizitza nagusia (93)Ez-nagusia (bigarrena edo hutsa) (359)

Guztira 93 etxegune zeuden, eta horietatik 60 (% 64,5) pertsona bakarrekoak ziren.[5]

Etxeguneak tamainaren arabera

Pertsona 160
2 pertsona17
3 pertsona11
4 pertsona3
5 edo gehiago2

Hezkuntza-maila

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 15 urte edo gehiagoko 177 biztanle zeuden. Lortutako ikasketa-mailarik altuenari dagokionez, goi-mailako ikasketak zituztenak % 18,6 ziren; bigarren hezkuntzako bigarren etapa (batxilergoa edo erdi-mailako lanbide-heziketa) zutenak % 15,8; bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH edo antzekoa) zutenak % 33,9; eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 31,6.[6] Goi-mailako ikasketak zituztenen proportzioa % 10,8 zen 2021ean eta % 18,6 2024an; beraz, 7,9 puntu igo zen 3 urtean. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenena, berriz, % 38,8 izatetik % 31,6 izatera pasatu zen. Sexuaren arabera, goi-mailako ikasketak zituztenak emakumeen artean % 21,7 ziren, eta gizonen artean % 16,7; 5,1 puntuko aldea, emakumeen alde. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak, berriz, emakumeen % 37,7 eta gizonen % 27,8 ziren. Azken alde hori, neurri handi batean, adin-egituraren isla izan ohi da: adineko biztanleen artean emakumeak gehiago dira, eta belaunaldi horietan ohikoagoa zen ikasketak goiz uztea.

177biztanle 15 urte edo +, 2024
% 18,6goi-mailako ikasketak+7,9 puntu 2021etik mapa
% 31,6lehen hezkuntza edo gutxiago−7,2 puntu 2021etik mapa
% 31,6
% 33,9
% 15,8
% 18,6
Lehen hezkuntza edo gutxiago · % 31,6Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH) · % 33,9Bigarren hezkuntzako bigarren etapa · % 15,8Goi-mailako ikasketak · % 18,6
Lortutako ikasketa-mailarik altuena, 15 urte edo gehiagoko biztanleen artean (2024). Guadalajarako mapa
Sexuaren araberako banaketa
15 urte edo gehiagoko biztanleria ikasketa-mailaren eta sexuaren arabera, Peñalver, 2024
Ikasketa-mailaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Goi-mailako ikasketak33% 18,618% 16,715% 21,7
Bigarren hezkuntzako bigarren etapa28% 15,817% 15,711% 15,9
Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH)60% 33,943% 39,817% 24,6
Lehen hezkuntza edo gutxiago56% 31,630% 27,826% 37,7
Guztira177% 100,0108% 100,069% 100,0
Urtez urteko bilakaera
Ikasketa-mailaren bilakaera (%), Peñalver, 2021–2024
UrteaGoi-mailakoakBatx. / erdi LHDBHLehen H. edo gutx.15 urte edo +
2021% 10,8% 10,8% 39,6% 38,8139
2022% 12,5% 12,5% 38,9% 36,1144
2023% 18,9% 16,0% 33,7% 31,4175
2024% 18,6% 15,8% 33,9% 31,6177
500 biztanletik beherako udalerrietan, INEk ikasketa-maila lau multzo nagusitan baino ez du argitaratzen, eta ez du jaiolekuaren araberako daturik ez ikasten ari direnei buruzkorik ematen.

Ekonomia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Diru-sarrerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023. urtean, biztanle bakoitzeko batez besteko errenta garbia 16.338 euro-koa zen[7], eta etxegune bakoitzeko 27.230 euro-koa. Balio hori probintziako batez bestekoaren (14.689 euro) gainetik dago, eta Espainiako batez bestekoaren (15.036 euro) gainetik. Kontsumo-unitateko errentaren mediana (etxeguneen tamaina eta osaera kontuan hartzen dituen neurria) 16.450 euro zen. Errenta gordina 19.197 euro-koa izan zen pertsonako.

Diru-sarreren iturri nagusia soldata da, guztizkoaren % 51,1[8]. Gainerako iturriak: pentsioak (% 27), beste diru-sarrerak (% 16,6), langabezia-prestazioak (% 1,3), beste prestazioak (% 4,1).

51%
27%
17%
Soldata · % 51,1Pentsioak · % 27Langabezia · % 1,3Beste prestazioak · % 4,1Beste sarrerak · % 16,6
Diru-sarreren banaketa iturriaren arabera.

Desberdintasuna

Errentaren banaketaren desberdintasuna neurtzeko Gini indizea erabiltzen da[9][oh 1]. Udalerrian indizea 35,5 da, probintziakoaren (28,9; Guadalajarako mapa) gainetik eta Espainiakoaren (32,1) gainetik. P80/P20 zatidurak, hau da errenta-banaketaren 80. eta 20. pertzentilen arteko zatidura, 3,2 da, probintziakoaren (2,4; Guadalajarako mapa) gainetik eta Espainiakoaren (2,8) gainetik.

Jarduera ekonomikoa

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, Peñalver udalerrian biztanleria aktiboa (okupatuak eta langabeak) 85 pertsona ziren, hau da, 16 urte edo gehiagoko biztanleriaren % 48,6; gainerako % 51,4 inaktibo zeuden.[10] Aktiboen artean, langabezia-tasa % 9,4 zen. Sexuaren arabera, gizonezkoen jarduera-tasa % 55,7 zen eta emakumezkoena % 37,7; langabezia-tasa, aldiz, % 10,2 eta % 7,7 zen, hurrenez hurren.[10]

Okupatuen kopurua 78 zen 2023ean, 2021eko 58etik gora.[11] Emakumeek okupatuen % 23,1 osatzen dute, eta gizonek % 76,9.

78okupatu, 2023+% 34,5 2021etik
% 23,1emakumeak okupatuen artean
% 48,6jarduera-tasa, 2024
% 9,4langabezia-tasa, 2024
16 urte edo gehiagoko biztanleria jarduerarekiko loturaren arabera (2024)
% 44,0
% 51,4
Okupatuak · % 44,0Langabeak · % 4,6Inaktiboak · % 51,4
16 urte edo gehiagoko biztanleria jardueraren eta sexuaren arabera, Peñalver, 2024
EgoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Okupatuak77% 44,053% 50,024% 34,8
Langabeak8% 4,66% 5,72% 2,9
Inaktiboak90% 51,447% 44,343% 62,3
Guztira175% 100,0106% 100,069% 100,0

Jarduera-sektoreak

Jarduera-sektoreei dagokienez, okupatuak honela banatzen dira: zerbitzuak (% 65,4), eraikuntza (% 17,9), nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza (% 9,0) eta industria (% 7,7).[11]

Okupatuak jarduera-sektorearen arabera (2023) Guadalajarako mapa
% 9,0
% 17,9
% 65,4
Nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza · % 9,0Industria · % 7,7Eraikuntza · % 17,9Zerbitzuak · % 65,4

Okupazioa eta lan-egoera

Okupazio-mailari dagokionez, langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak dira talderik ugariena, okupatuen % 59,0; ondoren, zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak daude (% 26,9), eta oinarrizko okupazioak % 7,7.[12] Bi sexuetan langile kualifikatuak dira nagusi (gizonen % 58,3 eta emakumeen % 61,1).

% 26,9
% 59,0
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak · % 26,9Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak · % 59,0Oinarrizko okupazioak · % 7,7Ez dago jasota · % 6,4
Okupatuak okupazioaren eta sexuaren arabera, Peñalver, 2023
OkupazioaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak21% 26,915% 25,06% 33,3
Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak46% 59,035% 58,311% 61,1
Oinarrizko okupazioak6% 7,75% 8,31% 5,6
Ez dago jasota5% 6,45% 8,30% 0,0
Guztira78% 100,060% 100,018% 100,0

Okupatuen % 70,5 besteren konturako langileak dira, eta % 29,5 norberaren konturakoak.[13]

% 29,5
% 70,5
Norberaren kontura · % 29,5Besteren kontura eta beste egoera bat · % 70,5
Okupatuak lan-egoeraren eta sexuaren arabera, Peñalver, 2023
Lan-egoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Norberaren kontura23% 29,520% 33,33% 16,7
Besteren kontura55% 70,540% 66,715% 83,3
Guztira78% 100,060% 100,018% 100,0

Lehen sektorea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Nekazaritza

2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerrian 18 nekazaritza-ustiategi zeuden, eta guztira 2.064 hektarea nekazaritzako azalera erabilgarri (NAE) lantzen zuten[14][oh 2]. Udalerriaren azalera 81,3 km² denez, NAE lurraldearen % 25,4 da[15]. Lur-erabileraren arabera, NAEren % 94,9 lur goldagarria (1.959 ha, 15 ustiategitan) eta % 5,1 arbolak (105 ha, 14 ustiategitan)[oh 3].

Nekazaritzako azalera erabilgarria (NAE)
NAE udalerriaren azaleran
25%
75%
NAE · 2.064 ha (% 25,4)Gainerako azalera · 6.067 ha (% 74,6)
NAE, lur-erabileraren arabera
95%
Lur goldagarria · 1.959 ha (% 94,9)Arbolak · 105 ha (% 5,1)
Iturria: INE, Nekazaritza Errolda 2020; udalerriaren azalera: Wikidata.

Ibilgailu-parkea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Trafikoko Zuzendaritza Nagusiaren (DGT) 2025eko datuen arabera, udalerrian 82 gidari zeuden erroldatuta: 59 gizon (% 72) eta 23 emakume (% 28)[16]. Biztanleen % 46,9 gidatzeko gai zen.

Ibilgailu-parkea 299 ibilgailuk osatzen zuten: 159 turismo, 58 furgoneta, 30 kamioi, 23 motozikleta eta 13 ziklomotor[16]. Motorizazio-tasa 1.000 biztanleko 909 turismokoa zen, probintziako batez bestekoaren (582) gainetik.

Turismoen batez besteko adina 14,8 urtekoa zen; turismoen % 4,4k 4 urte baino gutxiago zituen, eta % 13,8k 25 urte baino gehiago[16]. Erregaiari dagokionez, ibilgailuen % 62,9 diesel zen eta % 36,5 gasolinazko; 2 ibilgailu elektrifikatu zeuden (% 0,7; probintzian % 1,1). Ingurumen-bereizgarriari dagokionez, ibilgailuen % 3,7k zuen 0 edo ECO etiketa, eta % 43,8k ez zuen etiketarik[oh 4].

Ibilgailu-parkea (2025)
Ingurumen-etiketa
22%
30%
44%
0 etiketa · 2 (% 0,7)ECO · 9 (% 3)C etiketa · 66 (% 22,1)B etiketa · 91 (% 30,4)Etiketarik gabe · 131 (% 43,8)
Turismoak, adinaren arabera
12%
23%
47%
14%
< 4 urte · 7 (% 4,4)4–8 urte · 19 (% 11,9)8–15 urte · 37 (% 23,3)15–25 urte · 74 (% 46,5)≥ 25 urte · 22 (% 13,8)
Iturria: DGT, «Datos municipales general» (2025).

Oharrak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ 0 balioak berdintasun osoa adierazten du eta 100 balioak desberdintasun handiena; zenbat eta baxuagoa, orduan eta banaketa berdinagoa.
  2. ↑ INEk ustiategi baten lur guztiak ustiategia kokatuta dagoen udalerriari egozten dizkio, nahiz eta lur horietako batzuk beste udalerri batzuetan egon. Horregatik, udalerri batzuetan NAE udalerriaren azalera baino handiagoa izan daiteke.
  3. ↑ Ustiategi batek lur-erabilera bat baino gehiago izan ditzake; horregatik, erabilera bakoitzeko ustiategi-kopuruen batura ustiategi guztien kopurua baino handiagoa izan daiteke.
  4. ↑ DGTren ingurumen-etiketak ibilgailuen isurien araberakoak dira: 0 (elektrikoak eta autonomia handiko entxufagarriak), ECO (hibridoak eta gasezkoak), C (Euro 4tik aurrerako gasolina-ibilgailuak eta Euro 6ko dieselak), B (Euro 3ko gasolina-ibilgailuak eta Euro 4-5eko dieselak); zaharrenek ez dute etiketarik.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ (Gaztelaniaz) «Población por sexo, edad (grupos quinquenales) y nacionalidad (española/extranjera)(68535)» INE (kontsulta data: 2026-07-31).
  2. ↑ INE, «Población por relación entre lugar de nacimiento y de residencia» (Padroia), Jatorria Guadalajara.tab.
  3. ↑ INE, «Población por país de nacimiento» (Padroia), Jaioterria Guadalajara.tab.
  4. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitzak udalerrika eta motaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  5. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxeguneak udalerrika eta tamainaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  6. ↑ (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo y nivel de estudios (agregado) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  7. ↑ INE, «Indicadores de renta media y mediana» (ADRH), ADRH errenta Guadalajara.tab.
  8. ↑ INE, «Distribución por fuente de ingresos» (ADRH), ADRH fuente Guadalajara.tab.
  9. ↑ INE, «Índice de Gini y distribución de la renta P80/P20» (ADRH), ADRH gini erreferentziak.tab.
  10. 1 2 (Gaztelaniaz) «Población de 16 y más años por sexo y relación con la actividad (agrupado) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  11. 1 2 (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y rama de actividad (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  12. ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y ocupación (agregada) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  13. ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y situación profesional (agregada) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  14. ↑ INE, «Explotaciones por tipo de cultivo», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE nekazaritza-azalera Guadalajara.tab (Wikimedia Commons).
  15. ↑ Udalerriaren azalera: Wikidata, Q965727.
  16. 1 2 3 DGT, «Datos municipales general» (2025). Datuak: DGT ibilgailuak Guadalajara.tab (Wikimedia Commons).

Ikus, gainera

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Geografia
Gaztela-Mantxa
 Artikulu hau Gaztela-Mantxako geografiari buruzko zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz.
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Peñalver&oldid=11797316"(e)tik eskuratuta